Καινοτομία στη συνεργασία ιδιωτικού- δημόσιου τομέα

Ο «βιονικός» manager. Πρόκειται για έναν νέο τύπο manager, που έρχεται να διαχειριστεί την -απαραίτητη πλέον- στενότερη συνεργασία, δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.

Όπως αναφέρει η Ketchum Pleon στη σχετική έρευνα που εκπόνησε και στην οποία κάνει λόγο για την έλευση του βιονικού manager, ο κόσμος… σταμάτησε, λόγω της οικονομικής κρίσης και είναι ώρα να αρχίσει και πάλι να γυρίζει. Το κυριότερο όχημα αλλαγής στη ζωή αλλά και στις επιχειρήσεις, είναι η καινοτομία. Οι συνεργασίες μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα είναι το επόμενο βήμα και τόσο οι επιχειρήσεις, όσο και το κράτος, συνειδητοποιούν ότι χρειάζονται ο ένας τη δύναμη του άλλου για να αντεπεξέλθουν.

Το δίκτυο της Ketchum Pleon καταγράφει αύξηση συνεργασιών και συμπράξεων ιδιωτικού-δημοσίου τομέα, σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το BBC News, οποιαδήποτε συνεργασία μεταξύ δημοσίων φορέων -όπως οι τοπικές αρχές ή η κεντρική κυβέρνηση- και ιδιωτικών εταιρειών, τείνουν πλέον να αναφέρονται με το διακριτικό τίτλο PPP, Public-Private Partnerships. Στα ελληνικά ΣΔΙΤ, Συνεργασίες Δημοσίου – Ιδιωτικού Τομέα. Η δομή των συνεργασιών αυτών, θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε τα ρίσκα να προσδιορίζονται στους εταίρους εκείνους που είναι καταλληλότεροι να τα διαχειριστούν, μειώνοντας έτσι τα κόστη και βελτιώνοντας την επίδοση.

Τα PPP είναι ένα φαινόμενο που μεγαλώνει. Οι άνθρωποι εκείνοι που κάνουν το επόμενο βήμα και υλοποιούν τις συνεργασίες αυτές, είναι οι Bionic Managers, επισημαίνει η Ketchum Pleon.

«Αυτό που διαπιστώνουμε, είναι ότι τα PPP projects έχουν εξελιχθεί σε Bionic Projects», αναφέρει. «Για να αφουγκραστείς τα κοινωνικά insights χρειάζεται να διαθέτεις… βιονικά αυτιά, για να καινοτομήσεις γρηγορότερα θέλεις βιονικά χέρια». Οι συνεργασίες ιδιωτικού-δημοσίου τομέα είναι το προϊόν της κοινωνικής καινοτομίας και η επικοινωνία είναι το κύριο όχημα που θα κάνει την τάση αυτή αποδεκτή.

«Ο βιονικός manager είναι εμπνευσμένος από το τηλεοπτικό show The Six Million Dollar Man. Ο βιονικός manager έχει εμπορικά πόδια και κυβερνητικό σώμα, ή το ανάποδο. Φροντίζει για την πολύ ταχύτερη σε σχέση με το παρελθόν διεκπεραίωση ανάλογων έργων. Υπάρχουν πάρα πολλά έργα στην Ευρώπη και στον κόσμο όπου οι τοπικές κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις δουλεύουν μαζί, ενάντια στην οικονομική κρίση και υπέρ της επιτάχυνσης της καινοτομίας», αναφέρει η Anja Verheij Kollman, της Ketchum Pleon Amsterdam.

Σκοπός της εσωτερικής έρευνας που εκπόνησε το δίκτυο της Ketchum Pleon, είναι να ανακαλύψει πόσο ορατή είναι η τάση αυτή -των συνεργασιών δημοσίου – ιδιωτικού τομέα- στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Η έρευνα στηρίζεται στις απαντήσεις που έδωσαν τα γραφεία της Ketchum Pleon σε 26 χώρες και στις περιοχές Ασίας, Βόρειας και Νότιας Αμερικής και Ευρώπης.

Πεδίο δράσης
Σχεδόν σε όλους τους τομείς, εμφανίζεται ανάπτυξη σε Public-Private Partnerships, PPP. Περισσότερο εντοπίζονται στους τομείς Ενέργεια/Αειφορία και Υποδομές.

