H δράση αθλητών κατά φαινομένων κοινωνικής αδικίας και ρατσισμού δεν είναι κάτι καινούργιο και συχνά είχε κόστος για την καριέρα των αθλητών που έκαναν την επιλογή να πάρουν δημόσια θέση. Σήμερα όμως, οι αθλητές έχουν δύο σημαντικούς συμμάχους στο πλευρό τους: Τα social media και τα brands.

Όταν ο Colin Kaepernick γονάτιζε κατά τη διάρκεια ανάκρουσης του εθνικού ύμνου της Αμερικής διαμαρτυρόμενος για τον ρατσισμό στη χώρα του, «κουβαλούσε» μαζί του μια σειρά από θρυλικά ονόματα του αθλητισμού που σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, έχουν αξιοποιήσει τη δημοσιότητά τους για να χτυπήσουν την κοινωνική αδικία. Ο αθλητικός ακτιβισμός δεν είναι κάτι καινούργιο. Σήμερα όμως, είναι πιο ορατός από ποτέ.

Καθώς το κύμα των αντιρατσιστικών διαδηλώσεων που πυροδότησε η δολοφονία του George Floyd φούντωνε στις ΗΠΑ, αστυνομικοί σε πολλές πόλεις επέλεξαν να γονατίσουν μπροστά στους διαδηλωτές, εκφράζοντας έτσι συμβολικά την συγνώμη τους και τη συμπαράστασή τους στο κίνημα. Είχε προηγηθεί μερικά χρόνια πριν η ίδια συμβολική κίνηση από τον αθλητή Colin Kaepernick, όταν την αμερικανική κοινωνία συγκλόνιζαν και πάλι δολοφονίες μαύρων πολιτών από λευκούς αστυνομικούς. Ο Kaepernick «πλήρωσε» την ακτιβιστική του δράση με αθλητική αφάνεια, μέχρι που ένα brand, η Nike, επέλεξε να τον κάνει πρεσβευτή του εορτασμού των 30 χρόνων του διάσημου σλόγκαν της, «just do it».

H δράση αθλητών κατά φαινομένων κοινωνικής αδικίας και ρατσισμού, δεν είναι κάτι καινούργιο: Αναλυτές του αθλητικού στερεώματος μας θυμίζουν την άρνηση του Muhammad Ali το 1966 να καταταγεί στον αμερικανικό στρατό δηλώνοντας την αντίθεσή του στον πόλεμο του Βιετνάμ, τους Tommie Smith και John Carlos με τον black power χαιρετισμό τους από το βάθρο απονομής στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1968 και πολλούς άλλους.

Η επιλογή τους να πάρουν δημόσια θέση δεν ήρθε ποτέ χωρίς κόστος. Ο Muhammad Ali εξαναγκάστηκε σε αθλητική αποχή χάνοντας την άδεια του μποξέρ και το διαβατήριό του, ενώ οι Carlos και Smith αποβλήθηκαν από τους Ολυμπιακούς. «Τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά σήμερα», επισημαίνει σε σχετικό άρθρο του στο The Drum ο Simon Oliveira, στέλεχος αθλητικού marketing που έχει συνεργαστεί με αθλητές όπως David Beckham και Usain Bolt. Όπως τονίζει, οι αθλητές σήμερα έχουν δύο σημαντικούς συμμάχους στο πλευρό τους: Τα social media και τα brands.

ΤΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ «ΦΩΝΗΣ»
Για πολλά χρόνια, οι επιπτώσεις για τους πρωτοπόρους αθλητές με ακτιβιστική δράση αποθάρρυναν συναδέλφους τους από ανάλογες ενέργειες, οι οποίοι ανησυχούσαν για την αθλητική τους καριέρα. Παράλληλα, η άνοδος του εμπορικού ενδιαφέροντος για τους αθλητές στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, οδήγησε τους περισσότερους στην υιοθέτηση μιας «αποστειρωμένης» εικόνας, καθώς επικρατούσε η αντίληψη ότι για να προσελκύσει ένας αθλητής χορηγίες και εμπορικές συνεργασίες, καλό θα ήταν να απέχει από πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα και να ασχολείται αποκλειστικά με τα αθλητικά.

