Η οδηγία για τις «υπηρεσίες οπτικοακουστικών Μέσων Επικοινωνίας» υιοθετήθηκε ως απάντηση στις τεχνολογικές εξελίξεις και είναι η τελευταία αναθεώρηση της οδηγίας για την «Τηλεόραση Χωρίς Σύνορα», που υιοθετήθηκε το 1989 και τροποποιήθηκε το 1997, ως αποτέλεσμα της ανάγκης εξεύρεσης ενός ελάχιστου κοινού ρυθμιστικού πλαισίου για την ανάπτυξη της τηλεοπτικής αγοράς πέραν των εθνικών συνόρων.

Η ενσωμάτωση της οδηγίας και στην ελληνική νομοθεσία με πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα, σημαίνει μια σειρά αλλαγών και ρυθμίσεων, με σημαντικότερη ίσως τη σαφή οριοθέτηση του product placement. Η τοποθέτηση προϊόντων δεν είναι κάτι καινούργιο, ωστόσο για πρώτη φορά ορίζεται σαφώς σε ποιες περιπτώσεις επιτρέπεται και με ποιους τρόπους. Τι άλλο φέρνει το νέο Π.Δ. και η ενσωμάτωση της οδηγίας;

Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο
Σύμφωνα με το Ι.Ο.Μ, δημιουργείται πλέον και στην Ελλάδα ρυθμιστικό πλαίσιο που διαχωρίζει τους κανόνες που αφορούν στις τηλεοπτικές μεταδόσεις, από τις κατά παραγγελία υπηρεσίες οπτικοακουστικών Μέσων (on demand). Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στις κατά παραγγελία υπηρεσίες διασφαλίζεται ότι οι ανήλικοι κατά κανόνα δεν βλέπουν ή δεν ακούν υπηρεσίες που ενδέχεται να βλάψουν σοβαρά τη φυσική, πνευματική ή ηθική ανάπτυξή τους. Επίσης σημαντικό είναι ότι και οι «on demand» υπηρεσίες υπάγονται στην υποχρέωση προώθησης έργων ευρωπαϊκής παραγωγής.

Οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση
Εισάγονται ρυθμίσεις για την οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση (ο όρος συμπεριλαμβάνει την τηλεοπτική διαφήμιση, τη χορηγία, την τηλεαγορά και την τοποθέτηση προϊόντος), ώστε να αυξηθεί η προστασία των καταναλωτών. Προστίθενται, λοιπόν, νέα πεδία ευαισθητοποίησης (π.χ. απαγόρευση των διακρίσεων βάσει αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού, προστασία ανηλίκων από ανθυγιεινές τροφές κ.ά.).

Ως προς τις τηλεοπτικές διαφημίσεις παραμένει ο ωριαίος περιορισμός των 12΄, αλλά καταργείται ο ημερήσιος. Πρακτικά αυτό σημαίνει περισσότερες διακοπές για διαφημίσεις που συνολικά δεν θα είναι περισσότερες ανά ώρα, από ό,τι ισχύει σήμερα. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η προσθήκη της απαγόρευσης της μετάδοσης τηλεοπτικών διαφημίσεων και αγγελιών που προωθούν άμεσα ή έμμεσα υπηρεσίες σεξουαλικού χαρακτήρα μεταξύ των ωρών 06:00 και 01:00.

Product Placement υπό όρους
Η τοποθέτηση προϊόντος επί της αρχής απαγορεύεται, πλην δύο εξαιρέσεων. Πρώτον σε κινηματογραφικά ή τηλεοπτικά έργα και σειρές που δημιουργήθηκαν για να διανεμηθούν από υπηρεσίες οπτικοακουστικών Μέσων, καθώς και σε αθλητικά και ελαφράς ψυχαγωγίας προγράμματα, με την προϋπόθεση ότι δεν απευθύνονται σε ανηλίκους. Δεύτερον, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει πληρωμή αλλά μόνο δωρεάν παροχή ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, όπως διευκολύνσεις στην παραγωγή ή βραβεία, με σκοπό να περιληφθούν στο πρόγραμμα.

