H Ένωση Παραγωγών Επικοινωνίας ΠΑΚΤ, φιλοξένησε φέτος το ετήσιο συνέδριο της CFPe (Commercial Film Producers of Europe) στην Αθήνα, στην οποία είναι ιδρυτικό μέλος. Στο συνέδριο συμμετείχαν παραγωγοί-μέλη της CFPe από όλη την Ευρώπη και στις προβλεπόμενες εκλογικές διαδικασίες, εξελέγει το νέο Δ.Σ., με πρόεδρο τον Γάλλο Francois Chillot και αντιπρόεδρο τον Μίκη Μοδιάνο. Για πρώτη φορά, ένας Έλληνας εκλέχθηκε Αντιπρόεδρος στην CFPe, ενώ επίσης σημαντική εξέλιξη αποτελεί ο «Δεκάλογος» που υιοθετήθηκε από όλες τις χώρες μέλη της CFPe. Πρόκειται για ένα κείμενο το οποίο θέτει βασικές παραμέτρους συνεργασίας των εταιρειών παραγωγής με τους πελάτες τους, διαφημιστικές εταιρείες και διαφημιζόμενους.

Marketing Week: Ποια είναι η σημασία της εκλογής σας στη θέση του Αντιπροέδρου της CFPe; Υπάρχουν πρακτικά, κάποια οφέλη που μπορεί να προκύψουν για την ελληνική αγορά;
Ως μέλος, είμαι στο Διοικητικό Συμβούλιο της CFPe εδώ και 10 χρόνια. Φέτος, που έγινε το συνέδριο στην Ελλάδα και συνέπεσε με τις εκλογές, είχα την τιμή να εκλεγώ Αντιπρόεδρος της Ένωσης. Είναι η πρώτη φορά που ένας Έλληνας αναλαμβάνει αυτή τη θέση, οπότε αυτό από μόνο του είναι κάτι θετικό για την Ελλάδα. Από κει και πέρα, το βασικότερο όφελος της συμμετοχής μας ως παραγωγών στην CFPe, είναι η ανταλλαγή γνώσης και πληροφοριών. Μαθαίνουμε τι γίνεται στο χώρο της παραγωγής σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και εντοπίζουμε τις τάσεις που θα έρθουν και σε μας. Οπότε, παίρνουμε πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές, γιατί λίγο-πολύ, όλες οι αγορές δουλεύουν με τον ίδιο τρόπο, απλά κάποια πράγματα εμφανίζονται πιο αργά στην Ελλάδα.

Στο συνέδριο παρουσιάσθηκε ένας «Δεκάλογος» με guidelines για τη λειτουργία της αγοράς παραγωγής. Ποιο είναι η σημασία της κατάρτισης αυτού του οδηγού;
Σκοπός μας είναι, σε συνεργασία με την EACA, όλα όσα αφορούν σε μια παραγωγή, να είναι όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται από όλες τις πλευρές της αγοράς που εμπλέκονται (διαφημιζόμενος, διαφημιστής, παραγωγός). Η παραγωγή είναι ένα εξαιρετικά περίπλοκο πράγμα και εάν δεν είναι όλα ξεκάθαρα από την αρχή, με ένα συμβόλαιο, με ακριβή περιγραφή των ζητούμενων και των υποχρεώσεων, συνήθως δημιουργούνται προβλήματα. Οι Άγγλοι, οι οποίοι στην Ευρώπη έχουν σαφώς την πιο οργανωμένη παραγωγή, διαθέτουν τέτοια guidelines. Είναι δύσκολο αυτά να υιοθετηθούν αυτούσια από τις υπόλοιπες χώρες, αλλά πιστεύουμε ότι με κάποιες τροποποιήσεις, λαμβάνοντας υπόψιν τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας και αντλώντας και από αντίστοιχα guidelines άλλων χωρών όπως οι ΗΠΑ, μπορεί να υπάρξει ένα αποδεκτό γενικά κείμενο.

Ποια σημεία του «Δεκαλόγου» θεωρείτε ότι είναι ίσως τα πιο σημαντικά;
Πολύ σημαντικό είναι το σημείο που αφορά στο μέγιστο αριθμό των τριών προσφορών για ένα έργο παραγωγής. Εάν ένα έργο ανοίγει προς όλη την αγορά, καλό είναι οι ενδιαφερόμενοι να το γνωρίζουν, γιατί αλλάζουν τότε τα δεδομένα. Συνήθως στο εξωτερικό τηρείται ο αριθμός των τριών προσφορών. Επίσης είναι απαραίτητη η γραπτή σύμβαση. Όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, συνήθως δεν υπάρχει γραπτή σύμβαση. Ή τουλάχιστον, δεν υπήρχε σε μεγάλο βαθμό μέχρι πρόσφατα.

