Συντάκτης: Δημήτρης Κορδεράς

O κλάδος της Επικοινωνίας και του Μarketing είναι ο πρώτος που πλήττεται σε κάθε κρίση, είτε αυτή είναι οικονομική, είτε κοινωνική, είτε οποιασδήποτε άλλης μορφής. Αυτό αποδείχθηκε διεθνώς και κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, όταν δέχθηκε «σφυροκόπημα» από την έναρξη της οικονομικής κρίσης του 2008.

Στην πρώτη δυσκολία, η εύκολη λύση των διαφημιζόμενων στην προσπάθειά τους να αντέξουν τους κραδασμούς της κρίσης και να μειώσουν τις δαπάνες τους είναι να περιορίσουν δραστικά ή και να «κόψουν» τελείως την διαφημιστική τους δαπάνη. Και όλα αυτά παρά το γεγονός ότι αντιλαμβάνονται πως ένα brand χωρίς διαφημιστική «φωνή» είναι επιρρεπές σε απώλειες μεριδίων αγοράς.

Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα όπου καταξιωμένα brands που επέλεξαν την σιωπή έχασαν μερίδια, τα οποία στη συνέχεια είτε δεν τα επανέκτησαν ποτέ, είτε τα επανέκτησαν επενδύοντας πολύ μεγαλύτερα κονδύλια από ότι θα επένδυαν εάν διατηρούσαν μια σταθερή διαφημιστική «φωνή». Για να είμαστε όμως και απόλυτα σωστοί, ο κλάδος της διαφήμισης είναι και ο πρώτος που ανακάμπτει μετά από μια κρίση, όντας ακόμα και για τους επενδυτές προάγγελος ανάπτυξης, ο οποίος οδηγεί τις επενδυτικές τους επιλογές.

Ο ερχομός της πανδημίας Covid-19 στις αρχές του 2020 δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο τον κλάδο της διαφήμισης, ο οποίος είχε σημαντικές απώλειες σε παγκόσμιο επίπεδο. Εάν μάλιστα δούμε τα στοιχεία ανά παραγωγικό κλάδο, υπήρχαν κλάδοι που οι απώλειες ήταν τεράστιες όπως π.χ. στις υπηρεσίες τουρισμού, στην εστίαση, στο λιανεμπόριο.

Στον τουρισμό δε, σε παγκόσμιο επίπεδο, η μείωση των διαφημιστικών κονδυλίων έφτασε σε κάποιες περιόδους και το 90%. Αυτή η πραγματικότητα όμως – και αυτό είναι το χειρότερο – δεν άφησε ανεπηρέαστους τους εργαζόμενους στον κλάδο της Επικοινωνίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ετήσιας έρευνας IPA Agency Census που δημοσίευσε την προηγούμενη εβδομάδα το Institute of Practitioners inAdvertising (IPA), τα agencies-μέλη του Ινστιτούτου στη Μεγάλη Βρετανία προχώρησαν εξαιτίας της πανδημίας Covid-19 σε μειώσεις του ανθρώπινου δυναμικού τους άνω του 10%, προκαλώντας τριγμούς στην ευρύτερη αγορά, αλλά και στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα, η μείωση ανήλθε σε 11%, το οποίο αντιστοιχεί σε απομακρύνσεις 2.678 ανθρώπων το 2020, με το ανθρώπινο δυναμικό να μειώνεται κατά 9% στο creative και σε άλλα non-media agencies και κατά 12% στα media agencies. Επιπρόσθετα, πιο ευάλωτοι στις περικοπές αναδείχθηκαν, κυρίως, οι γυναίκες, οι νέοι κάτω των 25 ετών και οι ενήλικες άνω των 60 ετών.