Όπως επισημαίνει το Ι.Ο.Μ., παράδοξο είναι ότι η εφαρμογή των υποχρεώσεων για την τοποθέτηση προϊόντος αφορά προγράμματα παραγωγής από τις 19/12/2009, δηλαδή από την καταληκτική ημερομηνία ενσωμάτωσης της οδηγίας. Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται άμεση εφαρμογή στη σχετική διάταξη της οδηγίας, ωστόσο στην πράξη θα φανεί αν θα δημιουργηθούν ζητήματα λόγω αναδρομικότητας.

Δικαίωμα πρόσβασης
Εξασφαλίζεται το δικαίωμα πρόσβασης των τηλεοπτικών οργανισμών σε σύντομα αποσπάσματα, από διοργανώσεις μεγάλου ενδιαφέροντος για το κοινό, που μεταδίδονται αποκλειστικά από άλλο τηλεοπτικό οργανισμό. Εφόσον ελληνικός τηλεοπτικός οργανισμός είναι κάτοχος αποκλειστικών δικαιωμάτων, τα άλλα ελληνικά κανάλια οφείλουν να ζητήσουν πρόσβαση στο σήμα του και να επιλέξουν ελεύθερα έως 90΄΄ για προγράμματα γενικής ειδησεογραφίας.


ΣΔΕ: Σημαντική η ανάδειξη της έννοιας «αυτορύθμιση»
Ο Σύνδεσμος Διαφημιζόμενων Ελλάδος, ΣΔΕ, δια στόματος της Καίτης Πετροπούλου, Συμβούλου Διοίκησης του Συνδέσμου, εμφανίζεται σκεπτικός ως προς τον «θόρυβο» γύρω από το product placement. Ωστόσο, εντοπίζει σε άλλα σημεία το ενδιαφέρον του νέου ρυθμιστικού πλαισίου για τους διαφημιζόμενους.

Marketing Week: Ποια είναι κατ’ αρχάς η γενική εκτίμησή σας για το νέο νομικό πλαίσιο;

Καίτη Πετροπούλου: Εκτιμώ ότι υπάρχουν σημεία που αφορούν στον κλάδο μας και που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Κατ’ αρχάς, έχει διατηρηθεί η έννοια της χώρας καταγωγής (country of origin) με αποτέλεσμα να ισχυροποιείται η αρχή της Ενιαίας Αγοράς, στην Ε.Ε. Επίσης, για πρώτη φορά αναφέρεται σε ευρωπαϊκό νομοθέτημα η έννοια της αυτορύθμισης και τονίζεται ότι τα συστήματα αυτορύθμισης και οι σχετικοί κώδικες δεοντολογίας παίζουν σημαντικό, συμπληρωματικό ρόλο στη νομοθεσία και ενθαρρύνουν τα κράτη-μέλη να τη χρησιμοποιούν.

Marketing Week: Ποια είναι η άποψή σας για το product placement, το οποίο οριοθετείται σαφώς πλέον; Αποτελεί μια ενδιαφέρουσα εναλλακτική για τους διαφημιζόμενους, λαμβάνοντας υπόψη και την οικονομική συγκυρία;

Καίτη Πετροπούλου: Η γνώμη μου είναι ότι έχει γίνει πολύ μεγάλη φασαρία για ένα θέμα το οποίο αποτελεί ένα πολύ μικρό κομμάτι της εμπορικής επικοινωνίας και των κονδυλίων που επενδύονται σε αυτή.

Θα μπορούσε βέβαια να βοηθήσει τις παραγωγές στη συγκεκριμένη οικονομική συγκυρία γιατί για τα διαφημιζόμενα προϊόντα, μπορεί να θεωρηθεί μόνο σαν συμπληρωματική ενέργεια.

Πιστεύω ότι το product placement δεν θα μπορούσε να απαγορευθεί σε καμμία χώρα από τη στιγμή που υπάρχουν διεθνείς παραγωγές, ταινίες, σειρές ψυχαγωγίας, αθλητικά γεγονότα κ.λπ. που συμπεριλαμβάνουν την τοποθέτηση προϊόντων και θεωρώ ότι οι προϋποθέσεις όπως αναφέρονται στην οδηγία αλλά και στο Προεδρικό Διάταγμα είναι απόλυτα επαρκείς. Η δε σημασία τελικά του product placement μπορεί να γίνει μεγαλύτερη σε ένα εντελώς ψηφιοποιημένο περιβάλλον στο μέλλον.