Το τελευταίο διάστημα, έχουμε αρχίσει και υπογράφουμε συμβάσεις, όπως κάνουμε συμβάσεις κι εμείς με τους δικούς μας συνεργάτες. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό είναι ποιά μορφή θα έχει η σύμβαση του έργου, αν θα είναι δηλαδή cost plus, ή fixed. Τα περισσότερα έργα σήμερα στην Ελλάδα γίνονται fixed. Αυτό σημαίνει ότι συμφωνείται από την αρχή ένα συγκεκριμένο ποσό για την παραγωγή. Στην πορεία όμως, μπορεί να προκύψουν –και σχεδόν πάντα προκύπτουν- καινούργιες ανάγκες, όπου εκεί τίθεται ένα θέμα διαπραγμάτευσης για το αν και πως θα πληρωθούν. Δεν είναι η καλύτερη λύση, αλλά δυστυχώς στην Ελλάδα έχουμε μάθει να δουλεύουμε με αυτό τον τρόπο.

Στην περίπτωση του cost plus, είναι ξεκάθαρο από την αρχή ότι αν προκύψει μια ανάγκη που κοστίζει παραπάνω, αντίστοιχα θα πληρωθεί, όπως όμως αντίστοιχα θα επιστραφεί και κάποια οικονομία κόστους που μπορεί να προκύψει. Αυτό γίνεται μέσα από αναλυτικό κοστολόγιο για όλες τις εργασίες, που σημαίνει ότι ο πελάτης γνωρίζει επακριβώς πόσο κοστίζει το κάθετι, από την ενοικίαση ενός χώρου, ως την αμοιβή συντελεστών κλπ. Όταν τελειώσει η παραγωγή, επισυνάπτονται και όλα τα τιμολόγια των συνεργατών.

Μέχρι στιγμής, προσωπικά γνωρίζω μόνον μια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία που εφαρμόζει αυτή τη μέθοδο, με πολύ καλά αποτελέσματα. Από κει και πέρα, άλλες μεγάλες εταιρείες ζητούν το αναλυτικό κοστολόγιο, το οποίο και αυτό είναι χρήσιμο. Δεν είναι καλό να υπάρχει μία τιμή για μία ταινία και να μην υπάρχει ανάλυση κόστους, να μην ξέρει κανείς σε τί αντιστοιχούν αυτά τα χρήματα… Είναι ο καλύτερος και πιο διαφανής τρόπος συνεργασίας. 


Πώς επηρεάζει αυτός ο τρόπος συνεργασίας την ποιότητα της παραγωγής;
Οι πελάτες δεν επιλέγουν αναγκαστικά ή μόνον τη φθηνότερη προσφορά. Οι μεγάλες εταιρείες τουλάχιστον, θέλουν την καλύτερη δουλειά, μέσα σε ένα συγκεκριμένο budget βέβαια, αλλά θέλουν την καλύτερη σχέση ποιότητας-κόστους. Αυτό, θα το πάρουν με αυτό τον τρόπο και ενδεχομένως να μην επιλέξουν τη χαμηλότερη τιμή, αλλά τη μεσαία, θεωρώντας ότι η ποιότητα που τη συνοδεύει (το treatment από τον σκηνοθέτη κλπ), θα απογειώσει την ιδέα τους, θα μεγιστοποιήσει την αξία της. Είναι η καλύτερη λύση.

Επίσης γίνεται λόγος για πρακαταβολή πληρωμής. Πρόκειται για κάτι που έλειπε από το χώρο της παραγωγής;
Τα τελευταία δύο χρόνια, μετά τις ανακατάξεις στη διαφημιστική αγορά και τα «φέσια» που έπεσαν, πολλές εταιρείες παραγωγής αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα.
Γνωρίζοντας οι διαφημιζόμενοι τί συνέβη τότε, στις περισσότερες περιπτώσεις συμφωνούν σήμερα στην προκαταβολή, για όποιο ποσοστό συμφωνηθεί κατά τη διαπραγμάτευση. Είναι μια πρακτική που σίγουρα διασφαλίζει όλες τις πλευρές. Δεν συνέβαινε στο παρελθόν, με σοβαρά αρνητικά αποτελέσματα, αλλά σήμερα υιοθετείται όλο και περισσότερο.