Συγκεκριμένα, ο αριθμός των γυναικών με πλήρη απασχόληση στα agencies-μέλη παρουσίασε μείωση κατά 13%, με τον αριθμό των ανδρών να καταγράφει μείωση κατά 8%, ενώ ο αριθμός των νέων κάτω των 25 ετών μειώθηκε κατά 29%, αντιστοιχώντας σε περισσότερο από το 50% των απομακρύνσεων, και των εργαζομένων άνω των 60 κατά 22%. Τέλος, η εν λόγω έρευνα μελέτησε για πρώτη φορά το χάσμα στις αμοιβές λόγω εθνικότητας, το οποίο υπολογίστηκε σε 20% υπέρ των εργαζομένων λευκής καταγωγής.

Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι λίγο διαφορετική, με την έννοια ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας εμφανίστηκαν κυρίως στα τμήματα marketing και επικοινωνίας των διαφημιζόμενων και όχι τόσο στις διαφημιστικές εταιρείες. Μάλιστα, το τελευταίο 3μηνο του 2020 η μείωση των marketing budgetsξεπέρασε το 15%. Μιλώντας δε για τις διαφημιστικές εταιρείες, το ίδιο διάστημα οι εκτιμήσεις των στελεχών της διαφημιστικής αγοράς για την ζήτηση και την απασχόληση επανέρχονται σε θετικό έδαφος (+35 και +28 αντίστοιχα). Ο κλάδος αυτή τη φορά αντέδρασε πιο ψύχραιμα κι αυτό θα αποτελέσει ισχυρό ατού ανάκαμψής του για την επόμενη μέρα, η οποία πλέον δεν αργεί.

H προκήρυξη από την ΕΝΕΔ και τον ΙΑΒ Hellas του διαγωνισμού για την επιλογή αναδόχου για το εργαλείο μέτρησης της επισκεψιμότητας των ελληνικών διαδικτυακών τόπων αποτελεί μια ιδιαίτερα θετική είδηση που θα βοηθήσει στην αξιοκρατική αξιολόγηση των websites και την ορθολογικότερη αξιοποίησή τους ως διαφημιστικά μέσα.

Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση, η πρωτοβουλία των δύο φορέων αφορά στην από κοινού μελέτη και λειτουργία ενός αναβαθμισμένου μηχανισμού μέτρησης επισκεψιμότητας των διαδικτυακών τόπων, η οποία θα μπορεί να λειτουργήσει ως «κοινό νόμισμα» για την ελληνική διαδικτυακή αγορά. Αυτός είναι ο στόχος και κάθε άλλο αποτέλεσμα θα είναι αποτυχία. Δεδομένου ότι αυτό αποτελεί πάγιο και διαχρονικό ζητούμενο της διαφημιστικής αγοράς, η οποία από την μια θέλει να επενδύσει περισσότερο στην online επικοινωνία, από την άλλη δεν έχει πάντα αξιόπιστα στοιχεία για να το πράξει, κάτι που λειτουργεί αποτρεπτικά και είναι σίγουρο ότι στερεί από τα ελληνικά websites πολλά χρήματα από διαφήμιση.

Υπάρχει εδώ ωστόσο και άλλο ένα στοιχείο που προδιαθέτει για μια επιτυχημένη κίνηση και ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Το στοιχείο αυτό είναι ότι ο νέος μηχανισμός μέτρησης δεν θα αποτυπώνει μόνο τα βασικά μεγέθη επισκεψιμότητας ενός site όπως τα έχουμε γνωρίσει μέχρι σήμερα (μετρώντας δηλαδή μοναδικούς χρήστες, επισκέψεις και σελιδοπροβολές), αλλά θα δίνει και πληροφορίες σχετικά με παραμέτρους όπως brand safety, quality of content, invalid traffic, ad blocking και multitasking.

