Η αυξανόμενη δυναμική των social media ως διαφημιστικών Μέσων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τάσεις στον χώρο της digital διαφήμισης. Σήμερα, εκτιμάται ότι η συνολική διαφημιστική δαπάνη στα social media ανέρχεται σε πάνω από 23 δισ. δολάρια περίπου σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ η συνολική διαφημιστική δαπάνη στο digital ανέρχεται σε 100 δισ. δολάρια περίπου. Παρόλο που σε επίπεδο μεγεθών και μεριδίου της συνολικής digital διαφημιστικής πίτας, βρίσκονται –σχετικά- χαμηλά, η τάση δείχνει ότι αναπτύσσονται ραγδαία, ωθούμενα από την ευρύτατη και συνεχώς ανανεούμενη γκάμα διαφημιστικών λύσεων που προσφέρουν, παράλληλα με τη μαζική διείσδυσή τους.

Αν σε αυτά προστεθεί η δυνατότητα προσέγγισης διαφορετικών κοινών που προσφέρει το καθένα από αυτά, σε συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα αποτελεσματικότητας, είναι κάτι παραπάνω από αναμενόμενο ότι τα social media θα απασχολούν όλο και περισσότερο διαφημιζόμενους, διαφημιστικές εταιρείες και agencies. Για την ελληνική αγορά, η αξιοποίηση των social media ως διαφημιστικών Μέσων είναι ένα από τα cases στο οποίο έχει αντιδράσει σωστά και έχει επενδύσει –τηρουμένων των αναλογιών- με ορθολογισμό, όπως λέει ο Περικλής Βανικιώτης, Head of Digital της Publicis Greece. «Με δεδομένο ότι οι ηλικίες 18-35 επί της ουσίας ζουν στο ψηφιακό περιβάλλον και τα social media είναι μέρος της ζωής τους και της κουλτούρας τους, η στοχευμένη διαφήμιση και το κατάλληλο μήνυμα έχουν φέρει αποτελέσματα και το θεωρώ απόλυτα λογικό».

Εκτός από το γεγονός ότι τα social media συνεχίζουν να είναι leader σε θέματα αποτελεσματικότητας σε ενέργειες επικοινωνίας και νεανικά κοινά, έως 40 ετών, η Κατερίνα Γιαννούλη, Content Marketing Director της iProspect κάνει λόγο και για το δεύτερο σημαντικό θέμα στο οποίο θα μας απασχολήσουν όλο και περισσότερο στο μέλλον τα social media, στον ρόλο τους στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Τα social media παίζουν πλέον πολύ μεγάλο ρόλο στην αύξηση των πωλήσεων και με την προσθήκη του buy button αναμένεται να συνδεθούν και να επηρεάσουν ριζικά το ηλεκτρονικό εμπόριο το προσεχές διάστημα.

Ο «πρωτεργάτης»…
Οι ρυθμοί με τους οποίους ενισχύονται τα διαφημιστικά έσοδα των βασικότερων κοινωνικών δικτύων από χρόνο σε χρόνο αποδεικνύει την ψήφο εμπιστοσύνης που τους δίνουν οι marketers παγκοσμίως, αναγνωρίζοντας την αποτελεσματικότητά τους. Το Hootsuite παρουσιάζει ορισμένα σημαντικά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη διαφήμιση στα social media, που υπόσχονται να ξεδιαλύνουν όσο το δυνατόν το τοπίο για τους marketers. Όσον αφορά στο Twitter, τα διαφημιστικά του έσοδα διαμορφώθηκαν στα 513 εκατ. δολάρια το γ’ τρίμηνο του 2015, σημειώνοντας αύξηση 60% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2014.

Tο Twitter ήταν ένα από τα πρώτα δίκτυα που αναγνώρισε και αξιοποίησε τη δυναμική της διαφήμισης στα social media, και η υψηλή αποτελεσματικότητά του οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι εστιάζει στο mobile, το οποίο και αντιστοιχεί στο 86% των συνολικών διαφημιστικών του εσόδων. Το Twitter μάλιστα μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ανακοίνωσε ένα νέο διαφημιστικό φορμάτ, το οποίο ξεκίνησε να λειτουργεί δοκιμαστικά με την επωνυμία «conversational ads» και προτρέπει τους χρήστες του να τουιτάρουν το μήνυμα ενός διαφημιζομένου στους followers τους.