Θα λέγατε ότι γενικότερα έχει αρχίσει κάπως να ρυθμίζεται σήμερα η διαφημιστική αγορά, σε σχέση με αυτό που συνέβαινε παλαιότερα;
Ναι, θα έλεγα ότι αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό. Υπάρχει σημαντική διαφορά στο πως δουλεύει σήμερα η αγορά. Χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά από όλους μας για να φτιαχτεί ακόμη καλύτερα, αλλά ναι, η αγορά σήμερα μπορεί να έχει τα προβλήματα που έχει λόγω της γενικότερης κατάστασης της ελληνικής οικονομίας, αλλά σαν μηχανισμός, σαν λειτουργία, νομίζω ότι τον τελευταίο χρόνο δουλεύει πολύ καλύτερα. Αρκετές παθογένειες έχουν διορθωθεί, όπως αυτά που αναφέραμε και πιστεύω ότι θα πάει ακόμη καλύτερα.

Πώς κρίνετε το επίπεδο της δουλειάς των εταιρειών παραγωγής σήμερα;
Επειδή τα πράγματα έχουν δυσκολέψει, δεν μπορείς να αφήσεις καμμιά δουλειά και να μην την κάνεις όσο γίνεται καλύτερα. Δεν υπάρχει περίπτωση σήμερα να «ξεπετάξει» κανείς, καμιά δουλειά. Το πρόβλημα είναι ότι έχουν μειωθεί πολύ τα budgets. Έχουν μαζευτεί βέβαια και τα κόστη των προμηθευτών, αλλά το μεγαλύτερο μάζεμα το έχει κάνει εις βάρος της η εταιρεία παραγωγής, μειώνοντας τα δικά της περιθώρια κέρδους.

Άρα όσο το budget πέφτει, είναι λογικό να γίνονται και κάποιοι συμβιβασμοί. Παλιότερα, μπορεί να πηγαίναμε πιο εύκολα για γυρίσματα στο εξωτερικό, σε ακριβές χώρες, για να έχουμε το ιδανικό location για παράδειγμα. Αυτό δεν γίνεται σήμερα. Κάνουμε γυρίσματα στο εξωτερικό, αλλά επιλέγουμε χώρες με καλύτερο κόστος. Από την άλλη πλευρά βέβαια, έχει γίνει και το κόστος παραγωγής στην Ελλάδα πιο ανταγωνιστικό, με αποτέλεσμα να έρχονται εδώ και ξένες παραγωγές, συνδυάζοντας τα μοναδικά locations της χώρας.

Η κρίση έφερε μεγαλύτερη εξωστρέφεια για τους Έλληνες διαφημιζόμενους. Υπάρχει εκεί μια ευκαιρία ίσως για τις εταιρείες παραγωγής; Τους εξυπηρετείτε στις ανάγκες τους και στις νέες αγορές που μπαίνουν;
Ναι. Οι έλληνες διαφημιζόμενοι που θα δραστηριοποιηθούν σε ξένες αγορές, θα στραφούν στις ελληνικές εταιρείες παραγωγής. Θα πάρουν προσφορές και από τους ξένους, αλλά σε μεγάλο βαθμό, ναι, συνοδοιπορούμε σε αυτό το κομμάτι.


Ο «Δεκάλογος» της CFP-e
Ένα κείμενο 10 σημείων υιοθετήθηκε στο συνέδριο της CFPe από όλα τα μέλη της Ένωσης, το οποίο αφορά στους βασικούς κανόνες συνεργασίας των εταιρειών παραγωγής με τους πελάτες τους, τις διαφημιστικές εταιρείες και τους διαφημιζόμενους. Στα 10 σημεία, γίνεται λόγος για ένα κοινό όραμα για όλα τα μέρη, για τον αμοιβαίο σεβασμό, πνεύμα συνεργασίας και επαγγελματισμό, για την ανάγκη ρεαλιστικών προσδοκιών στο πλαίσιο επίτευξης των στόχων του διαφημιζόμενου, κ.α. Σημαντικότερα, είναι τα σημεία που αφορούν στις προσφορές και στις γραπτές συμβάσεις, στην ανάγκη πληρωμής προκαταβολής, στην καταβολή τόκων υπερημερίας, καθώς και στη ρητή αναφορά όρων ακύρωσης του έργου. Επίσης, η Ένωση επισημαίνει την ανάγκη η εταιρεία παραγωγής να έχει τον πλήρη έλεγχο επιλογής καλλιτεχνικών και τεχνικών συνεργατών, των προμηθευτών και συντελεστών της. Αναλυτικά αναφέρονται πιο κάτω τρία από τα δέκα σημεία.