«Το ταξίδι μέχρι του σημείου όπου οι αθλητές αισθάνονται αρκετά δυνατοί ώστε να μοιραστούν ανοιχτά και με ειλικρίνεια τις κοινωνικές τους ανησυχίες χωρίς να φοβούνται, ήταν μακρύ», επισημαίνει ο S. Oliveira. Σήμερα, οι αθλητές έχουν μεγαλύτερη επιρροή από ποτέ. Πέρα όμως από την ισχυρή φωνή που τους έχουν χαρίσει τα social media, καταλύτης για την ακτιβιστική τους δράση έχει σταθεί η εξέλιξη στη στάση των μαρκών που τους υποστηρίζουν. Καθώς τα brands ωριμάζουν και θέτουν τον κοινωνικό σκοπό στον πυρήνα του DNA τους, οι αθλητές βρίσκουν σε αυτά πολύτιμους συμμάχους.

Η καμπάνια της Nike με πρεσβευτή τον Colin Kaepernick έφερε τη μάρκα αντιμέτωπη και με ρητορική μίσους στα social media -πέρα από τα θετικά σχόλια-, ενώ αρνητικά επηρεάστηκε και η μετοχή της για κάποιες ώρες από το λανσάρισμα. Το ερώτημα είναι, εάν οι αθλητές με την ακτιβιστική τους δράση πιέζουν τα brands να συστρατευθούν σε έναν αγώνα αναλαμβάνοντας το σχετικό κόστος, ή εάν η κοινωνική ωρίμανση των μαρκών απελευθερώνει τους αθλητές. «Η ευρύτερη κοινωνία και τα media αγκαλιάζουν σήμερα τις επιδραστικές φωνές που δεν φοβούνται να μιλήσουν. Όσοι επιδεικνύουν σκοπό και αυθεντικότητα και στέκονται αληθινοί στις υποσχέσεις τους, είναι αυτοί που θριαμβεύουν», αναφέρει ο S. Oliveira.

ΟΤΑΝ ΤΟ BRAND PURPOSE ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΙΔΕΩΔΗ
Ο αθλητισμός διέπεται από πανανθρώπινες αρχές, με βαθιά τη σφραγίδα της κοινωνικής ισότητας. «Κάθε αθλητής μπορεί να εκφράζει την άποψή του και η βαρύτητα αυτών των δηλώσεων ασκεί επιρροή στην κοινή γνώμη», μας λέει ο Άκης Τσόλης, Διευθύνων Σύμβουλος της Active Media Group. «Τα αθλητικά brands ενίοτε ανοίγουν τα αυτιά τους στις φωνές του κόσμου και κατά κάποιο τρόπο εκμεταλλεύονται τη δημοσιότητα των καιρών, ωστόσο, θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό αν ήταν πρωτοπόρα σε τέτοιες ενέργειες, αντί να ακολουθούν τις εξελίξεις και τη ρητορική της κοινωνίας».

Σύμφωνα με τον ίδιο, φωτεινό παράδειγμα και εξαίρεση αποτελεί η στήριξη της Nike στον Colin Kaepernick από το 2016 έως και σήμερα, η The North Face και άλλες εταιρείες που «άρπαξαν» την ευκαιρία με τα τελευταία γεγονότα και τοποθετήθηκαν κερδίζοντας την εκτίμηση του κοινού, όπως επίσης εταιρείες που δεν δίστασαν να δημιουργήσουν εκείνες τη διαφορά μιλώντας, όπως η Airbnb, για την κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ.

«Αν υποθέσουμε ότι ο “αθλητικός ακτιβισμός” είναι κίνημα, τότε σε κάθε περίπτωση είναι στα σπάργανα, ιδιαίτερα στην χώρα μας», μας λέει ο γνωστός αθλητής Αντώνης Νικοπολίδης, ο οποίος είναι σήμερα πρεσβευτής του UEFA Euro 2020, στέλεχος της ομάδας Legends 2004 και Πρόεδρος Δ.Σ. του ΑΜΚΕ Champions For Life.

