Αλματώδη ανάπτυξη γνωρίζει το ηλεκτρονικό εμπόριο και στην Ελλάδα, καθώς σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έρευνα του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του ΟΠΑ, οι συνολικές αγορές των ελλήνων online καταναλωτών θα κυμανθούν υπό προϋποθέσεις το 2011 στα 1,5 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση που ξεπερνάει το 80% σε σύγκριση με το 2009.

Πρόκειται δηλαδή για το μοναδικό κομμάτι του ελληνικού εμπορίου, και γενικά του ελληνικού επιχειρείν, που γνωρίζει τέτοια αλματώδη ανάπτυξη. Σύμφωνα με έρευνες του εργαστηρίου, 1,5 εκατ. πλέον έλληνες χρήστες του Internet αγοράζουν online προϊόντα και υπηρεσίες, κατά μέσο όρο αξίας  1.100 ευρώ. Σε ποσοστό 40% θεωρούνται «επαγγελματίες» online αγοραστές, αφού αγοράζουν σχεδόν μια φορά κάθε μήνα.

Πιο γρήγορα, πιο οικονομικά
Τα κυριότερα πλεονεκτήματα των online αγορών θεωρούνται από τους Έλληνες οι καλύτερες τιμές και η εξοικονόμηση χρόνου, σύμφωνα με τη 10η έρευνα MasterCard Barometer που πραγματοποιήθηκε από τη MasterCard και τη Focus Bari από τον Ιούνιο έως και το Σεπτέμβριο του έτους.

Συγκεκριμένα, οι καλύτερες τιμές και οι προσφορές «ψηφίζονται» ως βασικά πλεονεκτήματα από το 66%, σε σύγκριση με τα καταστήματα, ενώ το 20% «δείχνει» τη δυνατότητα εξοικονόμησης χρόνου. Ακολουθεί η ανεξάντλητη ποικιλία σε προϊόντα (9%).

Παρά το γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκαν ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών, η έρευνα έδειξε ότι οι άνδρες φαίνεται να εκτιμούν λίγο περισσότερο τις online αγορές, πιστεύοντας σε μεγαλύτερο ποσοστό από τις γυναίκες ότι το Internet προσφέρει καλύτερες τιμές και προσφορές, καθώς και πολύ μεγάλη ποικιλία προϊόντων έναντι των μεμονωμένων φυσικών καταστημάτων.

Επίσης, τα άτομα νεότερης ηλικίας (18-34 ετών) αναγνωρίζουν πολύ περισσότερο την αξία των ηλεκτρονικών αγορών, γεγονός που μπορεί ίσως να εξηγηθεί από την ευρύτερη εξοικείωση που έχουν με τη χρήση του Διαδικτύου.

Πιο θετικοί άνδρες και νεότερες ηλικίες
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του βαρόμετρου, οι έλληνες καταναλωτές φαίνεται να είναι κατά ένα μεγάλο ποσοστό (40%) από πολύ έως αρκετά θετικά προκείμενοι προς τις αγορές μέσω Internet.

Υπάρχει όμως παράλληλα και μια σημαντική μερίδα ερωτηθέντων (38%), οι οποίοι εμφανίζονται ουδέτεροι προς τις ηλεκτρονικές αγορές. Κυριότεροι λόγοι θα μπορούσαν να είναι η χαμηλή εξοικείωση με τις ηλεκτρονικές αγορές, είτε ότι δεν είναι ξεκάθαρα τα πλεονεκτήματα των online αγορών.

Σημαντικά μικρότερο εμφανίζεται το ποσοστό εκείνων που είναι αρνητικοί προς τις ηλεκτρονικές αγορές (24%). Πάντως, οι άνδρες εμφανίζονται πιο θετικοί σε σύγκριση με τις γυναίκες, ενώ όσον αφορά στις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, οι μεγαλύτερης ηλικίας ερωτηθέντες (45-70) παρουσιάζονται καθολικά ουδέτεροι σε ποσοστό 90%, ενώ οι μικρότερες ηλικίες και ειδικά τα νεαρότερα άτομα (ηλικίας 18-24) αντιμετωπίζουν πολύ θετικά τις ηλεκτρονικές αγορές (36%).