Κι αυτό διότι τα βασικά μεγέθη επισκεψιμότητας έχουν πλέον ξεπεραστεί από την ίδια την πραγματικότητα και την εξέλιξη των ζητουμένων. Πριν 10 χρόνια μπορεί να ήταν αρκετά, σήμερα όμως που η εξειδίκευση της προσέγγισης των χρηστών γίνεται με δεκάδες νέα εργαλεία και τρόπους, ο εμπλουτισμός των στοιχείων μέτρησης είναι μονόδρομος. Και είναι εξαιρετικά θετικό ότι αυτό έχει γίνει κατανοητό από όλους τους εμπλεκόμενους.

Ακριβώς λόγω της κρισιμότητας της επιλογής και της αναγκαίας επιτυχίας του εγχειρήματος, η ΕΝΕΔ και ο IAB Ηellas έχουν αποστείλει Request For Proposal (RFP) σε 7 εταιρείες διεθνούς κύρους, προκειμένου να καταθέσουν τόσο τα credentials, όσο και τις τεχνικές κατευθύνσεις τους για το έργο. Ο πλουραλισμός των εταιρειών που αναμένεται να ασχοληθούν με τον διαγωνισμό εγγυάται σε ένα βαθμό την επιτυχία της επιλογής, δεδομένου ότι θα υπάρχουν πολλές και σοβαρές προτάσεις προς αξιολόγηση και όχι απλά μία-δύο, με ότι αυτό συνεπάγεται. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η πρώτη φάση του διαγωνισμού αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Μαϊου του τρέχοντος έτους.

Ευχή όλων είναι η διαδικασία να προχωρήσει γρήγορα αλλά και σωστά ώστε να γίνει η καλύτερη δυνατή επιλογή και η διαφημιστική αγορά να αποκτήσει επιτέλους το «νόμισμα» που ζητά εδώ και χρόνια. Ένα «νόμισμα» που θα πρέπει να το αποδεχθούν όλοι, χωρίς υποσημειώσεις και δεύτερες σκέψεις. Αρκεί βέβαια και αυτό να είναι αξιόπιστο, ολοκληρωμένο, αποτελεσματικό και να απαντά ξεκάθαρα στις ανάγκες τόσο της διαφημιστικής αγοράς, όσο και των ψηφιακών εκδοτών. Για να φτάσουμε βέβαια στην πρωτοβουλία προκήρυξης του διαγωνισμού ήταν απαραίτητη η συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων, στην προκειμένη περίπτωση της ΕΝΕΔ και του ΙΑΒ Hellas.

Το έχουμε πει πολλές φορές ότι χωρίς συνεργασία δεν μπορούν να προχωρήσουν τα πράγματα, σε κάθε τομέα. Η ΕΝΕΔ μετά τις αναταράξεις των τελευταίων χρόνων δείχνει να βρίσκει εκ νέου τη δυναμική της, ενώ ο ΙΑΒ Hellas είναι πάντα ο αξιόπιστος συνομιλητής του κλάδου. Αναμένουμε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού για να δούμε και στην πράξη το πώς θα λειτουργήσει. Γιατί η σωστή επιλογή αναδόχου είναι το ένα βήμα. Μένουν όμως πολλά ακόμα για να φτάσουμε στην κοινή αποδοχή του «νομίσματος».

Κάπως έτσι εμφανίζεται η κατάσταση στο χώρο των περιφερειακών εφημερίδων, μετά την δημοσιοποίηση του νέου νομοσχεδίου για τις δημόσιες συμβάσεις, το οποίο καθιστά μη υποχρεωτική τη δημοσίευση προκηρύξεων και διακηρύξεων σε αυτές.

Το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου αφορά «στον εκσυγχρονισμό, την απλοποίηση και την αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου των δημοσίων Συμβάσεων, ειδικότερες ρυθμίσεις προμηθειών στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας και άλλες διατάξεις για την ανάπτυξη και τις υποδομές». Στο άρθρο 19, παράγραφος 1 αναφέρει ότι οι αναθέτουσες αρχές δημοσιεύουν τις διακηρύξεις και τις προκηρύξεις αποκλειστικά και μόνον στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ).

