Ο βιώσιμος τουρισμός έχει μπει στα χείλη αρκετών, αλλά στο μυαλό και στα έργα σχετικά λίγων ακόμα. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάζει κανείς συνήθειες, πολύ περισσότερο όταν αυτές συνδέονται με καταναλωτική συμπεριφορά. Eίναι, όμως, ακόμη πιο δύσκολο να μπορέσει κανείς να προσαρμοστεί στις υπό διαμόρφωση συνθήκες, στις οποίες το νερό, η τροφή, η ποιότητα του, αέρα αλλά και η ποιότητα των τουριστικών προορισμών στο σύνολο, τείνει να αλλάζει προς το χειρότερο.

Βιώσιμος τουρισμός, τουρισμός με διάρκεια στον χρόνο και με τις αξίες και την ποιότητα, τα οποία θέλουμε να τον συνοδεύουν, δεν υφίσταται χωρίς το περιβάλλον, τις κοινωνίες και τον άνθρωπο. Αυτή είναι η αρχή μιας στροφής στη φιλοσοφία ζωής, αλλά και μιας στροφής στον τρόπο διαχείρισης των πόρων που μας προσφέρει η φύση. Γύρω στο 1930, πρωτοεμφανίστηκε ο όρος «προσχεδιασμένη απαξίωση(απαρχαίωση)» ή, κατά το γνωστόν, «planned obsolescence»! Συνδέθηκε κυρίως με καταναλωτικά αγαθά και την ανάγκη ανανέωσης αυτών για την ικανοποίηση καταναλωτικών τάσεων!

Στη συνέχεια, οδήγησε σε έναν φρενήρη ρυθμό υπερκαταναλωτισμού και, εν τέλει, στην τάση να πετάμε πράγματα, αντί να τα χρησιμοποιούμε για μακρύ διάστημα και να αποφεύγουμε την υπεράντληση των πόρων του πλανήτη. Στον τουρισμό πέρασαν πολλά χρόνια για να γίνει η διασύνδεση του όρου με τον τρόπο με τον οποίο αφενός ταξιδεύει ο άνθρωπος, αλλά και, αφετέρου, με τον τρόπο που συντίθεται το προϊόν φιλοξενίας. Έχουμε μία διττή, λοιπόν, προσέγγιση στην προσχεδιασμένη απαξίωση! Η μία συνδέεται ευθέως με την αλλαγή ύφους και υλικών κατά την παραγωγή του προϊόντος της φιλοξενίας, η δεύτερη αφορά στον τρόπο που καταναλώνεται η φιλοξενία.

Καταναλώνεται ο τουρισμός;
Είμαστε σε ένα ατέρμονο κυνηγητό ανανέωσης του προϊόντος της φιλοξενίας, είτε αυτό προσφέρεται στη θάλασσα, είτε στη γη, είτε στον αέρα, ενώ θα έπρεπε να ανανεώνουμε την εμπιστοσύνη μας στο προϊόν, αφιερώνοντας χρόνο να το απολαύσουμε, αφήνοντας τους προορισμούς να μας μαγεύουν και τους ανθρώπους να μας παρασύρουν με τη διαφορετικότητά τους! Δυστυχώς, τα πιο πολλά από αυτά έχουν χαθεί στην ανάγκη του να αποδώσουμε το σύνολο της ταξιδιωτικής μας εμπειρίας σε μία φωτογραφία!

Η διάδοση των κοινωνικών δικτύων έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τους τουριστικούς προορισμούς και μας οδηγεί στο να καταναλώνουμε εμπειρίες και όχι να τις ζούμε. Κατ’ επέκταση, αυτό οδηγεί στη φθορά κοινωνιών, προορισμών και σχέσεων χωρίς ποτέ να γνωρίζουμε την αξία τους. Ακόμη χειρότερα, αν δεν δούμε άμεση εφαρμογή των 17 στόχων του ΟΗΕ και εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας σε όλο της το εύρος, θα δημιουργήσουμε ένα αφιλόξενο περιβάλλον, το οποίο ούτε η φιλοξενία, ως οικονομία, θα μπορέσει να αναστρέψει.

Ο τουρισμός, soft διπλωματία για κράτη και λαούς
Ένα γρήγορο, αλλά καθόλου πρόχειρο συμπέρασμα είναι ότι δεν αποτελεί μόδα ή αυθαίρετη πρόταση αυτή της στροφής στον βιώσιμο τουρισμό. Αποτελεί αναγκαιότητα που συμβαδίζει με τις ανάγκες του πλανήτη και των ανθρώπων, αλλά και προϋποθέτει την αρμονική συνύπαρξή τους με πλήρη αποδοχή της σχέσης ζωής που τους συνδέει.

Ειδικά ο τουρισμός, που αποτελεί τη soft διπλωματία κρατών και λαών, οφείλει να γίνει κοινωνός ενός βαθύτερου μηνύματος: Δεν καταναλώνουμε τους πόρους του πλανήτη και το δώρο της ζωής. Τα μοιραζόμαστε και ανανεώνουμε την εμπιστοσύνη μας στη σοφία της φύσης. Από τεχνολογική επανάσταση σε τεχνολογική επανάσταση, να βρίσκουμε τον τρόπο να μην εξαντλούμε τους πόρους του, αλλά να τους απολαμβάνουμε. Σε κάθε τεχνολογική επανάσταση μιλούσαμε για ανάπτυξη, μια λέξη που νομοτελειακά θα δώσει τη θέση της στην «εξέλιξη», αφού η ανάπτυξη πλέον έρχεται με δυσβάσταχτο κόστος.