Η επιστημονική έρευνα που αφορά στη μαστίχα και στις ιδιότητες της αποτέλεσε την προηγούμενη 15ετία βασικό πυλώνα της στρατηγικής της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου. Ο συνεταιρισμός επί σειρά ετών δέσμευε σημαντικά ποσά, τόσο σε απόλυτους αριθμούς, όσο και ως ποσοστό του κύκλου εργασιών του, για την υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας σε διάφορα πεδία που είχαν αξιολογηθεί ως ύψιστου ενδιαφέροντος. Όπως αναφέρει στο Marketing Week, ο Γιάννης Μανδάλας, Διευθύνων Σύμβουλος της Mediterra, από το 2002 μέχρι και το 2007, η εταιρεία επένδυσε σε R&D περίπου το 1% του τζίρου της ετησίως, ήτοι 100.000 ευρώ, ποσό εξαιρετικά σημαντικό για τα δεδομένα της. Τα χρόνια της κρίσης, το ποσό αυτό ελάχιστα μειώθηκε, η έρευνα δεν σταμάτησε ποτέ, ενώ σήμερα το κονδύλι έχει επανέλθει στα ίδια επίπεδα.

Η απόφαση του ΕΜΑ
Στη συνεδρίαση της Επιτροπής για τα Φυτικά Φαρμακευτικά Προϊόντα (HPMC) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ), που διεξήχθη στο Λονδίνο στις 7 Ιουλίου, αποφασίστηκε ομόφωνα και έγινε αποδεκτή στην κατηγορία των παραδοσιακών φαρμάκων φυτικής προέλευσης, η φαρμακευτική «μονογραφία» της μαστίχας Χίου, με δύο θεραπευτικές ενδείξεις: δυσπεπτικά προβλήματα, καθώς και δερματικές φλεγμονές και επούλωση δερματικών πληγών. Στην ομάδα της Διεύθυνσης Έρευνας & Ανάπτυξης της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου για τη σύνταξη, κατάθεση και υποστήριξη του φακέλου έγκρισης της «μονογραφίας», συμμετείχαν η Καθηγήτρια του Τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων της Φαρμακευτικής Αθηνών, Ιωάννα Χήνου, ο Δρ. Ηλίας Σμυρνιούδης της ΕΜΧ και ο Δρ. Κώστας Παχής, της Iasis Pharma.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας έγκρισης, η μαστίχα Χίου αναγνωρίζεται πλέον ως φαρμακευτικό προϊόν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και σε χώρες εκτός αυτής, που ακολουθούν όμως τις ευρωπαϊκές φαρμακευτικές «μονογραφίες». Αποτέλεσμα της καταχώρισης είναι η δυνατότητα κυκλοφορίας σκευασμάτων μαστίχας σε όλη την Ευρώπη με ισχυρισμούς υγείας εγκεκριμένους από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ). Η έγκριση από τον ΕΜΑ (European Medicines Agency) ήταν η πρώτη από μία σειρά εγκρίσεων που στόχευε να αποκτήσει η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου από ευρωπαϊκούς και μη φορείς, προκειμένου η μαστίχα να γίνει αποδεκτή και να καθιερωθεί στην παγκόσμια φαρμακευτική κοινότητα, ενώ όπως επισημαίνει ο Γιάννης Μανδάλας, θα ακολουθήσουν και άλλες.

Νέα εποχή
«Η εξέλιξη αυτή είναι ξεκάθαρο ότι ισχυροποιεί σε πολύ μεγάλο βαθμό την διαπραγματευτική ισχύ του προϊόντος, της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου και της Mediterra, ενώ είναι λογικό να υπάρξει σε πρώτη φάση στήριξη της τιμής της μαστίχας για τους παραγωγούς, ως αποτέλεσμα της ζήτησης που θα αυξηθεί» τονίζει ο επικεφαλής της εταιρείας. «Θεωρούμε ότι θα δημιουργηθεί ουσιαστικά ένα νέο segment τόσο στο χώρο του φαρμάκου, όσο και στο κομμάτι των λειτουργικών τροφίμων. Το segment αυτό θα αφορά φαρμακευτικά προϊόντα και λειτουργικά τρόφιμα που θα περιέχουν σε μεγάλο ποσοστό, 100% μαστίχα Χίου. Ήδη μας έχουν προσεγγίσει μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες, όπως η GNC και η Solgar, για να διερευνήσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας σχετικών φαρμακευτικών προϊόντων, με βάση τη μαστίχα.