Για τον ίδιο, είναι αυτονόητο ότι οι συμμετέχοντες στο αθλητικό κίνημα θα πρέπει να δηλώνουν εμφατικά αντίθετοι σε κάθε είδους διακρίσεις, καθώς ο αθλητισμός αγκαλιάζει τους πάντες: «Το αθλητικό ιδεώδες δεν διακρίνει φύλο, εθνικότητα και κανενός είδους ιδιαιτερότητα και μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις του αθλητικού κινήματος είναι η θετική ανάδειξη ιδιαιτεροτήτων», μας λέει, επισημαίνοντας ως εξαιρετικό σχετικό παράδειγμα το Παραολυμπιακό κίνημα αλλά και τις πρόσφατες εκδηλώσεις συμπαράστασης στα γεγονότα της Μιννεάπολης από Έλληνες αθλητές και Ελληνικά αθλητικά σωματεία.

«Η έννοια του αθλητικού ακτιβισμού είναι διαχρονική», επισημαίνει από την πλευρά του ο Γιάννης Λάσκαρης, CEO της Progame. «Με τα χρόνια και στον σύγχρονο πλέον αθλητισμό, οι καμπάνιες που αφορούν μεγάλα κοινωνικά ζητήματα γίνονται όλο και συχνότερα με τη συμμετοχή πολλών και μεγάλων αθλητών – προσωπικοτήτων».

Για το ρόλο των εταιρειών και οργανισμών κάνει λόγο η Μαρία Γκούμα, COO της Next Mile: «Οι μεγαλύτερες εταιρείες, οργανισμοί, ομοσπονδίες και ομάδες έχουν εξειδικευμένα τμήματα εργαζομένων και επιτροπών, που ασχολούνται αποκλειστικά με την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη. Πέρα όμως από τα προγράμματα ΕΚΕ, βασικός σκοπός τους είναι να αφουγκράζονται τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της κοινωνίας ώστε να εξελίσσουν συνεχώς το brand purpose τους», επισημαίνει.

Για την ίδια, ο άνθρωπος που έχει αποτυπώσει απόλυτα την επιρροή του αθλητισμού στην κοινωνία και μέσα από μια πρόταση ανέδειξε το μεγαλείο του, είναι ο εμβληματικός Νέλσον Μαντέλα: «Ο αθλητισμός έχει τη δύναμη να αλλάξει τον πλανήτη, έχει τη δύναμη να εμπνεύσει και να ενώσει τους ανθρώπους με τρόπο που ελάχιστοι μπορούν».

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΑΓΚΗ ΑΠΟ ΝΕΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Η αλήθεια είναι πως ο ακτιβισμός είναι σε βρεφικό στάδιο στον ελληνικό αθλητισμό, παρ’ όλα αυτά, αυτό καταγράφεται ως θετικό καθώς προ oλίγων ετών ήταν ανύπαρκτος, πλην προσωπικών πρωτοβουλιών. Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα, στο γεγονός πως οι ατομικές ενέργειες δεν έχουν ποτέ τον ίδιο αντίκτυπο με τις οργανωμένες. Ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανωμένου αθλητικού ακτιβισμού απέναντι σε κάθε είδους ανισότητα καταγράφεται ο ΠΣΑΠ.

Με μια πολλή αξιόλογη καμπάνια, το νυν προεδρείο έχει καταφέρει μέσω βίντεο που συμμετέχουν γνωστοί αθλητές της Εθνικής Ομάδας και μη, να προωθήσει το μήνυμα κατά του κοινωνικού ρατσισμού, από όποια μορφή κι αν προέρχεται. Θέλετε να αναφερθούμε στο παρελθόν για την Kathrine Switzer, τον Muhammad Ali ή τους Έλληνες Τσικλητήρα, Κυριακίδη ή Λαμπράκη; Ο καθένας τους έχει αντιδράσει με τον τρόπο του σε ότι ζούσε, σε ότι ήταν δεδομένο. Ζούμε όμως άλλες εποχές και ο κόσμος, οι νέοι ζητάνε νέα πρότυπα, φρέσκα πρόσωπα.
Άκης Τσόλης, Διευθύνων Σύμβουλος Active Media Group

ΟΤΑΝ ΟΙ ΑΘΛΗΤΕΣ ΒΓΑΙΝΟΥΝ «ΜΠΡΟΣΤΑ»…
Παγκοσμίως βλέπουμε ανθρώπους του αθλητισμού, είτε μιλάμε για αθλητές, είτε για παράγοντες και σωματεία, να προσπαθούν να εμπνεύσουν και να διαδώσουν κοινωνικά μηνύματα. Όταν ο κορωνοϊός χτύπησε και την χώρα μας είδαμε πλήθος αθλητών να βγαίνουν μπροστά και να διαδίδουν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους το μήνυμα «Μένουμε Σπίτι».