Πρόκειται στην ουσία για τροποποιημένα «promoted tweets» που εμφανίζουν ένα ή δύο κουμπιά για branded hastags. Μόλις κάποιος κλικάρει στο branded hashtag, ανοίγει ένα tweet box που περιλαμβάνει το μήνυμα που θέλει το brand, μαζί με φωτογραφία ή βίντεο. Ο χρήστης μπορεί να αλλάξει το μήνυμα, ακόμα και να αφαιρέσει τη φωτογραφία ή το βίντεο, ή να το τουιτάρει ως έχει.

…και ο «πολλά υποσχόμενος»
Ο νέος μεγάλος παίκτης στον χώρο της διαφήμισης στα social media είναι αναμφισβήτητα το Instagram, το οποίο εκτιμάται ότι το 2015, τον πρώτο μόλις χρόνο της διαφημιστικής του αξιοποίησης, είχε έσοδα 595 εκατ. δολαρίων σε ολόκληρο τον κόσμο. Και μπορεί στο σύνολο των 24 δισ. δολαρίων της συνολικής διαφημιστικής δαπάνης στα social media ο αριθμός αυτός να φαντάζει μικρός, ωστόσο οι εκτιμήσεις λένε ότι το Instagram θα αγγίξει τα 2,81 δισ. δολάρια σε mobile ad revenues μέχρι το 2017.

Στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είναι, επίσης, ότι απευθύνεται σε νεαρότερες ηλικίες, καθώς το 55% των χρηστών αφορά σε ηλικίες 18 έως 29 ετών. Δεδομένου ότι είναι πολύ νωρίς να μιλάμε για την αποτελεσματικότητά του, καθώς είναι ένα νέο διαφημιστικό μέσο, τα πρώτα δείγματα είναι πολύ θετικά.
Για παράδειγμα, το Ad recall για τα sponsored posts στο Instagram είναι 2,9 φορές υψηλότερα από τα δεδομένα της online διαφήμισης, σύμφωνα με τη Nielsen, σε έρευνα που διεξήγαγε σε πάνω από 475 διεθνείς καμπάνιες.

Το Instagram αναδεικνύεται στο πιο αποτελεσματικό διαφημιστικό μέσο, όπως αναφέρει και η We Are Social Media, που επικαλείται πρόσφατη έρευνα της Takumi, ιαπωνικής πλατφόρμας που συνδέει influencers του Instagram με brands. Σύμφωνα με την έρευνα, το Instagram είναι το μέσο που ωθεί περισσότερο τις πωλήσεις και κινητοποιεί τους καταναλωτές από οποιαδήποτε άλλη πλατφόρμα social media. Η ομάδα στην οποία επιδρά περισσότερο είναι οι millennials, καθώς το 68% των νέων ηλικίας 18-24 ετών λένε ότι είναι πιο πιθανό να αγοράσουν κάτι που έχει κάνει «share» κάποιος που ακολουθούν στο Instagram.

Το online video αλλάζει τις ισορροπίες
Το Facebook, το «βαρύ πυροβολικό» και αδιαμφισβήτητος ηγέτης των social media, επιδεικνύει και εντυπωσιακά νούμερα σε επίπεδο διαφημιστικών εσόδων, καθώς το γ’ τρίμηνο του 2015 άγγιξαν τα 4,3 δισ. δολάρια, έναντι 2,96 δισ. δολαρίων το αντίστοιχο διάστημα το 2014. Στο Facebook, οι διαφημίσεις στο desktop έχουν 8.1x υψηλότερα click-through rates και στο κινητό τηλέφωνο 9.1x υψηλότερα click-through rates από τις παραδοσιακές διαφημίσεις στο Internet. Eπιπλέον, ο ρόλος του στον χώρο του online video, της μεγαλύτερης τάσης στην digital διαφήμιση, αυξάνεται σημαντικά, με αποτέλεσμα πάνω από το 90% των διαφημιζομένων και των agencies να σχεδιάζουν να τρέξουν video ads στο Facebook μέσα στο 2016, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Mixpo που επικαλείται το Hootsuite.

