Πάντως, σε παγκόσμιο επίπεδο η σημαντικότερη τάση-απάντηση στα μειωμένα budgets είναι η διεξαγωγή online εκθέσεων, τάση η οποία εμφανίστηκε και στην Ελλάδα.

Έμφαση στη διεθνοποίηση της αγοράς
Στη χώρα μας, η μερίδα του λέοντος των εκθεσιακών διοργανώσεων (70%) πραγματοποιείται στην Αθήνα, το 16% στη Θεσσαλονίκη, στο Ηράκλειο το 5,5%, ενώ στις άλλες πόλεις (μεταξύ των οποίων (Κομοτηνή, Κοζάνη, Λάρισα, Λαμία και Ρόδος) το 8,5%. Συνολικά, τα τελευταία χρόνια διοργανώνονται περίπου 200 εκθέσεις ετησίως, με μικρές αυξομειώσεις ανά χρονιά, ενώ οι διοργανωτές ξεπερνούν τους 100.

Όσον αφορά στον κλάδο που πρωταγωνιστεί στο εκθεσιακό ημερολόγιο, σε επίπεδο αριθμού διοργανώσεων, είναι αυτός της μόδας και του υφάσματος, παρά το γεγονός ότι ο εν λόγω κλάδος βιώνει δύσκολες ημέρες. Σε βάθος πενταετίας (από το 2005 έως το 2009) το 12% επί του συνόλου των εκθέσεων αφορούσαν στον εν λόγω χώρο, ενώ επίσης μεγάλη εκθεσιακή δραστηριότητα αναπτύσσεται και γύρω από το χώρο των δομικών υλικών – κατασκευών (10,5%) την ώρα που ο κατασκευαστικός κλάδος φαίνεται να περνά τις δικές του δύσκολες ημέρες.

Τα στοιχεία αυτά, που αποδεικνύουν ότι η εκθεσιακή δραστηριότητα στη χώρα μας ακολουθεί άναρχη ανάπτυξη, χωρίς σχεδιασμό, προκύπτουν από έρευνα του Ινστιτούτου Εκθεσιακών Ερευνών (ΙΕΕ) που εκπονήθηκε για λογαριασμό του υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης με τίτλο «Μελέτη ανάπτυξης της εκθεσιακής δραστηριότητας στην Ελλάδα σε ανταγωνιστικούς κλάδους της εθνικής οικονομίας».

Η ανάπτυξη της εκθεσιακής δραστηριότητας, όπως επισημαίνεται στην έρευνα του ΙΕΕ, αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την οικονομία της χώρας, ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά της θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη διεθνοποίησή της. Οι εκθέσεις που διοργανώνονται στη χώρα μας δεν έχουν ιδιαίτερα διεθνή χαρακτήρα, αφού προσελκύουν μικρό αριθμό ξένων εκθετών και επισκεπτών. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να γίνουν ενέργειες, όπως φιλοξενία επιχειρηματικών αποστολών από το εξωτερικό ή προβολή των εκθέσεων εκτός Ελλάδας, προκειμένου οι ελληνικές διοργανώσεις να γίνουν περισσότερο θελκτικές.

Σύμφωνα με τη μελέτη του Ινστιτούτου, ιδιαίτερα ανταγωνιστικούς κλάδους αποτελούν τα: ζώα-ζωντανά, φρούτα και λαχανικά, πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, είδη από μη μεταλλικά ορυκτά, λιπάσματα ακατέργαστα, χημικές ύλες, υφαντικά νήματα, σίδηρος και χάλυβας, μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, ηλεκτρικά μηχανήματα – συσκευές. Σημαντική εκθεσιακή δραστηριότητα, σύμφωνα με την έρευνα, εμφανίζουν επίσης οι τομείς του επίπλου – εξοπλισμού (7,3%), των τροφίμων – ποτών (6,6%), του τουρισμού – εξοπλισμού (5,9%), των υπηρεσιών (5,7%) και των αυτοκινήτων – μοτοσυκλετών – σκαφών (5,7%).