Marketing Week: Το νέο πλαίσιο αλλάζει τους όρους μετάδοσης διαφημίσεων, σε ένα περισσότερο ευέλικτο μοντέλο. Το γεγονός αυτό σημαίνει ενδεχομένως τη δυνατότητα επίτευξης καλύτερων εμπορικών συμφωνιών;

Καίτη Πετροπούλου: Οι όροι μετάδοσης διαφημίσεων είναι πράγματι πιο ευέλικτοι πράγμα που θεωρώ ότι βοηθάει κατ’ αρχήν το τηλεοπτικό τοπίο, τη ροή των προγραμμάτων. Όσο για τις εμπορικές συμφωνίες αυτές εξαρτώνται από ένα σύνολο θεμάτων.

Marketing Week: Μεταξύ άλλων, το διάταγμα προβλέπει ότι οι «εμπορικές οπτικοακουστικές ανακοινώσεις» δεν πρέπει να ενθαρρύνουν την υπερβολική κατανάλωση τροφίμων και ποτών που περιέχουν διάφορες ουσίες όπως λιπαρά κ.λπ. Θεωρείτε ότι το νέο πλαίσιο είναι «αυστηρότερο» ως προς τις απαγορεύσεις που περιέχει;

Καίτη Πετροπούλου: Κατ’ αρχάς είναι απόλυτα θετική εξέλιξη ότι δεν περιλαμβάνονται περιοριστικές νομοθετικές παρεμβάσεις αλλά προτείνεται η σύνταξη ή ενίσχυση Κωδίκων Δεοντολογίας κυρίως όσον αφορά στη διαφήμιση των HSSF (High Salt & Sugar Foods) και ποτών (μη αλκοολούχων) στα παιδιά.

Επίσης, θετική η αναφορά του Συμβουλίου Ελέγχου Επικοινωνίας (ΣΕΕ) και του Ελληνικού Κώδικα Διαφήμισης-Επικοινωνίας (ΕΚΔ-Ε), στο Προεδρικό Διάταγμα.
Να σημειωθεί ότι οι κώδικες δεοντολογίας αφορούν στις «ακατάλληλες οπτικοακουστικές εμπορικές ανακοινώσεις, οι οποίες συνοδεύουν και παρεμβάλλονται σε προγράμματα για παιδιά και αφορούν σε τρόφιμα και ποτά που περιέχουν ουσίες με επιπτώσεις στη φυσιολογία» όπως αναφέρονται παραπάνω.

Το νέο πλαίσιο, λοιπόν, δεν είναι αυστηρότερο από το παράρτημα για τα τρόφιμα ή για τις διαφημίσεις που απευθύνονται στα παιδιά που ήδη είναι, έτσι κι αλλιώς, ενσωματωμένα στον ΕΚΔ-Ε.

Η βιομηχανία έχει κάνει μεγάλα βήματα και για τη παραγωγή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και για την επικοινωνία τους.

Να θυμίσουμε το EU Pledge, στο οποίο συμμετέχουν οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες τροφίμων, το οποίο εφαρμόζεται ήδη στις χώρες της Ε.Ε. και στις περισσότερες χώρες του πλανήτη.

Κατ’ αυτά, δεν μου είναι απόλυτα αντιληπτή η ανάγκη ανάμειξης του Ε.Σ.Ρ. σε θέματα που αφορούν στην αυτορύθμιση όταν μάλιστα κρίνεται ότι λειτουργεί και στην Ελλάδα σε άψογο επίπεδο, από ευρωπαϊκούς οργανισμούς (πηγή: Accenture Media Services).


ΕΔΕΕ: Ξεκαθαρίζει ένα «γκρίζο» περιβάλλον
Ο Μανόλης Παπαπολύζος, Αντιπρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΔΕΕ, δίνει την οπτική της αγοράς επικοινωνίας για το νέο νομικό πλαίσιο. Όπως επισημαίνει, η θετικότερη εξέλιξη είναι η αποσαφήνιση όρων, περιορισμών και δυνατοτήτων, γεγονός που μπορεί να άρει ενδεχόμενες επιφυλάξεις σχετικά με τη χρήση κάποιων πιο δημιουργικών μορφών τηλεοπτικής διαφήμισης.