Ο άλλος μεγάλος παίκτης στο online video, το YouTube, βλέπει αύξηση της τάξης του 60% κατά μέσο όρο ετησίως από τους 100 κορυφαίους διαφημιζόμενούς του. Το σύνολο των 100 κορυφαίων διεθνών brands έτρεξαν την προηγούμενη χρονιά διαφήμιση στο YouTube, αποδεικνύοντας την εμπιστοσύνη τους στο Μέσο αλλά και στο video advertising, καθιστώντας το YouTube το μέσο με τη μεγαλύτερη πιστότητα από την πλευρά των διαφημιζομένων.

Τέλος, το Snapchat με τα νέα Sponsored Selfie Filters επιτρέπει στους χρήστες να μετατρέψουν τις selfies τους σε διαφημίσεις, υπολογίζοντας ότι μπορεί να προσεγγίσει 16 εκατ. viewers την ημέρα. Το Snapchat έχει «τσουχτερή» τιμολογιακή πολιτική και απευθύνεται στα μεγαλύτερα brands ή σε εκείνα τα brands που έχουν μεγάλα budgets. Όπως λέει η Κατερίνα Γιαννούλη, στο δύσκολο ηλικιακά κοινό (18-24 ή και νεότεροι) φαίνεται ότι πλατφόρμες, όπως το Snapchat αναδεικνύονται ως οι πλέον ισχυρoί παίκτες και αυξάνουν ταχύτατα τόσο σε επιρροή όσο βεβαίως και σε followers.

Η άνοδος του mobile και πώς επηρεάζει τη διαφήμιση στα social media
Το κινητό τηλέφωνο αναδεικνύεται σε κυρίαρχο μέσο πρόσβασης στα social media, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες και νέες προκλήσεις για τα brands που επενδύουν διαφημιστικά στα social media και ασφαλώς στα agencies που χειρίζονται τη διαφημιστική τους προβολή. Ζητήσαμε από στελέχη της ελληνικής αγοράς να μας εξηγήσουν τι ακριβώς σημαίνει η προβολή στην κινητή οθόνη και ποια νέα δεδομένα δημιουργεί.


Περικλής Βανικιώτης, Head of Digital, Publicis Greece: Εξαιρετικής σημασίας η δυνατότητα πωλήσεων
Το κινητό τηλέφωνο, αποτελεί πλέον μία ουσιαστική επέκταση των κινήσεών μας. Ειδικά δε στα νεανικά κοινά, είναι το κατεξοχήν σημείο που μπορείς να τα βρεις και να τους μιλήσεις την κατάλληλη στιγμή. Αυτό που αξίζει να επισημάνουμε σε αυτήν τη φάση είναι ότι, εκτός από τα γενικότερα μηνύματα και το branding που μπορούμε να πετύχουμε μέσω διαφημιστικών ενεργειών, υπάρχει πλέον και η δυνατότητα πωλήσεων. Τα micro payments ειδικά, λόγω ευκολίας είναι ήδη ένα καινούριο καθεστώς που θέλει ιδιαίτερη αντιμετώπιση, αλλά μπορεί να φέρει εξαιρετικά αποτελέσματα.

Κατερίνα Γιαννούλη, Content Marketing Director, iProspect: Ποιοτικότερο platform-neutral περιεχόμενο
Η εξέλιξη των social media και η διαφοροποίηση της διαφημιστικής τους πλατφόρμας, δίνει μία πληθώρα επιλογών στους διαφημιζόμενους, γεγονός το οποίο γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρον από τις δυνατότητες που προσφέρονται με τη χρήστη του κινητού και των custom επιλογών που διαθέτει. Το κινητό δεν αποτελεί ένα ακόμα μέσο, αλλά τον κυρίαρχο τρόπο πρόσβασης στα Social για ένα ποσοστό των χρηστών που φτάνει σχεδόν το 80%. Ένας τεράστιος όγκος πληροφορίας δημιουργείται και επικοινωνείται καθημερινά με αποτέλεσμα τον βομβαρδισμό του κοινού και τελικά την αποδυνάμωση των μηνυμάτων. Επομένως, αυτό που προέχει δεν είναι τόσο η έμφαση στις διαφημιστικές πλατφόρμες, όσο η επιμονή στη δημιουργία ποιοτικότερου platform-neutral περιεχομένου από τα brands. Κι όταν λέμε ποιοτικό, εννοούμε ως προς τη δημιουργικότητα, την επικαιρότητα αλλά και τη σχετικότητα του με το κοινό-στόχος.