Να σημειώσω εδώ, ότι μέχρι σήμερα δεν ήταν λίγες οι φορές που στο εμπόριο λανσάρονταν προϊόντα που ανέφεραν ότι περιείχαν μαστίχα, προκαλώντας σύγχυση στον καταναλωτή, αφού κάτι τέτοιο δεν ίσχυε. Τα προϊόντα αυτά είχαν άρωμα μαστίχας και όχι μαστίχα. Είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα» αναφέρει ο Γιάννης Μανδάλας. Οι έρευνες λοιπόν συνεχίζονται, ενώ οι άνθρωποι της εταιρείας εκτιμούν ότι στο αμέσως επόμενο στάδιο, η φαρμακευτική εφαρμογή της μαστίχας θα επεκταθεί και στην στοματική υγιεινή, με οδοντόπαστες και στοματικά διαλύματα. Σε πιο μακροχρόνιο ορίζοντα δε – και στο βαθμό που οι έρευνες εξακολουθούν-, προσδοκούν να υπάρξουν απτά αποτελέσματα για τις ευεργετικές ιδιότητες της μαστίχας και σε άλλα πεδία, όπως το αντιοξειδωτικό, ο σακχαρώδης διαβήτης και η χοληστερίνη, η χημειοπροστατευτική δράση κ.α.

Για τις ανάγκες των ερευνών αυτών, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου συνεργάζεται με 10 πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα και 5 στο εξωτερικό, 3 ερευνητικά κέντρα στη χώρα μας και ένα στο εξωτερικό, καθώς και με 4 νοσοκομειακά ιδρύματα της χώρας. Ήδη έχουν εγκριθεί δύο νέες κλινικές μελέτες που θα διεξαχθούν τόσο στην Ελλάδα (Αθήνα, Χίο), όσο και στην Αγγλία, η μία για τη συμβολή της μαστίχας στην καταπολέμηση της νόσου Crohm και η άλλη για τη συμβολή της κατά του σακχαρώδους διαβήτη και χοληστερίνης. Παράλληλα, εγκρίθηκαν δύο προγράμματα Horizon, με τη συμμετοχή 17 εταίρων σε 7 ευρωπαϊκές και 3 μη ευρωπαϊκές χώρες, με παραδοτέο υλικό από περισσότερες των 15 κλινικών μελετών.

Κέντρο Εφαρμοσμένης Έρευνας
«Η έρευνα παραμένει για μας στην πρώτη γραμμή της στρατηγικής μας και στο πλαίσιο αυτό δημιουργούμε έναν νέο φορέα, ο οποίος θα συντονίζει όλους τους συμμετέχοντες εταίρους» αναφέρει ο Γιάννης Μανδάλας. Ο φορέας αυτός έχει την επωνυμία Κέντρο Εφαρμοσμένης Έρευνας, και ο ρόλος του θα είναι ειδικότερα, ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη προϊόντων μαστίχας υψηλής προστιθέμενης αξίας, που θα αξιοποιούν τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας που αφορά στη μαστίχα. Όπως αναφέρει ο Διευθύνων Σύμβουλος της Meditterra, «ο φορέας αυτός θα συντονίζει και θα παρεμβαίνει στην ακαδημαϊκή συζήτηση και στην επιστημονική έρευνα που αφορά στη μαστίχα, ενώ παράλληλα θα καταγράφει συστηματικά τα ευρήματα της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας, θα αναζητά νέες και θα εξελίσσει υφιστάμενες εφαρμογές. Ο φορέας αυτός τελικά θα λειτουργεί ως γέφυρα γνώσης ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και τις επιχειρήσεις που επενδύουν ή θέλουν να επενδύσουν στην μαστίχα».

Ο σχεδιασμός προϊόντων θα αφορά σε προϊόντα προστιθέμενης αξίας όλων των κατηγοριών, όπως προϊόντα στοματικής υγιεινής, τρόφιμα, καλλυντικά, συμπληρώματα διατροφής, ενεργειακά ποτά και ροφήματα κ.α. Στόχος των ανθρώπων της Mediterra και της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών είναι τα προϊόντα αυτά να αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος της εξαγωγικής προσπάθειας, με απώτερο στόχο σε βάθος χρόνου, οι εξαγωγές μαστίχας να αντικατασταθούν από εξαγωγές προϊόντων μαστίχας υψηλής προστιθέμενης αξίας, με προφανείς τις ωφέλειες που προκύπτουν για τους παραγωγούς και την ελληνική οικονομία. Μέτοχοι στο Κέντρο Έρευνας εκτός της Mediterra, θα είναι η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, η φαρμακευτική εταιρεία Iasis, η ελβετική εταιρεία φαρμακευτικού marketing Nutricosm, η ολλανδική εταιρεία ερευνών Lefka O’ Life, οι εταιρείες Pharmagnose, Coringreen, Citrus κ.α.