Marketing Week: Στο Προεδρικό Διάταγμα με το οποίο ενσωματώνεται εν τέλει και στην ελληνική πραγματικότητα η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία για τα οπτικοακουστικά, προβλέπονται μια σειρά από πράγματα που αφορούν άμεσα στη διαφήμιση. Ποια είναι κατ’ αρχάς η γενική εκτίμησή σας για το νέο αυτό νομικό πλαίσιο;

Μανόλης Παπαπολύζος: Στην Ελλάδα υποφέρουμε από ασαφές και ασταθές περιβάλλον παντού: σε επίπεδο νόμων, φορολογίας, οικονομικής πολιτικής. Το εν λόγω Προεδρικό Διάταγμα, είναι ευρωπαϊκή νομοθεσία που έπρεπε να είχε ενσωματωθεί προ καιρού στην εθνική νομοθεσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι στο άρθρο 12 (περί Τοποθέτησης) οι προθεσμίες εφαρμογής αφορούν σε παρελθόντα χρόνο (19-12-2009). Το νέο νομικό πλαίσιο, σε ό,τι μας αφορά, εκσυγχρονίζει την ελληνική νομοθεσία και ξεκαθαρίζει και συμμαζεύει τις ερμηνείες των όρων οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση, τηλεοπτική διαφήμιση, συγκεκαλυμμένη οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση, χορηγία, τοποθέτηση προϊόντων κ.λπ. Όλα αυτά τα εκτιμούμε ως θετική εξέλιξη.

Marketing Week: Το διάταγμα ρυθμίζει σαφώς το θέμα του product placement. Ποια θεωρείτε ότι θα είναι η επίδραση της εξέλιξης αυτής στη διαφημιστική αγορά, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της οικονομικής συγκυρίας που ζούμε;

Μανόλης Παπαπολύζος: Είναι καλό που φεύγουμε από τη σημερινή «γκρίζα» κατάσταση και ξέρουμε σαφώς πια, τι επιτρέπεται και τι όχι. Από την άλλη μεριά, οι όροι και προϋποθέσεις για το product placement είναι εξαιρετικά αυστηρές. Είναι προφανές ότι η δυνατότητα τοποθέτησης προϊόντων θα επιτρέψει τη δημιουργία ακόμα ενός εμπορικού προϊόντος με δημιουργικά χαρακτηριστικά από την πλευρά των καναλιών, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι τα διαθέσιμα κονδύλια των πελατών μας θα αυξηθούν.

Marketing Week: Προβλέπονται επίσης περισσότερο ευέλικτοι κανόνες για την τοποθέτηση διαφήμισης, αναφορικά με τη συχνότητα παρεμβολής διαφημίσεων και την κατάργηση του ημερήσιου ορίου μετάδοσης διαφημίσεων. Θεωρείτε ότι πρόκειται για μία θετική εξέλιξη και αν ναι, για ποιους λόγους;

Μανόλης Παπαπολύζος: Κατ’ αρχάς, στην πράξη δεν καταργείται το ημερήσιο ανώτατο όριο μετάδοσης, αφού το άρθρο 23 ορίζει σαφώς ότι η διαφήμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% ανά ωρολογιακή ώρα, δηλαδή τα 12 λεπτά. Αλλά και όσον αφορά στη δυνατότητα παρεμβολής υπάρχουν κανόνες. Όλοι όμως οι κανόνες κινούνται μέσα στα όρια του λογικού ή του εύλογου. Δεν υπάρχουν υπερβολές, πράγμα που είναι μια σαφής βελτίωση για την υφιστάμενη νομοθεσία.

Marketing Week: Το διάταγμα υιοθετεί τον ευρύτερο όρο «οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση». Ανοίγουν ίσως κάποιοι νέοι δρόμοι για την εμπορική επικοινωνία με τη διατύπωση αυτή;

Μανόλης Παπαπολύζος: Νομίζω ότι το ζητούμενο από αυτόν τον όρο είναι να συμπεριλάβει σε μια γενική έννοια όλες τις μορφές εμπορικής επικοινωνίας που δεν είναι κατ’ ανάγκην διαφήμιση, όπως η χορηγία, η τοποθέτηση ή η τηλεπώληση. Όπως πάντως και αν βαπτισθεί η εμπορική επικοινωνία, τα χρήματα που υπάρχουν για να επικοινωνήσει κανείς με τον καταναλωτή είναι συγκεκριμένα.