Το περίεργο είναι ότι μόλις πρόσφατα, με την εισηγητική έκθεση του ν. 4674/2020 δόθηκε παράταση στην υποχρέωση του Δημοσίου να καταχωρεί στον Τύπο: «Ο καθορισμός νέας ημερομηνίας ισχύος της κατάργησης της υποχρέωσης δημοσίευσης περίληψης διακηρύξεων στον περιφερειακό και τοπικό Τύπο, κρίνεται επιβεβλημένος για λόγους διαφάνειας των δημοσίων συμβάσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, η οποία εξυπηρετείται καλύτερα από τη δημοσίευση των σχετικών περιλήψεων διακηρύξεων στον τοπικό και περιφερειακό Τύπο» ανέφερε σχετικά η έκθεση.

Όπως ήταν φυσικό, η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση των περιφερειακών και τοπικών εφημερίδων, οι οποίες μέσω των Ενώσεών τους απέστειλαν κοινή επιστολή στον Υπουργό Ανάπτυξης & Επενδύσεων, Ά. Γεωργιάδη, στον Υφυπουργό στον Πρωθυπουργό, Θ. Λιβάνιο, στον Γ.Γ. Γενικής Γραμματείας Πρωθυπουργού, Γρ. Δημητριάδη και στον Γ.Γ. Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, Γ. Μαστρογεωργίου. «Ο αναπροσανατολισμός της ενημέρωσης στα ηλεκτρονικά εργαλεία και Μητρώα, δεν είναι δυνατόν να υποκαταστήσει τις εφημερίδες.

Ούτε βεβαίως με μια τέτοια μονοκονδυλιά μπορεί να διαγραφεί η αξία και ο ρόλος των εφημερίδων στην ενημέρωση των πολιτών και τη μαζική επικοινωνία γενικότερα» αναφέρει μεταξύ άλλων η σχετική επιστολή, την οποία συνυπογράφουν ο Σύνδεσμος Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων (ΣΗΠΕ), η Ένωση Ιδιοκτητών Επαρχιακού Τύπου (ΕΙΕΤ) και ή Ένωση Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Τύπου (ΕΔΙΠΤ). Και η επιστολή συνεχίζει: «Το πρόβλημα εδώ είναι ότι μιλάμε για περιστολή δημοσιότητας και συνεπώς της διαφάνειας επί των δημοσίων Συμβάσεων, ενέργεια αντίθετη με το ευρωπαϊκό υπόδειγμα για τις σχέσεις Δημοσίου – εφημερίδων και διαφάνειας, που ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε.

Πρόκειται για εμμονή ζημιογόνα και ακατανόητη όπως και ο κατακερματισμός των θεμάτων του περιφερειακού Τύπου, που βρίσκουν τη θέση τους εμβόλιμα σε αλλότρια νομοσχέδια, συντηρώντας επίσης έτσι μια θεσμική Βαβυλωνία, που εκτείνεται από το νομοθετικό έργο στη διοικητική εφαρμογή (…) Άραγε, δεν αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγήν η κατάργηση της δημοσίευσης των Ισολογισμών στις εφημερίδες και η μεταφορά τους στο… σκοτάδι του ΓΕΜΗ; Μια ατυχής (;) πράξη, όπως την έχουν χαρακτηρίσει διαχρονικά πλείστοι συναρμόδιοι υπουργοί».

Καταλήγοντας η σχετική επιστολή των Ενώσεων, ζητά την διατήρηση επ’ αόριστον των καταχωρίσεων και την αντικατάσταση της πρώτης παραγράφου του άρθρου 19, του συζητούμενου νομοσχεδίου με τη φράση, «στην παρ.1 του άρθρου 66 του Ν4412/16, μετά το πρώτο εδάφιο προστίθενται δυο ακόμη εδάφια ως εξής: Οι προκηρύξεις, διακηρύξεις και αποφάσεις αυτές δημοσιεύονται υποχρεωτικά στον περιφερειακό και τοπικό τύπο, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν3548/07 ως έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Η δαπάνη των δημοσιεύσεων αυτών βαρύνει την Αναθέτουσα Αρχή ή τον Αναθέτοντα Φορέα».