Kατερίνα Κασσέρη, Social Media Director, Rascal: Ανάγκη για 360ο στρατηγική
Η πρόσβαση στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης γίνεται ως επί το πλείστον μέσω των mobile συσκευών ενώ είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι οι χρήστες που συνδέονται από mobile συσκευές είναι 2 φορές πιο engaged από αυτούς που συνδέονται μέσω υπολογιστή. Όλες οι digital ενέργειες θα πρέπει να είναι σχεδιασμένες για mobile συσκευές, ενώ το περιεχόμενο θα πρέπει να είναι εύκολα «shareable» μέσω αυτών. Επιπλέον, η χρήση των mobile συσκευών σε συνδυασμό με τα νέα features που έχουν εντάξει οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχει επιφέρει μεγάλη ανάπτυξη στον τομέα του video content.

Επίσης, προκύπτει η ανάγκη για 3600 στρατηγική, η οποία περιλαμβάνει και τη δημιουργία mobile εφαρμογών. Η τάση αυτή αναγνωρίζεται και από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες έχουν ήδη εντάξει features με call to action buttons, καλώντας τους χρήστες να κάνουν download το εκάστοτε application. Το mobile είναι το εργαλείο μέσω του οποίου μπορούμε να επιτύχουμε traffic στο site, στο app ή στο call center, δημιουργώντας μια multichannel στρατηγική. Τέλος, ίσως το πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε τη δυναμική που προσφέρει το location targeting μέσω των mobile συσκευών και να το εκμεταλλευτούμε στο έπακρο.

Aγγελική Μπαμπαλούκα, Commercial Director, Httpool: To φυσικό περιβάλλον του Twitter
Το γεγονός ότι το Twitter είναι το μοναδικό, σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσο κοινωνικής δικτύωσης όπου ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να εκφράζεται και να επικοινωνεί σε πραγματικό χρόνο, συνεχίζει την «παράδοση» του να είναι το κινητό τηλέφωνο το φυσικό μας περιβάλλον, καθώς η πρόσβαση στο Twitter μέσα από το κινητό του είναι «το εισιτήριο» της άμεσης έκφρασής του. Η δυναμική αυτή του Twitter δίνει από μόνη της μοναδικές διαφημιστικές δυνατότητες στους διαφημιζόμενους. Χαρακτηριστικά θα ήθελα να αναφέρω την εφαρμογή Periscope, με την οποία ο χρήστης σε πραγματικό χρόνο με τη χρήση του κινητού του, προβάλλει video, ενώ οι χρήστες που το παρακολουθούν μπορούν να του στείλουν μήνυμα, το οποίο εμφανίζεται στο video. Ήδη και στη χώρα μας το Periscope έχει χρησιμοποιηθεί για τη ζωντανή αναμετάδοση event, αλλά και την παρουσίαση σε πραγματικό χρόνο προϊόντος.

Δημήτρης Παπουτσής, CEO, Globe One Digital: Επιτακτική ανάγκη προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα
Τα κινητά τηλέφωνα έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα, αντικαθιστώντας τα λάπτοπ και τους σταθερούς υπολογιστές. Όσοι επαγγελματίες δεν προσαρμοστούν έγκαιρα στη νέα αυτή πραγματικότητα, κινδυνεύουν να χάσουν ένα τεράστιο κοινό που επικοινωνεί και αλληλεπιδρά με τα brands μέσω των κινητών τηλεφώνων. Με χαρά διαπιστώνω ότι τα περισσότερα Brands έχουν ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση και ότι η πλειοψηφία των ελληνικών sites λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους το Responsive Design και τα mobile features. Το ίδιο ισχύει και για τις διαφημιστικές εταιρείες, αξιοποιώντας εργαλεία που προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες για Mobile targeting, Geo-location targeting και Apps Downloading.

5 τάσεις της διαφημιστικής δαπάνης στα social media
1
Η διαφήμιση στα social media αντιστοιχεί το 2015 στο 25% περίπου της συνολικής διαφημιστικής δαπάνης στο digital.
2 Το 70% των marketers εκτιμάται ότι επένδυσαν περισσότερο σε διαφημίσεις στα social media το 2015.
3 Το 2015 εκτιμάται ότι η διαφημιστική δαπάνη στα social media αυξήθηκε παγκοσμίως κατά 33,5%.
4 Η διαφημιστική δαπάνη στα social media εκτιμάται ότι υπερέβη τα 23 δισ. δολάρια το 2015, σημειώνοντας αύξηση 13 δισ. δολαρίων σε μόλις 2 χρόνια.
5 Πάνω από το 50% των B2B marketers χαρακτηρίζουν τα social media ως ένα «πολύ» ή «αρκετά» χαμηλού κόστους διαφημιστική λύση.

