Ας δούμε τα συγκεντρωτικά στοιχεία του 2013 πιο αναλυτικά: Οι πολιτικές εφημερίδες δείχνουν μια πολύ μεγάλη πτώση των ημερήσιων φύλλων (μείον 24% οι απογευματινές, που πούλησαν κατά μέσο όρο 100.000 φύλλα και άγνωστο πόσο οι πρωινές που -χωρίς την Καθημερινή που σταμάτησε να δημοσιοποιεί τα σχετικά στοιχεία-, πωλούν μόλις 8.000 φύλλα. Μικρότερη αλλά σημαντική πτώση έχουν και οι κυριακάτικες, με -7%, οι οποίες μαζί με τις λοιπές εβδομαδιαίες πωλούν κοντά στα 750.000 φύλλα (644.000 οι κυριακάτικες και 101.000 οι λοιπές εβδομαδιαίες). Ωστόσο, η μείωσης της επιρροής του Τύπου είναι μεγαλύτερη αυτής που φαίνεται, αφού αν πολλαπλασιάσουμε επί 6 εκδόσεις, φτάνουμε σε μια μείωση σε επίπεδο εβδομάδας της τάξης των 150.000 φύλλων.

2014: Οι κυκλοφορίες συνεχίζουν να φθίνουν
Τι έχει συμβεί όμως το πρώτο 5μηνο του 2014; Το διάστημα αυτό, ο μέσος όρος κυκλοφοριών υποχώρησε κατά 7%, στα 970.029 φύλλα (-78.173). Στις απογευματινές εφημερίδες «Τα Νέα» παρέμειναν και τον Μάιο στην πρώτη θέση, με μέσο όρο κυκλοφορίας 24.115 φύλλα (-2.496), ενώ στις ημερήσιες αθλητικές πρώτο ήταν το «Φως» με μέσο όρο κυκλοφορίας 8.444 φύλλα (-2.552). Όσον αφορά στις κυριακάτικες εφημερίδες, το διάστημα αυτό το «Πρώτο Θέμα», με πτώση 6%, παραμένει στην πρώτη θέση, έχοντας μέσο όρο κυκλοφορίας 135.453 φύλλα (-7.994), ενώ στη δεύτερη θέση βρέθηκε το «Έθνος της Κυριακής», με αύξηση 27% και μέσο όρο πωλήσεων 119.480 φύλλα. Το Βήμα της Κυριακής βρέθηκε στην τρίτη θέση, με μέσο όρο 95.555 (-13.820) και πτώση 13%. Τέλος, η «Real News» ήταν τέταρτη, με μέσο όρο κυκλοφορίας 85.506 φύλλα (1.090) και πέμπτη η «Καθημερινή της Κυριακής» με πτώση 22% και μέσο όρο κυκλοφορίας 84.814 φύλλα (-23.377). Όπως φαίνεται λοιπόν, η πτώση έχει πλέον «φρενάρει», ωστόσο εξακολουθεί να υφίσταται.

Διαφηµιστική δαπάνη κυριακάτικων εφηµερίδων – TOP 5
Εφηµερίδα Α’ 5µηνο 2014 Α’ 5µηνο 2013
Το Βήµα της Κυριακής 1.281.125 1.295.187
Πρώτο Θέµα 1.059.367 968.380
Έθνος της Κυριακής 1.004.031 1.181.292
Real News 870.671 669.050
Καθηµερινή της Κυριακής 822.768 459.426

Πηγή: Μedia Services. Έχει προστεθεί και η δαπάνη των ενθέτων. Ποσά σε ευρώ  

Πανελλαδικές κυκλοφορίες κυριακάτικων εφηµερίδων
Eφηµερίδες Μέσος όρος Μαϊου 2014
Πρώτο Θέµα 124.765
Έθνος της Κυριακής 93.758
Το Βήµα της Κυριακής 88.733
Καθηµερινή της Κυριακής 84.573
Real News 73.195
Tύπος της Κυριακής 19.813
Ριζοσπάστης 18.175
Κυριακάτικη Δηµοκρατία 17.820
Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 9.095
Η Αυγή 6.070
Το Χωνί 4.640
Το Παρόν 3.948
Ελεύθερη Ώρα της Κυριακής 3.155
Το Άρθρο 1.238
Ο Λόγος 98
Σύνολο 549.076

Πηγή: Πρακτορεία Άργος, Ευρώπη. Τα στοιχεία της Καθηµερινής είναι κατά δήλωσή της, ενώ στην κυκλοφορία της περιλαµβάνεται και ο αριθµός των συνδροµών της  

Τι δείχνει η δαπάνη
Στο σύνολο των εφημερίδων, από το 2008 έως και το 2013 η εικόνα της πτώσης αντικατοπτρίζεται και στη διαφημιστική δαπάνη. Έτσι, από τα 127.138.433 ευρώ δαπάνης το 2008, πέρσι οι εφημερίδες απορρόφησαν τεκμαρτή δαπάνη ύψους μόλις 64.527.325 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε πτώση -49,2%. Μάλιστα, η πτώση της δαπάνης συνεχίζεται από χρόνο σε χρόνο, σταθερά. Σε επιμέρους όμως κατηγορίες εφημερίδων, η εικόνα είναι λίγο διαφορετική, τουλάχιστον από το 2012 και μετά, όταν φαίνεται ότι στις περισσότερες από αυτές υπάρχει αύξηση της –πάντα τεκμαρτής- δαπάνης.