Αυτό που αλλάζει είναι ότι ένα «γκρίζο» περιβάλλον που μέχρι σήμερα ελλόχευαν κίνδυνοι, αποκτά κανόνες και έτσι αίρονται οι επιφυλάξεις που είχε η αγορά σχετικά με την χρήση κάποιων πιο δημιουργικών μορφών τηλεοπτικής διαφήμισης, το οποίο μόνον καλό για το ίδιο το Μέσο και την αγορά μπορεί να θεωρηθεί.


Η άποψη των Μέσων
Δύο από τους μεγαλύτερους τηλεοπτικούς σταθμούς, Mega και Ant1, δίνουν την άποψη για το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο από την πλευρά των Μέσων. Από πλευράς Mega απαντά το τμήμα Μάρκετινγκ του καναλιού και από τον Ant1 η Νανή Τράκα, Εμπορική Διευθύντρια του Ant1 TV.

Marketing Week: Πιστεύετε ότι το product placement μπορεί να αποτελέσει μια καλή νέα πηγή εσόδων για τους τηλεοπτικούς σταθμούς; Ποιες παράμετροι θα καθορίσουν την αξιοποίησή του;

Νανή Τράκα: H διαφημιστική αγορά διανύει μία πολύ δύσκολη περίοδο. Τα διαφημιστικά μερίδια μειώνονται διαρκώς χωρίς να υπάρχουν σημάδια βελτίωσης στον ορίζοντα. Οτιδήποτε συμβάλλει στην αύξηση των εσόδων των τηλεοπτικών σταθμών, σαφώς και είναι ευπρόσδεκτο στην παρούσα φάση. Στο εξωτερικό το product placement εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια και έχει αποδείξει ότι μπορεί να συμβάλει στην αύξηση των εσόδων. Ιδιαίτερα σε μία περίοδο που τα έμμεσα έσοδα των σταθμών είναι πολύ σημαντικά, ένα τέτοιο μέτρο έχει ακόμα μεγαλύτερη αξία.

Όσον αφορά στην αξιοποίησή του, αυτή θα εξαρτηθεί από τη γενικότερη εμπορική πολιτική του κάθε τηλεοπτικού σταθμού. Ο κάθε σταθμός θα αξιοποιήσει αυτό το μέτρο κατά την εκτίμησή του στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής του, έτσι ώστε να του αποφέρει τα καλύτερα δυνατά έσοδα.

Mega: To product placement αποτελεί διεθνώς πηγή εσόδων για τις οπτικοακουστικές παραγωγές και τα Μέσα, εφόσον χρησιμοποιείται σωστά και όπως προβλέπεται από τις νόμιμες διατάξεις. Ως διαφημιστικό εργαλείο, μπορεί να αποτελέσει πηγή νέων εσόδων, ωστόσο αυτή δεν μπορεί παρά να είναι συμπληρωματική του κύριου εσόδου των Μέσων που είναι η διάθεση του διαφημιστικού αέρα.

Η κύρια παράμετρος για τη σωστή αξιοποίηση του product placement είναι αποτελεσματική ενορχήστρωση των εμπλεκόμενων μερών (διαφημιζόμενος, πρόγραμμα, μέσο) συνεκτιμώντας τις ανάγκες του διαφημιζόμενου, τις δυνατότητες τοποθέτησης προϊόντος στο πρόγραμμα και την ποιοτική ψυχαγωγία του τηλεοπτικού κοινού από το Μέσο.

Marketing Week: Ποιες υπηρεσίες μπορούν να προσφέρουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί, όσον αφορά στο product placement;

Νανή Τράκα: Οι σταθμοί πρέπει να κάνουν όσο το δυνατόν πιο δημιουργικό και αποτελεσματικό σχεδιασμό για την καλύτερη υλοποίηση του product placement. Σκοπός είναι να αποτελέσει αλληλένδετο μέρος ενός προγράμματος και όχι «παραφωνία». Πρωτότυπος σχεδιασμός και υλοποίηση είναι τα πιο σημαντικά στοιχεία για να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα.