Πηγή: Hootsuite

Οι αναδυόμενες πλατφόρμες στην ελληνική αγορά
Αναδυόμενες πλατφόρμες, όπως Foursquare, Pinterest, Snapchat, Tumblr και Vine, εντάσσονται παγκοσμίως στη συνολική στρατηγική marketing των brands, οι οποίοι, όπως φαίνεται, πειραματίζονται με μεγαλύτερη ευκολία στις νέες διαφημιστικές πλατφόρμες. Ποια είναι όμως η εν δυνάμει θέση τους στην ελληνική αγορά, με όλες τις ιδιαιτερότητες που αυτή παρουσιάζει;

Περικλής Βανικιώτης, Head of Digital, Publicis Greece: Οι διαφημιζόμενοι στο εξωτερικό, ούτως ή άλλως εξετάζουν στρατηγικά τη λογική της κάθε πλατφόρμας και αν η δημιουργική κατεύθυνση ταιριάζει επενδύουν άμεσα και χωρίς δισταγμό. Τα παραδείγματα ειδικά στο Snapchat  από την Audi στο Super Bowl, αλλά και από την ASOS παλαιότερα, καθώς και στο Vine από το Oreo και τη Samsung Mobile (#GalaxyVine) δείχνουν τη διάθεση, η νέα γενιά καταναλωτών να προσεγγιστεί εκεί που ζει και αναπνέει.  Θεωρώ σαφώς πως έχουν θέση και στην ελληνική αγορά αρκεί να υπάρχει πίσω από τις ενέργειες μία στρατηγική σκέψη και μία δημιουργική ιδέα που να υπηρετεί αυτή τη στρατηγική.

Κατερίνα Γιαννούλη, Content Marketing Director, iProspect: Θέση στην ελληνική αγορά έχει καθετί που μπορεί να συντελέσει στην καλύτερη online εμπειρία του χρήστη. Σημασία δεν έχει αν μία πλατφόρμα «χωράει» ή όχι στην αγορά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιείται από τα brands για να προσεγγίσουν το κοινό τους. Επομένως, δεν έχει σημασία μόνο να τη χρησιμοποιήσουμε για να πούμε κάτι ή να επαναλάβουμε κάτι που έχουμε ξαναπεί με τον ίδιο τρόπο κάπου αλλού, αλλά να βρούμε τρόπο το περιεχόμενο που θα δημιουργηθεί να είναι πρωτότυπο, ταιριαστό σε αυτό που αντιπροσωπεύει το μέσο και κυρίως βοηθά το brand να εκμεταλλευτεί δημιουργικά τις δυνατότητες που προσφέρονται. Σημασία επομένως δεν έχει το μέσο, αλλά το storytelling που θα προκύψει μέσα από αυτό. Και ένα πράγμα που δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να παραγνωρίζεται, είναι το γεγονός πως το πραγματικά ευφάνταστο και ποιοτικό περιεχόμενο δεν απευθύνεται μόνο σε ένα κοινό, αλλά έχει ευρύτερη απήχηση και αναγνώριση.

Kατερίνα Κασσέρη, Social Media Director, Rascal: Oι διαφημιζόμενοι πολλές φορές φοβούνται την επέκταση της παρουσίας τους σε μια νέα πλατφόρμα, όμως θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι τα brands χρειάζεται να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα και στις τάσεις του digital περιβάλλοντος. Κάποιες από τις προαναφερόμενες πλατφόρμες δεν έχουν κάνει ακόμα την έκρηξη στην ελληνική αγορά, επομένως θα χρειαστεί να εξετάζεται προσεχτικά ποιες μπορούν να ενταχθούν στη στρατηγική του κάθε brand ανάλογα με τους στόχους, τη φιλοσοφία τους και τη διείσδυση στα κοινά που απευθύνεται. Επιπλέον, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η κάθε πλατφόρμα εξυπηρετεί διαφορετικές ανάγκες (π.χ. foursquare – location based marketing κ.λπ.). Είναι σημαντικό να αναφέρουμε, την τάση για προτίμηση των «ανώνυμων» πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από τους νέους ηλικίας 13-24 (core target group 13-17), οπότε πλατφόρμες όπως το snapchat λαμβάνουν τεράστια απήχηση.