Η έλλειψη εμπιστοσύνης περιορίζει τις αγορές
Όπως αποκαλύπτει η έρευνα της MasterCard, το 18% των Ελλήνων έχει κάνει κάποια αγορά μέσω Internet τους τελευταίους έξι μήνες. Οι πιο συχνοί online shoppers, φαίνεται να είναι κυρίως άνδρες και κοινό νεότερων ηλικιών 18-34 ετών. Το 41% του πληθυσμού αν και είναι χρήστες του Internet, δεν έχει κάνει κάποια online αγορά το τελευταίο εξάμηνο.

Διστακτικότητα καταγράφει και η έρευνα του ELTRUN απέναντι στις ηλεκτρονικές αγορές, καθώς μόνο το 1/3 των ελλήνων χρηστών του Internet δηλώνουν ότι αγοράζουν κάτι online, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στη Δυτική Ευρώπη ξεπερνάει τα 2/3. Οι έλληνες online καταναλωτές δηλώνουν σε πολύ υψηλό ποσοστό ότι θα πραγματοποιούσαν περισσότερες αγορές ηλεκτρονικά αν μπορούσαν να «εμπιστευθούν» τα ηλεκτρονικά καταστήματα.

Για παράδειγμα, το 76% δηλώνει ότι θα τα εμπιστευόταν περισσότερο αν δημόσιοι ή ανεξάρτητοι οργανισμοί προωθήσουν σωστά τα ηλεκτρονικά καταστήματα και το 66%, αν τα ηλεκτρονικά καταστήματα ήταν πιστοποιημένα από ανεξάρτητο οργανισμό/φορέα.

Πάντως, όσον αφορά στα είδη προϊόντων που το εξεταζόμενο κοινό έχει αγοράσει μέσω Internet το τελευταίο εξάμηνο, όπως δείχνει η έρευνα της MasterCard, αυτά είναι κυρίως αεροπορικά/ακτοπλοϊκά εισιτήρια (27%), ρούχα/αξεσουάρ (23%), gadgets (24%), καθώς και computer hardware (25%).

Ακολουθούν τα ηλεκτρικά είδη (18%) αλλά και οι κρατήσεις ξενοδοχείων (14%). Οι άνδρες έχουν αγοράσει κυρίως προϊόντα που σχετίζονται με τους υπολογιστές αλλά και ηλεκτρικά είδη (38%), ενώ οι γυναίκες προτίμησαν σε μεγαλύτερο βαθμό προϊόντα ομορφιάς (15%). Εξετάζοντας τις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, τα άτομα νεότερης ηλικίας (18-24) έχουν αγοράσει ρούχα/αξεσουάρ το τελευταίο εξάμηνο, ενώ οι πιο ώριμοι ερωτηθέντες (ηλικίας 35-44) ηλεκτρικά είδη (20%).

Φόβος για την ασφάλεια των διαδικασιών
Όσον αφορά στα μειονεκτήματα των ηλεκτρονικών αγορών, το 46% των Ελλήνων πιστεύει ότι όταν αγοράζεις προϊόντα μέσω Internet, δεν μπορείς να τα ελέγξεις τόσο καλά όσο όταν τα αγοράζεις από φυσικό κατάστημα. Ακολουθεί ο φόβος για υποκλοπή στοιχείων κάρτας (27%), ενώ μια σημαντική μερίδα των καταναλωτών θεωρεί ως μειονέκτημα τον φόβο που νιώθει για πιθανή διαρροή προσωπικών του στοιχείων (12%).

Όσον αφορά στους τρόπους πληρωμής, το πλαστικό χρήμα είναι το κυριότερο μέσο όπως αποκάλυψε η έρευνα. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες δήλωσαν πως χρησιμοποιούν πρωτίστως τις πιστωτικές κάρτες για τις ηλεκτρονικές τους συναλλαγές (38%), ενώ σαν εναλλακτικό τρόπο πληρωμής με κάρτα προτιμούν τις προπληρωμένες (26%). Μια σημαντική ομάδα ερωτηθέντων, επίσης, συνηθίζει να πληρώνει με αντικαταβολή (38%).

Ποιοι αγοράζουν και τι
• Οnline shoppers: Πιο συχνά αγοράζουν άνδρες και κοινό νεότερων ηλικιών 18-34 ετών
• Αγοράζουν: Αεροπορικά/ακτοπλοϊκά εισιτήρια, ρούχα/αξεσουάρ, gadgets, computer hardware, ηλεκτρικά είδη, κρατήσεις ξενοδοχείων

Πλεονεκτήματα online αγορών
• Οι καλύτερες τιμές και προσφορές (66%)
• Η δυνατότητα εξοικονόμησης χρόνου (20%)
• Η ανεξάντλητη ποικιλία σε προϊόντα (9%).


