Φημολογείται ότι στα τέλη του 19ου αιώνα ο Charles Duell, διοικητής του Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας των ΗΠΑ δήλωσε «όλα όσα μπορούν να εφευρεθούν έχουν ήδη εφευρεθεί». Αν και η αυθεντικότητα της δήλωσης αυτής αμφισβητείται, είναι πιθανόν να πλησιάζει η εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει την κύρια (αν όχι την αποκλειστική) πηγή καινοτομιών και τεχνολογικών εξελίξεων.

Ποια είναι όμως η στάση του κοινού στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και πως χρησιμοποιούν σχετικά εργαλεία στην καθημερινότητά τους; Πανελλαδική έρευνα της Global Link σε 1000 άτομα, ηλικίας 18-64, εξέτασε τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, τους τρόπους αξιοποίησης τους, αλλά και τις πιθανές ανησυχίες που γεννά η εξάπλωσή τους.

Άντρες και νέοι οι πιο τακτικοί χρήστες
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται περιστασιακά. Ένας στους τέσσερις χρήστες είναι καθημερινοί. Πιο εντατικοί χρήστες είναι οι μικρές ηλικίες 18-24 και οι άντρες.

Με διαφορά η πιο δημοφιλής πλατφόρμα είναι το Chat GPT το οποίο έχουν χρησιμοποιήσει 9 στους 10. Ακολουθούν με μεγάλη διαφορά το Gemini (37%) και το DALL-E (8%).

Από τις πληροφορίες… στον προσωπικό shopping assistant
Οι περισσότεροι χρήστες στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για πληροφορίες: είτε γενικού περιεχομένου (61%), είτε πιο εξειδικευμένες (48%). Σημαντική είναι και η χρήση σε λύση προβλημάτων (45%) αλλά και σε ιδέες για την καθημερινότητα (33%).

Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το 26% τη χρησιμοποιεί για αγοραστικές συμβουλές. Και στους νέους το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο, δείχνοντας ότι η AI μπαίνει για τα καλά και στον ρόλο του «προσωπικού συμβούλου αγορών».

Στις ΗΠΑ μάλιστα, το 44% των καταναλωτών δηλώνει ήδη ότι εμπιστεύεται την τεχνητή νοημοσύνη για shopping tips (Attest, 2023). Με δεδομένο του ότι πρόκειται για μια πιο ώριμη αγορά στη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης αναμένουμε ότι η τάση αυτή θα αυξηθεί και στην Ελλάδα, τα επόμενα χρόνια.

Η AI σαν φίλος (ή και… κολλητός)
Περίπου το 14% των χρηστών στην Ελλάδα χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για συντροφιά, ενώ στις ηλικίες 18-34 το ποσοστό αγγίζει το 20%. Δεν είμαστε μόνοι. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Pew Research (2024), το 67% των νέων μιλάει με κάποιον AI σύντροφο και μάλιστα το 23% δηλώνει ότι προτιμά αυτή τη «συντροφιά» από τους πραγματικούς ανθρώπους. Παρά ταύτα, πολλοί Έλληνες παραμένουν σκεπτικοί: το 38% θεωρεί ότι όλη αυτή η φιλία με τα chatbots οδηγεί σε περισσότερη αποξένωση.

Θα μας πάρει το AI τις δουλειές;
Το 44% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι ανησυχεί για την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω αυτοματισμού.

Η ανησυχία αυτή είναι πιο έντονη στο κοινό που χρησιμοποιεί λιγότερο συχνά εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή στις γυναίκες (48%) και στους άνω των 45 (50%), που δυσκολεύονται περισσότερο στη μετεκπαίδευση και την προσαρμογή.

Οι φόβοι δεν είναι αβάσιμοι, καθώς σύμφωνα με την Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO, 2024), μία στις τέσσερις δουλειές παγκοσμίως είναι εκτεθειμένη στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι θέσεις που κινδυνεύουν περισσότερο είναι εκείνες όπου παραδοσιακά εργάζονται περισσότερο γυναίκες, όπως εκπαίδευση, διοικητική και γραμματειακή υποστήριξη, εξυπηρέτηση πελατών κ.ά.

Η μεγάλη ερώτηση: Θα σταματήσουμε να σκεφτόμαστε;
Πέρα όμως από τον κοινωνικό αντίκτυπο στην αγορά εργασίας, υπάρχει έντονη ανησυχία ότι η εκτενής χρήση τεχνητής νοημοσύνης θα οδηγήσει σε μείωση κριτικής σκέψης και δημιουργικότητας (42%). Σε αντίθεση μάλιστα με την ανησυχία για τις θέσεις εργασίας, τον προβληματισμό αυτό μοιράζονται όλες οι ηλικιακές ομάδες. H σημασία όμως της κριτικής σκέψης για την ανάλυση πηγών περιεχομένου και για την «εκπαίδευση» συστημάτων ΑΙ γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη (Forbes, 2024). Ίσως, λοιπόν, να μην βρισκόμαστε μπροστά στην εξάλειψη της κριτικής σκέψης, αλλά στον επαναπροσδιορισμό της.

Προσωπικά δεδομένα: Να τα λέμε ή να μη τα λέμε;
Εδώ οι Έλληνες είναι διχασμένοι. Το 36% δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα να μοιράζεται προσωπικές πληροφορίες με το AI, ενώ το 35% παραμένει επιφυλακτικό.

Και δικαίως: η «εκπαίδευση» των μοντέλων απαιτεί συνεχώς περισσότερα δεδομένα και posts από τους χρήστες, συχνά με προεπιλεγμένες δηλώσεις συγκατάθεσης, όπως έχει επισημάνει η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC).

Το πώς θα εξελιχθεί αυτή η σχέση εμπιστοσύνης παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό.

Και τώρα, τι;
Όπως κάθε καινούργια τεχνολογική καμπή, η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης προκαλεί ενθουσιασμό αλλά και ανησυχία.

Από τη μία παρέχει νέες δυνατότητες γνώσης, δημιουργικότητας και καθημερινής βοήθεια, από την άλλη προκαλεί ερωτήματα για την εργασία, τις σχέσεις, την κριτική σκέψη και την ιδιωτικότητα.

Το στοίχημα για το μέλλον θα είναι να αναπτυχθούν από όσο το δυνατό μεγαλύτερο μέρος του κοινού (ιδιαίτερα από γυναίκες και μεγαλύτερες ηλικίες) τα απαραίτητα skillset για να μπορούν να εκμεταλλευτούν περισσότερο τις νέες δυνατότητες και ευκαιρίες, που προσφέρουν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Οι χρήστες στρέφονται στο AI για…

  • 61% Πληροφορίες γενικού περιεχομένου
  • 45% Τη λύση προβλημάτων
  • 48% Πιο εξειδικευμένες πληροφορίες
  • 33% Ιδέες για την καθημερινότητα
  • 26% Αγοραστικές συμβουλές