«Θα εφαρμοστούν οι νόμοι της αγοράς»
Οι εξελίξεις αυτές είναι σαφές ότι θα αυξήσουν κατακόρυφα τη ζήτηση για τη μαστίχα και το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν η υφιστάμενη παραγωγή θα μπορεί να ανταποκριθεί. Ο Γιάννης Μανδάλας είναι ξεκάθαρος: «Η σημερινή παραγωγή μαστίχας κυμαίνεται στους 200-250 τόνους ετησίως. Με βελτιστοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών και περαιτέρω εντατικοποίηση της παραγωγής, μπορούμε να έχουμε κάθε χρόνο έως και 350 τόνους. Αυτή είναι η δυναμικότητα παραγωγής, με τα σημερινά δεδομένα. Από εκεί και πέρα, εάν η ζήτηση είναι μεγαλύτερη, τότε αναπόφευκτα θα εφαρμοστούν οι νόμοι της αγοράς, που σημαίνει ότι εάν η ζήτηση είναι μεγαλύτερη από την προσφορά, η αξία της μαστίχας θα αυξηθεί. Συνέπεια τούτου θα είναι να αυξηθούν και τα έσοδα των μαστιχοπαραγωγών, ενώ το κόστος του τελικού προϊόντος, θα διαμορφωθεί ανάλογα».

Σε μια τέτοια περίπτωση, κατά τον επικεφαλής της Mediterra, η μεγάλη πρόκληση θα έχει να κάνει με την πάταξη του λαθρεμπορίου μαστίχας, αφού σήμερα η παράνομη μαστίχα φθάνει τους 15 τόνους. Ωστόσο τα προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν δεν είναι μόνο αυτά. Ο Γιάννης Μανδάλας τονίζει: «Στο παρελθόν έχουν δημιουργηθεί σοβαρά προβλήματα με ισχυρισμούς διαφόρων προϊόντων ότι περιέχουν μαστίχα. Είτε πρόκειται για τρόφιμα, είτε για OTC. Ο καταναλωτής δεν καταλάβαινε π.χ. ότι είναι άλλο πράγμα το «με άρωμα μαστίχας» και άλλο η περιεκτικότητα σε πραγματική μαστίχα. Ακόμα και σήμερα, ο καθένας μπορεί να ισχυρίζεται ό,τι θέλει για το προϊόν του και τα συστατικά του, μια κατάσταση που επιδεινώνει το γεγονός ότι οι αρμόδιοι φορείς όπως ο ΕΦΕΤ και ο ΕΟΦ δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε.

Η τελευταία εξέλιξη για τη μαστίχα κάνει πιο επιτακτική την ανάγκη επίλυσης όλων αυτών των ζητημάτων, όχι μόνο για τη μαστίχα, αλλά για όλα τα ΠΟΠ προϊόντα. Εμείς είμαστε υπερήφανοι για τον εξονυχιστικό έλεγχο στον οποίο επέβαλε τη μαστίχα, ο αμερικανικός φορέας τροφίμων FDA, ο οποίος ελέγχει τις προδιαγραφές των εισαγόμενων προϊόντων στις ΗΠΑ, έλεγχος που απέδειξε με τον πλέον εκκωφαντικό τρόπο τις υψηλές προϊοντικές προδιαγραφές της μαστίχας, αλλά και τον απόλυτα επιστημονικό και επαγγελματικό τρόπο λειτουργίας της όλης παραγωγικής διαδικασίας. Οι νόμοι για την προστασία του υγιούς ανταγωνισμού υπάρχουν, απλά θα πρέπει κάποτε να εφαρμοστούν αυστηρά».

Στην 3η κερδοφόρα χρήση
Ζητήσαμε από τον Γιάννη Μανδάλα να μας μιλήσει για τα οικονομικά στοιχεία της εταιρείας. «Σήμερα διανύουμε πλέον την τρίτη οικονομική χρήση στην οποία είμαστε κερδοφόροι. Μέχρι πριν τρεις χρήσεις, ο τζίρος μας μειώνονταν. Έτσι, από τα 7,5 εκατ. ευρώ του 2008 φτάσαμε το 2010 στα 5,2 εκατ. ευρώ, ωστόσο το 2015 ο τζίρος αυξήθηκε στα 10 εκατ. ευρώ. Το 2012 ήταν η χρονιά που έγιναν καθοριστικές κινήσεις, όταν αποφασίσαμε να δώσουμε έμφαση στη διανομή αντί στο retail. Σε συνδυασμό με την αναδιάρθρωση του δικτύου των καταστημάτων μας, MastihaShop, η εταιρεία πέρασε και πάλι σε αναπτυξιακούς ρυθμούς. Σήμερα πλέον, έχουμε 6 καταστήματα στην Ελλάδα και 7 στο εξωτερικό».