Η παγκόσμια αγορά
Οικοδομική δραστηριότητα, Ευρώπη-Αμερική πλήττονται από την ύφεση
Η ανάγκη διερεύνησης του αντίκτυπου της οικονομικής κρίσης στην εκθεσιακή δραστηριότητα οδήγησε στις αρχές του 2009 την UFI, την Παγκόσμια Ένωση της Εκθεσιακής Βιομηχανίας, να προχωρήσει στην ανάπτυξη του «Βαρόμετρου της Κρίσης», το οποίο βασίζεται στις απόψεις των μελών της Ένωσης σε 83 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής σε συνεργασία με τις Ενώσεις SISO (Society of Independent Show Organizers) και AFIDA (Asociacion International de Ferias de America).

Σύμφωνα με το «Βαρόμετρο», που καλύπτει τις διοργανώσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1 Οκτωβρίου 2008 και 31 Μαρτίου 2009, παρατηρούνται τα εξής:

  • Περίπου 7 από τις 10 διοργανώτριες εταιρείες παρουσίασαν μείωση στις πωλήσεις εκθεσιακού χώρου (68% για B2B διοργανώσεις και 71% για B2C διοργανώσεις). Οι υπόλοιπες εταιρείες διατήρησαν ή αύξησαν τις πωλήσεις τους.
  • Η κατάσταση όσον αφορά επισκέπτες/εκθέτες είναι παρόμοια, εκτός από τη συμμετοχή σε B2B διοργανώσεις η οποία εμφανίστηκε καλύτερη («μόνο» το 62% παρουσίασε πτώση).
  • Οι διοργανώσεις σχετικά με την οικοδομική δραστηριότητα (τόσο για B2B όσο και B2C διοργανώσεις) θεωρείται ο τομέας που έχει επηρεαστεί περισσότερο, και με μικρή διαφορά ακολουθούν διοργανώσεις αναφορικά με «Κατασκευές και δημόσια έργα» (B2B) και «Κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, ιματισμός, μόδα κ.λπ.» (B2C).
  • Γενικότερα, η περιοχή της Μέσης Ανατολής φαίνεται ότι είναι η λιγότερο «θιγόμενη».

Επίσης, στο τρίτο «Βαρόμετρο» που εξέδωσε η UFI στις αρχές Σεπτεμβρίου φαίνεται ότι αν και η πλειοψηφία της εκθεσιακής δραστηριότητας έχει επηρεαστεί από την οικονομική ύφεση, η τρέχουσα οικονομική κατάσταση φαίνεται να σταθεροποιείται και ενδείξεις εξόδου από την κρίση υπάρχουν σε αρκετές περιοχές.

Εντονότερα βιώνουν την ύφεση Αμερική και Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, η εκθεσιακή κοινότητα φαίνεται αισιόδοξη ότι το 2010 θα δει τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης. Το 53% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η ανάκαμψη της εκθεσιακής βιομηχανίας θα πραγματοποιηθεί το 2010, ενώ το 47% τοποθετεί χρονικά την ανάκαμψη το 2011 ή αργότερα. Η αισιοδοξία είναι εντονότερη στην περιφέρεια Ασίας/Ειρηνικού (65%), ακολουθεί η Αμερική (58%), η Μέση Ανατολή/ Αφρική (50%) και τέλος η Ευρώπη (44%).

Τάσεις
Οι εκθέσεις πάνε online
Μία από τις τελευταίες τάσεις της εκθεσιακής αγοράς είναι η διενέργεια online εκθέσεων. Πρόσφατες έρευνες μάλιστα δείχνουν ότι οι marketers δείχνουν μία προθυμία να φιλοξενήσουν αλλά και να παρακολουθήσουν εκθέσεις σε εικονικά venues. Αυτή η τάση προκύπτει κατά κύριο λόγο από τη δύσκολη οικονομική περίοδο που διανύουμε, η οποία έχει οδηγήσει στον περιορισμό των budgets σε όλους τους τομείς των Πωλήσεων και του Μάρκετινγκ, καθώς επίσης και από την ανάγκη προάσπισης του περιβάλλοντος και το θέμα της εξοικονόμησης ενέργειας.

Σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας ON24 που δημοσιεύεται στο Biz Report, από τους 530 επαγγελματίες του Μάρκετινγκ που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα που διενεργήθηκε τον Ιούνιο, το 63% δήλωσε ότι είναι πιο πιθανό να παρακολουθήσει κάποια εκδήλωση online παρά δια ζώσης, ενώ επίσης το 72% δηλώνει ότι νιώθει μεγαλύτερη άνεση στην online επικοινωνία παρά στην πρόσωπο με πρόσωπο.

Επιπλέον, έρευνα της εταιρείας Unisfair, η οποία δραστηριοποιείται στην παροχή virtual events, δείχνει ότι το 48% των επαγγελματιών του Μάρκετινγκ που ερωτήθηκαν (στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 100) σκοπεύουν να αυξήσουν τη χρήση των virtual events το 2010. Οι σημαντικότεροι λόγοι είναι η διεύρυνση του marketing reach (32%) η αύξηση του lead volume (15%), ενώ ο παράγοντας «διατήρηση πελατών/δέσμευση» κατακτά ποσοστό 48%.

Online εκθέσεις στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο αυτό, ξεκίνησε πρόσφατα μία νέα επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα μας από την εταιρεία διοργάνωσης εκθέσεων IMC Business Global Public, υπό την επωνυμία BusinessGlobal.com, που αφορά στη διοργάνωση διεθνών εμπορικών εκθέσεων στο διαδίκτυο. Το Σεπτέμβριο, η BusinessGlobal.com εγκαινίασε την πρώτη διαδικτυακή της έκθεση The Best of China 2009, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 2.700 εκθέτες και ήταν ανοικτή για αγοραστές και εμπορευόμενους μέχρι την 31 Οκτωβρίου. Τα εκθέματα παρουσιάστηκαν σε 24 διαδικτυακές αίθουσες.

Μετά τη The Best of China ακολούθησε τον Οκτώβριο η διοργάνωση Euro-China Partnership & Investment Fair και έπονται το Νοέμβριο η Furniture and Interiors και η Building, Construction and Supplies, το Δεκέμβριο η Best of India και από τον Ιανουάριο και κάθε μήνα άλλες διεθνείς θεματικές εκθέσεις όπως Fashion and Accessories, Food and Beverages, Travel, Tourism and Hospitality.

Ακόμα μία ηλεκτρονική έκθεση είναι η Online Expo, η οποία οργανώνει και προωθεί  ηλεκτρονικές εκθέσεις που αφορούν στους εξής κλάδους: τρόφιμα – ποτά – βιολογικά προϊόντα, βιομηχανία – ενέργεια, τουρισμός – εξοπλισμός, real estate – κατασκευαστικές, έπιπλα επαγγελματικά και έπιπλα σπιτιού, κόσμημα – ωρολόγια, franchising, ένδυση – υπόδηση, yachting – ναυτιλία και logistics-μεταφορές.

Πηγές: Εφημερίδα Μακεδονία, synedrio.gr, Biz Report

Τάσος Κούμανης: «Με υπομονή και επιμονή κόντρα στα χρόνια προβλήματα»
Ο Τάσος Κούμανης, Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) και Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Οργανωτών Εκθέσεων & Συνεδρίων (ΣΕΟΕΣ), μιλάει στο Marketing Week για την πορεία της εκθεσιακής αγοράς εν μέσω της κρίσης.

Marketing Week: Πώς κινείται η εκθεσιακή αγορά στην Ελλάδα εν μέσω της κρίσης; Τι παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο;

Τάσος Κούμανης: Όπως όλοι οι κλάδοι της ελληνικής οικονομίας έτσι και οι εκθέσεις δέχτηκαν τις αρνητικές επιπτώσεις που δημιούργησε αυτή η πρωτόγνωρη κρίση όχι μόνο για τη χώρα αλλά και παγκοσμίως. Για παράδειγμα υπάρχουν φαινόμενα από την προηγούμενη εκθεσιακή χρονιά, που συμμετέχοντες σε εκθέσεις δεν εκπλήρωσαν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις επικαλούμενοι αδυναμία και άλλα με επανειλημμένη μετάθεση πληρωμών πέραν των συμφωνιών.