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε την εξέλιξη του θέματος. Θα σταθούμε όμως στο γεγονός ότι έτσι δεν προκύπτει ούτε ξεκάθαρη, ούτε βιώσιμη λύση. Αντίθετα συντηρείται ένα πρόβλημα που απλά δεν θα έπρεπε να είναι πρόβλημα πλέον. Χρόνος υπάρχει ωστόσο για την επίλυσή του.

Κατατέθηκε λοιπόν στη Βουλή πριν μερικές ημέρες το νομοσχέδιο για τα ΜΜΕ, με το οποίο ενσωματώνεται στην εθνική νομοθεσία η τροποποιημένη οδηγία της ΕΕ με αριθμό 2018/1808, επιτρέποντας ένα πρώτο σχόλιο για τα όσα περιλαμβάνει.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει ευρωπαϊκή οδηγία που έχει ψηφιστεί το 2018 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, ενώ παράλληλα περιλαμβάνει επιπλέον διατάξεις για την εύρυθμη λειτουργία της τηλεοπτικής αγοράς των ΜΜΕ ευρύτερα, τα οποία έχουν πληγεί σοβαρά από την πανδημία.

Όσον αφορά στο πρώτο σκέλος του, το πιο σημαντικό είναι ότι για πρώτη φορά ρυθμίζεται το οπτικοακουστικό περιεχόμενο σε όλες τις μορφές προβολής και αναπαραγωγής του, δηλαδή την παραδοσιακή γραμμική τηλεόραση, τις κατά παραγγελία οπτικοακουστικές υπηρεσίες (συνδρομητική, ondemand, Netflix), αλλά και για τις πλατφόρμες διαμοιρασμού video, όπως π.χ. το YouΤube και τις υπηρεσίες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ως προς το οπτικοακουστικό τους περιεχόμενο.

Ωστόσο, οι διατάξεις που αφορούν στην εσωτερική αγορά, παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι φέρνουν 15 αλλαγές. Από τις σημαντικότερες είναι οι ρυθμίσεις για την άμβλυνση των οικονομικών επιπτώσεων που υφίστανται οι επιχειρήσεις ΜΜΕ στην παρούσα, δύσκολη συγκυρία.

Πιο συγκεκριμένα, προβλέπεται η απαλλαγή των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών από την καταβολή του 1,5% των ετήσιων διαφημιστικών τους εσόδων για την παραγωγή κινηματογραφικών έργων, ενώ παράλληλα τους απαλλάσσει από τον ειδικό φόρο διαφήμισης συντελεστή ύψους 5% έως και τις 31/21/2022. Θετικό το βήμα, θα μπορούσε ωστόσο να ήταν μόνιμο, καθώς η περιφερειακή τηλεόραση βάλλεται πανταχόθεν χρόνια τώρα και πρέπει να στηριχθεί περαιτέρω.

Θετική σε ένα βαθμό είναι και η ρύθμιση για την διατήρηση των θέσεων εργασίας, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους τηλεοπτικούς σταθμούς να προσμετρούν στους εργαζομένους τους ποσοστό έως 15% από προσωπικό που απασχολείται με εξαρτημένη σχέση εργασίας σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις ή ανεξάρτητες εταιρείες παραγωγής, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες για τις ανάγκες του συγκεκριμένου σταθμού.