Δημήτρης Παπουτσής, CEO, Globe One Digital: Έχουμε διαπιστώσει ότι κάθε χώρα έχει να την τάση να υιοθετεί τα δικά της «αγαπημένα» Social κανάλια για να επικοινωνεί. Για παράδειγμα, το Snapchat και το Tumblr είναι εκπληκτικά διαδεδομένα στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών. Επίσης, παρατηρούμε ότι το Foursquare και το Vine φθίνουν παγκοσμίως, σε αντίθεση με το Instagram, που βρίσκεται σε διαρκή ανοδική πορεία. Για τα συγκεκριμένα κανάλια, ασφαλώς και πιστεύω ότι έχουν θέση στην ελληνική αγορά. Στην ουσία, αυτή είναι και η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει ένα σύγχρονο agency: να εντοπίσει δηλαδή το κατάλληλο κανάλι επικοινωνίας και να επιλέξει την ενδεδειγμένη καμπάνια και την ιδανική χρονική περίοδο, που θα του αποδώσουν τα μέγιστα αποτελέσματα.

Εύθραυστοι ηγεμόνες
Είναι προφανές πως οι όποιες αμφιβολίες και αμφιταλαντεύσεις των διαφημιζομένων προς τα social media (ήτοι ο φόβος του να διακόπτεις μία συζήτηση, πόσω μάλλον όταν το ρίσκο της δημόσιας κατακραυγής είναι σημαντικό) έχουν προ πολλού εξανεμισθεί: οι social πλατφόρμες έχουν εδραιωθεί ως το δυναμικότερο και πλέον επιτυχημένο μέρος του ψηφιακού οικοσυστήματος – και τούτο αντικατοπτρίζεται όχι μόνο στα εκθετικώς διογκούμενα έσοδα ή στον αριθμό των χρηστών αλλά και στις αποτιμήσεις τους, εντός ή εκτός ταμπλώ. Εντούτοις, υπάρχουν δύο σημεία που, εκ πρώτης όψεως, υπογραμμίζουν την αναδυόμενη ηγεμονία των social media ωστόσο ενδέχεται να αποτελέσουν αχίλλειο πτέρνα – όπως η διαρκής αύξηση του αριθμού των παικτών και η αποσταθεροποιητική δυναμική που προκύπτει μέσω της συνεχούς καινοτομίας. To «here today, gone tomorrow» ισχύει για όλο το Intenet.

Κατά δεύτερο λόγο, η εντυπωσιακή επιτυχία των social media δεν εδράζεται μόνο στα αναλυτικά δεδομένα των χρηστών ούτε στην τεχνογνωσία στο mobile και το video – στηρίζεται επίσης στη «native» προβολή των διαφημιστικών μηνυμάτων. Και εδώ υπάρχει σημείο κινδύνου, καθώς οι χρήστες ενδέχεται, όσο το φαινόμενο διαδίδεται, να αντιδράσουν, όπως αντέδρασαν στα κλασσικά banners και pop ups εγκαθιστώντας ad blockers – δηλαδή κλονίζοντας, έστω εν μέρει, την εμπιστοσύνη των διαφημιζόμενων και οδηγώντας, σε κάποιες περιπτώσεις, σε (οριακή) ανάκαμψη των έντυπων καταχωρίσεων. Τέλος, υπάρχει και ο νόμος των ακούσιων συνεπειών: η πλέον ενδιαφέρουσα εξέλιξη των ημερών είναι η αλλαγή από το Facebook των όρων συνεργασίας με τους premium publishers, στο πλαίσιο των Instant Articles. Από τη στιγμή που οι εκδότες μπορούν, πλέον, να πωλούν αποκλειστικά το κοινό τους στο Facebook και να κρατούν το 100% των εσόδων, οι διαφημιζόμενοι θα βρεθούν μπροστά σε έναν ιδανικό συνδυασμό: παρουσία σε social media αλλά, εν είδη παράκαμψης, μέσω premium content brand. Ποιητική δικαιοσύνη, θα έλεγαν οι θεατρόφιλοι – αυτογκόλ, οι ποδοσφαιρόφιλοι….