Διεθνής τάση
Οι 25 από τις 26 χώρες του δικτύου της Ketchum Pleon (96%), αναγνωρίζουν ότι είναι ορατή η τάση συνεργασίας δημοσίου – ιδιωτικού τομέα. Όλες οι χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, εκτός της Δανίας, αναφέρουν ότι τα PPP είναι μία ανοδική τάση. Παρόλο που οι συνεργασίες αυτές δεν είναι κάτι καινούργιο, ωστόσο αναγνωρίζεται πλέον η σημασία τους στο σημερινό επιχειρηματικό περιβάλλον.

Κοινά ενδιαφέροντα
Οι ερωτώμενοι από όλες τις χώρες της έρευνας, πιστεύουν ότι η συνεργασία επιχειρήσεων και κυβερνήσεων μπορεί να αποφέρει καινοτομία και για τις δύο πλευρές και μείωση του κόστους.

Ο βιονικός manager
Τα τελευταία 10 χρόνια, οι συνεργασίες αυτές έχουν εξελιχθεί από απλά ένα φιλανθρωπικό μέτρο, σε στρατηγική πρωτοβουλία για τους επιτυχημένους οργανισμούς.

Τέτοιου είδους συνεργασίες όμως είναι αρκετά περίπλοκες και εμπεριέχουν πολλά ρίσκα. Το γεγονός αυτό, υπογραμμίζει την ανάγκη ύπαρξης management νέου επιπέδου. Οι διαφορετικοί εταίροι φέρνουν στο τραπέζι της συνεργασίας διαφορετικές ικανότητες, προσδοκίες και ανάγκες. Εάν γίνει σωστή διαχείριση, οι διαφορετικότητες των εταίρων προσθέτουν στην επιτυχία της σχέσης και του τελικού αποτελέσματος.


Η εικόνα στην Ευρώπη
Τόσο στη Δυτική, όσο και στην Ανατολική Ευρώπη, είναι ορατή η τάση για Public-Private Partnerships, λόγω των κοινών ωφελειών. Ήδη, αποτελούν μια κοινή πρακτική στις κυβερνητικές στρατηγικές. Επιτυχημένα παραδείγματα τέτοιων σχέσεων μπορούν να βρεθούν σε όλη την Ευρώπη, σε τομείς όπως Τεχνολογία, Υγεία και Υποδομές. Η πλειοψηφία αφορά σε προγράμματα εκπαίδευσης υψηλής τεχνολογίας σε σχολεία και πανεπιστήμια, ενώ ανάπτυξη υπάρχει και στον τομέα της Υγείας, με την ανέγερση νέων νοσοκομειακών μονάδων. Στο κομμάτι της ενέργειας, η σχέση ιδιωτικού και δημοσίου τομέα αφορά κυρίως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και «πράσινη» τεχνολογία. Στις ευρωπαϊκές χώρες, ΣΔΙΤ εμφανίζονται πολύ συχνά σε έργα υποδομής, όπως αναβάθμιση οδικών δικτύων, κατασκευή αεροδρομίων, κ.α.

Η Γαλλία αποτελεί ένα παράδειγμα όπου οι ΣΔΙΤ είναι συνηθισμένο φαινόμενο και θεωρούνται ως μια στρατηγική λύση για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Στην Ολλανδία, οι συνεργασίες αφορούν πολύ συχνά τη σχέση της επιστημονικής κοινότητας με το κράτος και τις επιχειρήσεις. Η Ολλανδία είναι μια χώρα κατά παράδοση «ανοιχτή» σε συνεργασίες με πάσης φύσεως φορείς, σε επίπεδο κοινών στόχων.

Στην Ελλάδα, φαίνεται ότι οι συνεργασίες δημοσίου – ιδιωτικού τομέα έχουν γίνει μια «θεσμική» πρακτική της κυβερνητικής στρατηγικής και του προγραμματισμού του κρατικού προϋπολογισμού για μεγάλα έργα. Οι συνεργασίες αυτές εμφανίζονται κυρίως στον τομέα των κατασκευών. Για την Ελλάδα, ιδιαίτερο ρόλο φαίνεται να παίζει στο κομμάτι αυτό ο τομέας του CSR.