Εξίσου θετική είναι η ενθάρρυνση για την υλοποίηση επενδύσεων από τους τηλεοπτικούς σταθμούς σε πρόγραμμα, εξοπλισμό και υποδομές προς όφελος του τηλεοπτικού κοινού, μέσω της δυνατότητας απομείωσης της ετήσιας δόσης της άδειας για το 2020 για το αντίστοιχο ποσό. Και μπορεί στο σημείο αυτό η αντιπολίτευση να θεωρεί ότι χαρίζονται χρήματα στους καναλάρχες, ωστόσο η επένδυση της διαφοράς σε πρόγραμμα, λειτουργεί πολλαπλασιαστικά για την τηλεοπτική βιομηχανία, δημιουργώντας επιπλέον οικονομική ανάπτυξη σε εκατοντάδες εργαζόμενους.

Σημαντική είναι και η διάσταση της διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτής, εισάγει την υποχρέωση καταγραφής στο Μητρώο του ΕΣΡ του συνόλου των εγκατεστημένων στην Ελλάδα παρόχων υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας, γραμμικών, συνδρομητικών και κατά παραγγελία, ενώ ρυθμίζει θέματα που αφορούν στην έγκριση μεταβιβάσεων ραδιοφωνικών σταθμών ή της εισδοχής νέου εταίρου σε τέτοιες επιχειρήσεις και θεμελιώνει το ασυμβίβαστο της παράλληλης συμμετοχής σε ραδιοφωνική επιχείρηση, φορέα ραδιοφωνικού σταθμού ελεύθερης λήψης και σε διαφημιστική επιχείρηση προς το σκοπό της διασφάλισης της συντακτικής ελευθερίας των παρόχων ραδιοφωνικών υπηρεσιών.

Τέλος, θεσπίζεται η υποχρέωση οικονομικής συνεισφοράς (1,5% του κύκλου εργασιών που αφορά στην Ελλάδα) στους παρόχους κατά παραγγελία υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας που απευθύνονται σε ελληνικό κοινό ενώ εδρεύουν σε άλλο κράτος-μέλος. Υπάρχουν και άλλες διατάξεις, όπως π.χ. ο ορισμός ως καταληκτικής ημερομηνίας για τη διαδικασία αδειοδότησης των περιφερειακών και θεματικών τηλεοπτικών σταθμών την 31η Δεκεμβρίου 2022, αλλά και το σχέδιο τεχνολογικής αναβάθμισης της ΕΡΤ.

Το σίγουρο είναι πως δεν πρόκειται για ένα τέλειο νομοσχέδιο, εξακολουθεί να αφήνει γκρίζες ζώνες. Είναι ωστόσο ένα πρώτο βήμα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Όλο και πιο κοντά στην κατάθεσή του στη Βουλή έρχεται το νέο νομοσχέδιο για τα ΜΜΕ, το οποίο αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό καθεστώς διαβούλευσης με τους αρμόδιους φορείς. Το προηγούμενο σχετικό νομοσχέδιο που είχε ετοιμαστεί από τον Στέλιο Πέτσα είχε αποσυρθεί, αφού είχε προκαλέσει πολλές αντιδράσεις. Ωστόσο τίποτα δεν διασφαλίζει ότι κάτι αντίστοιχο δεν θα γίνει και με το νέο.

Κι αυτό διότι μια προσεκτική μελέτη του νέου προσχεδίου δείχνει ότι τα μέτωπα παραμένουν ανοικτά και οι διατάξεις που η κυβέρνηση θέλει να περάσει παραμένουν δύσκολες και απαιτούν γενναίες παραχωρήσεις από όλους. Παραχωρήσεις τις οποίες δεν ευνοεί η παρούσα συγκυρία. Στόχος της κυβέρνησης βέβαια είναι το νομοσχέδιο να κατατεθεί μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου, κάτι που μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Μελετώντας το προσχέδιο, εντοπίζει κανείς 4 βασικά σημεία τα οποία έχουν πυροδοτήσει τις εντάσεις.