Όπως, επίσης είδαμε και αρκετές καμπάνιες με τη συμμετοχή μεγάλων αθλητών που είχαν σκοπό τη συλλογή εσόδων για την ενίσχυση του συστήματος υγείας. Επίσης προσφάτως, είχαμε το τραγικό γεγονός της δολοφονίας του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη. Μεγάλος αριθμός αθλητών ένωσαν τις φωνές τους, καταδικάζοντας το γεγονός.

Γιάννης Αντεντοκούνμπο, Ελευθέριος Πετρούνιας, Στέφανος Τσιτσιπάς, Βασιλική Μιλλούση, διεθνείς ποδοσφαιριστές και μπασκετμπολίστες, άνθρωποι από ολόκληρο το αθλητικό στερέωμα, βγήκαν μπροστά και έδωσαν το δικό τους μήνυμα κατά του ρατσισμού. Τέτοιες κινήσεις δείχνουν τη συνεχή διάθεση του αθλητικού στερεώματος για μία ποιοτική αναβάθμιση της κοινωνίας μας.
Γιάννης Λάσκαρης, CEO Progame

ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΤΩΝ ΑΘΛΗΤΩΝ ΝΑ ΔΙΝΟΥΝ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Ο αθλητισμός, ως ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά κινήματα, δίνει την μοναδική δυνατότητα στα μέλη του να επηρεάζουν τους φορείς και τα brands που συνδράμουν ή λειτουργούν μέσω του αθλητικού κινήματος προς μία γενικότερα θετική κατεύθυνση.

Είναι, μάλλον, υποχρέωση των αθλητών, είτε αυτοί είναι ερασιτέχνες είτε επαγγελματίες και ειδικότερα όσοι απολαμβάνουν ευρύτερης κοινωνικής αποδοχής και αναγνώρισης, να δίνουν το παράδειγμα όχι μόνο μέσω της αθλητικής τους ιδιότητας και των επιτυχιών τους αλλά σε κάθε ευκαιρία, επηρεάζοντας και συμβουλεύοντας ακόμα, φορείς και brands, που τους χρησιμοποιούν για τους δικούς τους σκοπούς ούτως η άλλως.

Η δυναμική των αθλητών στις σύγχρονες κοινωνίες είναι τεράστια και αυτή τους η δυναμική είναι φανερό ότι όταν απευθύνεται στις κοινωνικές ομάδες και δομές, έχει σαφές αποτέλεσμα.
Αντώνης Νικοπολίδης, Πρωταθλητής Ευρώπης 2004, UEFA Euro 2020 Αmbassador, Στέλεχος ομάδας Legends 2004, Πρόεδρος Δ.Σ. ΑΜΚΕ Champions For Life

ΟΙ ΑΘΛΗΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΤΕΡΟΥΣ INFLUENCERS ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
Οι αθλητές αποτελούν τα πιο «δυνατά» role models της σημερινής εποχής με τρομακτική επιρροή στην κοινωνία. Στην πλειοψηφία τους είναι ευαισθητοποιημένοι σε θέματα στήριξης ευπαθών ομάδων και πολλές φορές η προσωπική τους πρωτοβουλία είναι συνειδητά αθόρυβη και χωρίς προβολή. Όταν όμως το απαιτούν οι περιστάσεις και παίρνουν δημόσια θέση, το impact και η επιρροή που δημιουργεί η στάση τους παγκοσμίως είναι τρομακτική μια και δημιουργούν τάσεις και προοπτικές.

Εν κατακλείδι, οι πρωταγωνιστές των σπορ αποτελούν τους πιο βασικούς influencers της εποχής μας, τα μεγάλα brands και οι οργανισμοί αφουγκράζονται τον κοινωνικό παλμό που δίνουν οι αθλητές και εφόσον έχουν δυναμική στρατηγική επικοινωνίας που συνεχώς εξελίσσεται, κάνουν προτεραιότητά τους τη στήριξη κοινωνικών σκοπών και καταπολεμούν την κοινωνική αδικία.
Μαρία Γκούμα, COO Next Mile