Όπως και σε άλλες δραστηριότητες, έτσι και στις εκθέσεις υπήρξαν εκθέτες των οποίων οι επιχειρήσεις κατέρρευσαν. Η εκθεσιακή δραστηριότητα επλήγη από την οικονομική κρίση. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά έχει και διεθνείς διαστάσεις, καθώς μεγάλες διεθνείς εκθέσεις συρρικνώθηκαν ή και ματαιώθηκαν.

Marketing Week: Η αυτοκινητοβιομηχανία, ένας από τους κλάδους που βίωσαν εντονότερα την κρίση, αναδιπλώθηκε σημαντικά στην ελληνική αγορά όσον αφορά στη διοργάνωση εκθέσεων. Πόσο σημαντικό κομμάτι της εκθεσιακής αγοράς κρίνεται ο εν λόγω κλάδος; Από ποιους άλλους κλάδους δέχτηκε φέτος «πλήγμα» η εκθεσιακή αγορά;

Τάσος Κούμανης: Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αυτοκινητοβιομηχανία, υπάρχει εμπορία αυτοκινήτων. Ο κλάδος αυτός ανά διετία παρουσιάζει το διεθνές σαλόνι αυτοκινήτου, μια επιτυχημένη έκθεση καθώς απευθύνεται σε ένα τεράστιο καταναλωτικό κοινό. Η απόφαση της ματαίωσης του φετινού σαλονιού αυτοκινήτου, εκτιμώ ότι ήταν εντελώς αδικαιολόγητη και αψυχολόγητη. Και τούτο διότι, η εμπορία αυτοκινήτων στην Ελλάδα μπορεί να έχει κάποια πτώση, αλλά εκτιμώ ότι το ποσοστό της πτώσης διογκώθηκε.

Επιπλέον δε, δύο κυβερνητικές αποφάσεις και μέτρα που πάρθηκαν για την τόνωση της αγοράς αυτοκινήτων στην Ελλάδα, το ένα η μείωση των δασμολογικών επιβαρύνσεων και το δεύτερο, το κίνητρο της απόσυρσης παλαιών αυτοκινήτων, δημιούργησαν μια αγοραστική έξαρση, που πιθανόν να ισοσκέλισε την πτώση που παρουσιάστηκε σε ορισμένες χρονικές περιόδους.

Παρόμοια περίπτωση ολοσχερούς ματαίωσης έκθεσης από άλλους κλάδους δεν παρατηρήθηκε. Μια δικαιολογημένη μείωση στον αριθμό συμμετοχών οπωσδήποτε υπήρξε. Γι’ αυτό στην αρχή της εκθεσιακής περιόδου παροτρύναμε τα μέλη μας να αντιμετωπίσουν την κρίση ψύχραιμα χωρίς σπασμωδικές κινήσεις και ανεξέλεγκτες ενέργειες. Δυστυχώς, σε αρκετές περιπτώσεις επικράτησε ο πανικός και υπαγόρευσε τη διαφοροποίηση τιμών, πράγμα εντελώς απαράδεκτο.

Marketing Week: Αντίστοιχα, από ποιους κλάδους παρατηρείται εντονότερο ενδιαφέρον για τη διοργάνωση εκθέσεων; Μελλοντικά, ποιοι κλάδοι θεωρείτε ότι θα αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη της εκθεσιακής αγοράς;

Τάσος Κούμανης: Αδυνατώ να σας προσδιορίσω κάποιο κλάδο που θα παρουσιάσει εκθεσιακή έξαρση. Στην Ελλάδα έχει παρουσιαστεί το φαινόμενο ενός ανεξέλεγκτου κατακερματισμού των κλαδικών θεμάτων εκθέσεων με τη δημιουργία πολλών, μικρού μεγέθους εκθέσεων, κάτι που έχει κουράσει και τους επιχειρηματίες εκθέτες αλλά και τους επισκέπτες των εκθέσεων.