Αναγκαία η πιστοποίηση για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης
Το ηλεκτρονικό εμπόριο (B-C) στην Ελλάδα έχει πλέον φτάσει σε ικανοποιητικά επίπεδα ωριμότητας. Όπως προκύπτει όμως από τις έρευνες του ELTRUN, βασική τροχοπέδη για την περαιτέρω ανάπτυξή του αποτελούν τα χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης από τη μεριά των καταναλωτών και αυτό όχι τυχαία, καθώς πολλά είναι τα e-shops τα οποία δεν ανταποκρίνονται σε βασικές απαιτήσεις τους, που αφορούν σε θέματα ποιοτικής λειτουργίας.

Σήμερα υπολογίζεται ότι δραστηριοποιούνται πάνω από 1.500 ελληνικά ηλεκτρονικά καταστήματα, τα οποία πουλάνε προϊόντα ή υπηρεσίες (κυρίως σε Έλληνες, αλλά στον τουριστικό τομέα και σε ξένους), με τον αριθμό τους να έχει τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια.

Σε πρόσφατη έρευνα καταγραφής και αξιολόγησης των ελληνικών ηλεκτρονικών καταστημάτων, το ELTRUN (σε δείγμα 900 ηλεκτρονικών καταστημάτων) βρήκε ότι περίπου το 1/3 έχει προβλήματα ποιοτικής λειτουργίας. Πιο συγκεκριμένα το 15% αποφεύγει να δώσει στους καταναλωτές βασικά στοιχεία της επιχείρησής τους, ενώ το 33% δεν αποσαφηνίζει τους βασικούς όρους συναλλαγών με τους καταναλωτές.

«Τα παραπάνω δημιουργούν ένα πρόβλημα εμπιστοσύνης στους καταναλωτές που είναι και ο κύριος παράγοντας επηρεασμού των ηλεκτρονικών αγορών. Δεν είναι τυχαίο ότι 2 στους 3 χρήστες του Internet θα αύξαναν τις online αγορές τους, αν το ηλεκτρονικό κατάστημα ήταν πιστοποιημένο από ανεξάρτητο δημόσιο φορέα», λέει ο Καθηγητής Γιώργος Ι. Δουκίδης, Διευθυντής του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, και εξηγεί τον ρόλο του ELTRUN:

«Αυτόν ακριβώς τον ρόλο παίζει εδώ και έναν περίπου χρόνο το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, το μοναδικό δημόσιο εργαστήριο στην Ελλάδα που ειδικεύεται στο ηλεκτρονικό εμπόριο και λειτουργεί πάνω από 15 χρόνια». Οι υπηρεσίες του εργαστηρίου αφορούν σε έγκυρες γνωματεύσεις για την ποιότητα λειτουργίας των ηλεκτρονικών καταστημάτων και των προσφερόμενων υπηρεσιών τους. Το αποτέλεσμα των αξιολογήσεων/μετρήσεων είναι μια λεπτομερής αναφορά για το συγκεκριμένο ηλεκτρονικό κατάστημα και στο πού «τοποθετείται» όσον αφορά στις απαιτητές λειτουργικές προδιαγραφές και τις ισχύουσες κοινοτικές οδηγίες που αφορούν στο ηλεκτρονικό εμπόριο.

Επίσης, περιλαμβάνεται και μια λεπτομερής έκθεση των στοιχείων που θα πρέπει να βελτιωθούν έτσι ώστε να αυξήσουν την εμπιστοσύνη των online καταναλωτών τους. Όπως λέει ο Γιώργος Δουκίδης «η προσφερόμενη αξιολόγηση/πιστοποίηση του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου έχει ήδη αξιοποιηθεί από ελληνικά ηλεκτρονικά καταστήματα, αναβαθμίζοντας τις υπηρεσίες τους και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών».

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από την έρευνα του ELTRUN, 1 στα 4 ελληνικά ηλεκτρονικά καταστήματα προσφέρουν πολύ προηγμένες υπηρεσίες και λειτουργούν με βέλτιστες πρακτικές, που συναντάμε στα γνωστά διεθνή ηλεκτρονικά καταστήματα.