Σε μια εποχή οικονομικής κρίσης όπως η σημερινή, η αξιοποίηση του δυναμισμού του ιδιωτικού τομέα με παράλληλη ενίσχυση της ζήτησης μέσω των δημοσίων έργων ενεργοποιεί θύλακες καινοτομίας και δίνει νέα ώθηση στην ανάπτυξη. Οι ΣΔΙΤ είναι εργαλεία με οικονομική και κοινωνική διάσταση. Ωφελούν τους πολίτες που απολαμβάνουν το έργο, την τοπική κοινωνία που εντάσσεται σε έναν νέο αναπτυξιακό κύκλο, την αγορά που κινείται, και φυσικά το κοινωνικό σύνολο, που τροφοδοτείται με εργασία και εισόδημα.

Επικοινωνία σε PPP περιβάλλον…
Το ερώτημα που προκύπτει, είναι ποιο ρόλο αναλαμβάνει η λειτουργία της επικοινωνίας αναφορικά με τις συνεργασίες δημοσίου – ιδιωτικού τομέα. Απαντώντας στο ερώτημα, η Πανδώρα Λυκούρη, Γενική Διευθύντρια Civitas Ketchum Pleon, κάνει λόγο για έναν πολυδιάστατο ρόλο:

«Σε έναν ιδανικό κόσμο, ο ρόλος της επικοινωνίας θα περιοριζόταν στην ενημέρωση και προβολή του έργου: ωφέλειες, ανάπτυξη, θέσεις εργασίας. Η διεθνής εμπειρία, όμως, ακόμα και στις πιο εξοικειωμένες με τον ιδιωτικό τομέα κοινωνίες όπως η Μ. Βρετανία και οι ΗΠΑ, έχει αποδείξει ότι οι ΣΔΙΤ αφορούν πολλαπλές ομάδες κοινού, οι οποίες με τις αντιδράσεις τους μπορούν να επηρεάσουν την ομαλή εξέλιξη του έργου.

Η δημόσια συζήτηση και η κριτική γίνεται συνήθως σε δύο επίπεδα: α) αμφισβητείται το ίδιο το έργο και τα πραγματικά οφέλη του για τον πολίτη-φορολογούμενο και β) αμφισβητείται η αξιοπιστία των φορέων. Κατηγορούνται για έλλειψη διαφάνειας, φαινόμενα αθέμιτου “πλουτισμού” και συχνά για αναποτελεσματικότητα στην παράδοση.

Για τους λόγους αυτούς, ο ρόλος της επικοινωνίας είναι ουσιαστικός και στρατηγικός. Ο σχεδιασμός της επικοινωνίας γίνεται παράλληλα με τον σχεδιασμό του έργου και η επικοινωνία πρέπει να γίνεται πριν καν ξεκινήσει το έργο. Μόνο έτσι μπορεί κανείς να προβλέψει σωστά τις ανάγκες, να διαγνώσει τις ανησυχίες, να παρέχει τεκμηριωμένες απαντήσεις και να πετυχαίνει την ευρύτερη αποδοχή και κατανόηση του έργου.

Πόσο μάλλον στην Ελλάδα, όπου στη “λαϊκή” κουλτούρα, το δημόσιο και το ιδιωτικό είναι αντίθετες έννοιες, ενώ τα φαινόμενα διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας και των δύο πλευρών επιτείνουν το αίσθημα καχυποψίας για το αν παράγεται το βέλτιστο αποτέλεσμα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά.

Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη για επικοινωνία πολλαπλασιάζεται. Ο έγκαιρος και σωστός σχεδιασμός, οι πολυδιάστατες εφαρμογές, η συνεχής και συνεπής υποστήριξη της επικοινωνίας από τον ανάδοχο είναι προϋποθέσεις για να μιλάμε για “κατάσταση win – win” σε οποιοδήποτε έργο ΣΔΙΤ. Αντιθέτως, η “πυροσβεστική” επικοινωνία έχει πολύ λιγότερα αποτελέσματα και σε κάθε περίπτωση κοστίζει ασύγκριτα περισσότερο σε χρόνο και χρήμα».