Το πρώτο που αφορά και στον διαφημιστικό κλάδο έχει να κάνει με το περίφημο άρθρο 48, το οποίο κατά την ΕΔΕΕ και τον ΣΔΕ, με τις σχετικές διατάξεις του αλλάζει τα δεδομένα διεξαγωγής των specs, απαγορεύει στην ουσία την παροχή υπηρεσιών media auditing και συνδέει άμεσα την λήψη πιστωτικών από τα ΜΜΕ με την παροχή φοροελαφρύνσεων για τη διαφημιστική δαπάνη. Οι εν λόγω φορείς δεν μπορούν να αποδεχθούν το βαθμό παρέμβασης του κράτους σε μια τέτοια σημαντική διαδικασία. Κυρίως από τη στιγμή που όλες οι διατάξεις είχαν φτιαχτεί χωρίς να ζητηθεί η γνώμη τους.

Το δεύτερο σημείο τριβής έχει να κάνει με την απόσυρση του όρου «ενημερωτικός» από την κατηγορία των θεματικών καναλιών είτε πανελλαδικής είτε περιφερειακής εμβέλειας. Αν στο σημείο αυτό προσθέσει κανείς και τις διαφωνίες για τους όρους και τις προϋποθέσεις αδειοδότησης των περιφερειακών καναλιών, δημιουργείται ένα εκρηκτικό κοκτέιλ διαφορετικών απόψεων και εκτιμήσεων που δεν φαίνεται να μπορεί εύκολα να απενεργοποιηθεί.

Το τρίτο σημείο που προκαλεί διαφωνίες είναι το άρθρο 17, που προβλέπει την έμμεση χρηματοδότηση των ιδιωτικών καναλιών μέσω των κονδυλίων για τον κινηματογράφο. Κι αυτό διότι στο άρθρο αυτό προβλέπεται η μεταφορά ποσοστού 1,5% για την παραγωγή εθνικής κινηματογραφικής παραγωγής από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου στο ΕΚΟΜΕ, αφού το τελευταίο ουσιαστικά χρηματοδοτεί κυρίως τηλεοπτικές και διεθνείς παραγωγές, οι οποίες όμως ενισχύονται ούτως ή άλλως από κονδύλια χωρών της Ε.Ε.

Το τέταρτο προβληματικό σημείο είναι το άρθρο 41, το οποίο έχει να κάνει με τον αριθμό των απασχολούμενων σε κάθε τηλεοπτικό σταθμό. Το προηγούμενο προέβλεπε τη μείωση των απασχολούμενων με συμβάσεις, από 400 σε 280 εργαζόμενους, το οποίο προκάλεσε και μεγάλες απεργιακές κινητοποιήσεις. Ωστόσο εδώ υπάρχει μια νέα πρόταση που έκανε ο Στέλιος Πέτσας, σύμφωνα με την οποία η μείωση των απασχολούμενων θα ήταν από τα 400 στα 320 άτομα, με τα υπόλοιπα 80 να απασχολούνται σε άλλες εταιρείες των τηλεοπτικών ομίλων. Η πρόταση αυτή φάνηκε τότε να ικανοποιεί τους εργαζόμενους στα κανάλια, μένει να επιβεβαιωθεί και στο νέο νομοσχέδιο.

Σε κάθε περίπτωση, η εξίσωση είναι δύσκολη, ειδικά στην παρούσα συγκυρία, με την πανδημία να στέκεται σαν δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια εργαζομένων, αλλά και ιδιοκτητών καναλιών. Μέχρι που μπορούν να φτάσουν οι υποχωρήσεις των εμπλεκόμενων κανείς δεν μπορεί να ξέρει. Σε κάθε περίπτωση, είναι η ώρα το θέμα αυτό να κλείσει, ώστε ο ευρύτερος κλάδος των ΜΜΕ να πάει παρακάτω.

Οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει τα προσεχή χρόνια και ιδιαίτερα αμέσως μετά το πέρας της πανδημίας είναι δύσκολες και δεν επιτρέπουν εσωστρέφεια και αδράνεια.