Αυτό το πρόβλημα δημιουργήθηκε την προηγούμενη ιδιαίτερα δεκαετία και οφείλεται στη μη ύπαρξη τότε, ενός μεγάλου σύγχρονου εκθεσιακού κέντρου και επιπλέον στη μη θέσπιση του μητρώου των οργανωτών εκθέσεων. Αυτό το γεγονός το έχω επισημάνει σε όλες τις πολιτικές ηγεσίες, χωρίς δυστυχώς την επιβαλλόμενη ανταπόκριση.

Marketing Week: Σε θεσμικό επίπεδο, τι ενέργειες έχετε προγραμματίσει ως σύνδεσμος, προσεγγίζοντας τη νέα κυβέρνηση, προκειμένου να δρομολογηθεί η επίλυση των προβλημάτων του κλάδου σας και η διευθέτηση των αιτημάτων σας;

Τάσος Κούμανης: Είναι πρόωρο να μιλάμε για προγραμματισμούς ενεργειών αφού ακόμα δεν έχουν οριστεί οι αρμοδιότητες Υπουργείων, Υπουργών, Υφυπουργών και ακόμα δεν έχουν τοποθετηθεί οι Γενικοί Γραμματείς. Όταν αυτό όμως γίνει, θα επαναφέρουμε ό,τι μέχρι σήμερα έχουμε επανειλημμένως κάνει και με τις προηγούμενες πολιτικές ηγεσίες των συναρμόδιων υπουργείων, διότι το παρελθόν μας έχει διδάξει ότι πρέπει να έχει κανείς μεγάλη υπομονή και επιμονή προκειμένου να ικανοποιηθούν κάποτε αιτήματα για την επίλυση χρόνιων προβλημάτων.

Marketing Week: Πώς έχει δρομολογηθεί το πλάνο προώθησης της Ελλάδας ως εκθεσιακού προορισμού, στο ευρύτερο πλάνο προώθησης του ελληνικού τουρισμού;

Τάσος Κούμανης: Θα σας πω με ειλικρίνεια ότι η ερώτηση αυτή με κεντρίζει τόσο έντονα που θα έπρεπε να μην απαντήσω καν. Δε φταίτε εσείς με την ερώτηση που μου κάνετε, αλλά δυστυχώς «ξύνει πληγές». Εδώ και δεκαετίες, σε κάθε μου συνέντευξη επισημαίνω την ανυπαρξία οποιασδήποτε προσπάθειας αξιοποίησης του εκθεσιακού τουρισμού στη χώρα.

Κάθε φορά που ανέφερα είτε σε ηγεσία του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού είτε του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης, τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν στη χώρα μας με την προνομιούχο γεωγραφική θέση και τις ιδανικές κλιματολογικές συνθήκες, από την αξιοποίηση του εκθεσιακού τουρισμού, λάμβανα πάντοτε υποσχέσεις, οι οποίες όμως έμειναν στα λόγια. Για ποια αξιοποίηση του εκθεσιακού τουρισμού μιλάμε, όταν εδώ και χρόνια η δραστηριότητα των εκθέσεων δεν υπάγεται στο Υπουργείο Τουρισμού;

Είναι αδιανόητο να μην βλέπουν από τις επισκέψεις τους στις διεθνείς εκθέσεις ότι η οικονομία μεγαλουπόλεων της Ευρώπης βασίζεται στην ανάπτυξη του εκθεσιακού τουρισμού. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η Βαρκελώνη που αξιοποιώντας τις ολυμπιακές της εγκαταστάσεις κατέστη ένας σημαντικός εκθεσιακός και συνεδριακός προορισμός. Κινδυνεύω να χαρακτηριστώ «γραφικός» από τις πολυετείς αναφορές μου για τα αυτονόητα.

Η εκλογή της νέας κυβέρνησης αναπτερώνει τις ελπίδες μας και εύχομαι να μην υπάρξει καμμία νέα απογοήτευση.