Mega: Δεδομένου ότι το product placement απαιτεί την εφαρμογή μιας επικοινωνιακής ανάγκης ενός διαφημιζομένου σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο απ’ αυτά που προβλέπει η mainstream διαφημιστική προσέγγιση, οι τηλεοπτικοί σταθμοί μπορούν να παίξουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή ανάμεσα στους διαφημιζόμενους και τους δημιουργούς και τις εταιρείες παραγωγής, ώστε το τελικό αποτέλεσμα, που προκύπτει, να ικανοποιεί αμφότερους. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί είναι σε θέση να γνωρίζουν, καλύτερα από τον οποιονδήποτε άλλον, τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες τόσο των διαφημιζόμενων πελατών και των προϊόντων τους όσο και των ίδιων των εκπομπών και να προτείνουν τις καλύτερες δυνατές -από πλευράς συμβατότητας κυρίως- προτάσεις.

Καθώς πρόκειται για μια διαδικασία η οποία θα λειτουργεί μέσα σε αυστηρά νομικά πλαίσια, όπως αυτά περιγράφονται στο σχετικό προεδρικό διάταγμα, οι τηλεοπτικοί σταθμοί θα μπορούν και πρέπει να προσφέρουν τις γνώσεις τους σε ό,τι αφορά τη σωστή εφαρμογή της σχετικής διαδικασίας. Αλλά και σε επίπεδο εκπαίδευσης, κυρίως προς την πλευρά των διαφημιζόμενων, οι τηλεοπτικοί σταθμοί θα μπορούν να μεσολαβούν προκειμένου οι απαιτήσεις τους (το brief τους) να λαμβάνουν υπόψη τις σχετικές ιδιαιτερότητες.

Ταυτόχρονα, θα πρέπει να πείθουν τους υποψήφιους διαφημιζόμενους για την αναγκαιότητα της διακριτικής τοποθέτησης προϊόντων, όχι μόνο γιατί κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει μικρότερα προβλήματα στην ίδια την εκπομπή και κατ’ επέκταση στον τηλεοπτικό σταθμό, αλλά και γιατί αποδεδειγμένα αυτού του είδους η διαφήμιση μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνον αν είναι διακριτική.

Key points για το product placement
• Ο διαφημιζόμενος:
Συμπληρωματική ενέργεια για τα διαφημιζόμενα προϊόντα. Η σημασία του μπορεί να αναδειχθεί μελλοντικά, σε ένα πλήρες ψηφιοποιημένο περιβάλλον.
• Ο διαφημιστής: Αυστηρό το πλαίσιο, εμφανής ωστόσο η δυνατότητα για δημιουργία εμπορικού προϊόντος με δημιουργικά χαρακτηριστικά. Αμφίβολο εάν θα οδηγήσει σε αύξηση των budgets.
• Τα Μέσα: Πρέπει να είναι αλληλένδετο μέρος του προγράμματος και όχι «παραφωνία». Μπορεί να αποτελέσει νέα πηγή εσόδων, πάντοτε όμως συμπληρωματική.

Εκκρεμότητες & καθυστερήσεις
Από την ενσωμάτωση απουσιάζει η ανάληψη ουσιαστικής δέσμευσης σχετικά με την Παιδεία για τα Μέσα (media literacy), η οποία ωστόσο αποτελεί τομέα που λαμβάνεται υπόψη κατά τη σύνταξη των εκθέσεων αξιολόγησης σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας. Η πρώτη έκθεση θα πρέπει να υποβληθεί έως τις 19 Δεκεμβρίου 2011.

Η ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης έγινε με κάποια καθυστέρηση σε σχέση με το χρόνο που όριζε η οδηγία (Δεκέμβριος 2009), αλλά πάντως πριν η Επιτροπή να επιβάλει πρόστιμο, αφού η Ελλάδα είχε ήδη λάβει, μαζί με άλλα 11 κράτη, αίτημα επικαιροποίησης της εθνικής νομοθεσίας.

15.000 κανάλια στην Ε.Ε.
Ο αριθμός των τηλεοπτικών σταθμών στην Ε.Ε. των 27, έχει ξεπεράσει κάθε πρόβλεψη. Εκπέμπουν περίπου 15.000 σταθμοί το 95% των οποίων είναι πλέον ψηφιακοί, σε διάφορες πλατφόρμες: δορυφορικοί, επίγειοι, καλωδιακοί. Γύρω στους 400 σταθμούς εκπέμπουν στην Ε.Ε. έχοντας βάση τους κράτος εκτός αυτής. Υπολογίζεται επίσης, ότι εκπέμπουν πάνω από 3.000 τοπικοί περιφερειακοί σταθμοί. Τα στοιχεία αναφέρει η Καίτη Πετροπούλου, ΣΔΕ.