Μέγιστος αριθμός τριών προσφορών
Πρέπει να υπάρχουν κατ ‘ανώτατο όριο τρεις εταιρείες παραγωγής που καλούνται να υποβάλουν προσφορά για μια διαφημιστική ταινία. Οι εταιρείες που καταθέτουν τις προσφορές τους θα πρέπει να ενημερώνονται για το ποιοι άλλοι υποβάλλουν προσφορές, επειδή αυτό βοηθά στη διαμόρφωση της άποψης για το ποιο είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από τρεις εταιρείες οι οποίες καλούνται να υποβάλουν προσφορές για το ίδιο έργο, όλοι οι συμμετέχοντες θα πρέπει να το γνωρίζουν εκ των προτέρων (ή  όταν  αυτό προκύπτει), έτσι ώστε οι εταιρείες να μπορούν καλύτερα να εκτιμήσουν αν θέλουν να συμμετάσχουν στη διαδικασία των προσφορών.

Γραπτή σύμβαση
Μια εταιρεία παραγωγής θα πρέπει να έχει γραπτή σύμβαση, έτσι ώστε να υπάρχει σαφής κατανόηση του τι παράγει. Η σύμβαση πρέπει να καθορίζει με σαφήνεια τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του κάθε μέρους. Η σύμβαση διασφαλίζει ότι αυτό που ο διαφημιζόμενος και η διαφημιστική αναμένει από την εταιρεία παραγωγής και αυτό που η εταιρεία παραγωγής αναμένεται να τους παραδώσει, είναι ένα και το αυτό. Τα δυο μέρη συνεπώς είναι υποχρεωμένα να τηρήσουν τους όρους που έχουν συμφωνηθεί.

Η σύμβαση θα πρέπει να παρέχει μια διαδικασία διαμεσολάβησης και διαιτησίας για τις διαφορές που τυχόν προκύψουν κατά την εφαρμογή της. Για λόγους μείωσης της γραφειοκρατίας μπορούν να υπογράφονται Γενικοί Όροι Συνεργασίας αορίστου χρόνου (όπου εκεί φαίνονται όλα τα αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις ανεξάρτητα από κάποιο συγκεκριμένο έργο) και για κάθε πλέον έργο να υπογράφεται μια Σύμβαση Ορισμένου Έργου όπου να φαίνονται οι ειδικοί όροι, οικονομική συμφωνία, χρόνος παράδοσης, κ.λπ. που αφορούν το κάθε έργο ξεχωριστά.
 
Συμβάσεις Fixed Bid (Κλειστή) ή Cost Plus (Ανοιχτή)
 Στη σύμβαση Fixed Bid Budget, ορίζεται το συγκεκριμένο κόστος του παραγόμενου έργου και η εταιρεία παραγωγής αποδέχεται όλο το ρίσκο της παραγωγής στο προκαθορισμένο κόστος με εξαιρέσεις: 1) τα αντικείμενα, τα πρόσωπα ή τις υπηρεσίες που προμηθεύει ο διαφημιζόμενος και η διαφημιστική εταιρεία, τα οποία αναφέρονται ευκρινώς στη Σύμβαση Ορισμένου Έργου, 2) τον καιρό, 3) τις περιπτώσεις ανώτερης βίας. Όταν υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες που καθιστούν δύσκολο τον υπολογισμό του κόστους, ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο ο διαφημιζόμενος ή η διαφημιστική μπορεί να προτείνει μια συνεργασία με Ανοιχτή Προσφορά (Cost Plus Budget).

Στη σύμβαση Cost Plus o πελάτης πληρώνει το πραγματικό κόστος της παραγωγής του διαφημιστικού έργου (το οποίο ενδέχεται να είναι περισσότερο ή λιγότερο του αρχικού προϋπολογισμού) συν το προσυμφωνημένο ποσοστό κέρδους της εταιρείας (Mark up fee) επί του τελικού απολογισμού του κόστους παραγωγής. Ο τρόπος συνεργασίας (Fixed Bid ή Cost Plus) θα πρέπει να δηλώνεται πριν την αποστολή προσφοράς από την εταιρεία παραγωγής, όπως και στις δυο περιπτώσεις θα πρέπει να υπάρχει ένα προσυμφωνημένο κι αποδεκτό και από τις δυο πλευρές χρονοδιάγραμμα πληρωμών, δεδομένου ότι η έγκαιρη εξόφληση είναι ένας εκ των όρων του συμβολαίου. Στις περιπτώσεις Cost Plus, ο διαφημιζόμενος / διαφημιστική εταιρεία έχει το δικαίωμα να ζητήσει να πραγματοποιηθεί έλεγχος όλων των παραστατικών του κόστους (wrap book). Το κόστος αυτού του ελέγχου, καθώς και το χρονικό πλαίσιο της τελικής εξόφλησης θα πρέπει και αυτό να υπολογίζεται στο κόστος παραγωγής.