Έτσι η δαπάνη των κυριακάτικων εφημερίδων, των απογευματινών και των πρωϊνών, από το 2012 αυξάνεται, ενώ σε πτώση παραμένει μόνο το segment των οικονομικών εφημερίδων, οι οποίες έχουν βέβαια μεγάλες απώλειες από την μη υποχρεωτική πλέον δημοσίευση σε αυτές των ισολογισμών. Έτσι, στο σύνολό τους, οι εφημερίδες εμφανίζουν αύξηση δαπάνης κατά 35,7% από το 2012 στο 2013. Το γεγονός βέβαια ότι αφορά τεκμαρτή δαπάνη εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι εφημερίδες εξακολουθούν να εμφανίζουν ζημίες.

Έτσι, βλέπουμε από τη μια οι κυκλοφορίες των εφημερίδων να μειώνονται και από την άλλη η δαπάνη τους να αυξάνεται. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση δαπάνης σημειώνουν οι απογευματινές εφημερίδες (+123,3%), οι οποίες έχουν και τη μεγαλύτερη πτώση κυκλοφοριών.

Διαφηµιστική δαπάνη εφηµερίδων περιόδου 2008 – 2014
Έτος Σύνολο εφηµερίδων Κυρια/κες Απογευ/νές Πρωϊνές Οικον/κές
2008 127.138.433 23.189.714 11.496.832 7.626.575 4.975.187
2009 104.211.973 25.811.882 9.507.101 5.429.901 2.935.176
2010 93.642.435 19.852.092 7.380.001 5.471.810 2.237.912
2011 73.868.904 17.530.506 5.297.950 3.152.319 1.560.549
2012 47.546.273 11.662.340 5.749.151 2.369.805 655.675
2013 64.527.325 15.526.520 12.838.116 4.448.569 632.087
Α’ 5µηνο 2014 (Α’ 5µηνο 2013) 25.326.704 (25.848.326) 6.133.788 (6.365.455) 5.532.366 (5.054.351) 1.951.511 (1.876.429) 226.109 (216.561)

Πηγή: Media Services. Ποσά σε ευρώ


ΑΠΟΨΕΙΣ & ΣΧΟΛΙΑ
Ανδρέας Θεοδωρόπουλος,
Digital Media Consultant
«Κλειδί η πνευματική ιδιοκτησία»
«H ανάπτυξη των εφημερίδων, όπως και όλων των παραδοσιακών και online μέσων, θυμίζει κάτι από τον “Εφιάλτη στο δρόμο με τις λεύκες”. Νέα, καταστροφικά business models, πολλοί νέοι ανταγωνιστές, νέα κόστη και επενδύσεις, λιγότερα έσοδα. Συνέχεια πετάγονται “νέοι δολοφόνοι με πριόνι”. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του internet, πάνω στο οποίο όμως γιγαντώθηκαν οι σημερινοί βασικοί ανταγωνιστές των παραδοσιακών μέσων, είναι η κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας. Αν οι όροι του παιχνιδιού επαναπροσδιοριστούν, οι εφημερίδες μπορούν  να ελπίζουν, αλλιώς το μέλλον τους στην ψηφιακή εποχή σαν αυτόνομες οντότητες, θα συνεχίσει να είναι εξαιρετικά αβέβαιο. Τέλος, αν κάτι χαρακτηρίζει την επόμενη γενιά των online καταναλωτών ειδήσεων είναι η συνεχώς μειωμένη πιστότητά τους σε συγκεκριμένες πηγές. Αυτό, ειδικά για μέσα όπως οι εφημερίδες, είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, αλλά ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη πηγή δημιουργικότητας και ανάπτυξης».

Έλσα Σοϊμοίρη, Managing Director, Else Agency
«Δημοσιογραφική πληρότητα, κύρος και τεχνογνωσία, τo USP των εφημερίδων»
«Αυτά που μπορεί κάποιος να παρατηρήσει σχετικά με τη σχέση της κυκλοφορίας των εφημερίδων και της αύξησης της διαφημιστικής δαπάνης σ’ αυτές είναι τα εξής:
1. Η πτώση της κυκλοφορίας είναι δεδομένη τα 4 τελευταία χρόνια. Επίσης, είναι συνεχής και φαίνεται ότι θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Με επιβραδυνόμενους μεν, σταθερούς δε ρυθμούς.
2. Από το 2010 έως και το 2012 παρατηρείται και στις εφημερίδες, όπως και σε όλα τα άλλα ΜΜΕ, μια ραγδαία μείωση και της διαφημιστικής δαπάνης.

3.
 Από το 2013 μέχρι και το πρώτο πεντάμηνο του 2014, ενώ συνεχίζεται η μείωση των κυκλοφοριών, παρουσιάζεται μια ανάσχεση στην πτώση της διαφημιστικής δαπάνης και σε κάποιο βαθμό μια ανοδική τάση. Αυτό μπορεί να αποδοθεί σε δύο λόγους. Πρώτα από όλα στην αντίδραση της αγοράς, μετά από μια 3ετία ραγδαίας πτώσης. Και κατά δεύτερον στο γεγονός ότι έστω και μειούμενο το κοινό των εφημερίδων, εξακολουθεί να θεωρείται καταναλωτικά, προνομιακό target group, για λόγους οικονομικούς, κοινωνικούς, μορφωτικούς.

4.
 Στο ίδιο διάστημα, σε όλα τα άλλα ΜΜΕ (περιοδικά, τηλεόραση, ραδιόφωνο) η συρρίκνωση της διαφημιστικής δαπάνης είναι ραγδαία και διαρκής. Μόνο στο internet έχουμε στο αντίστοιχο διάστημα εμφανή και σταθερή αύξησή της. Αύξηση που εν μέρει είναι εικονική αλλά σε ένα σοβαρό ποσοστό είναι και πραγματική και αντικατοπτρίζει μια σοβαρή και διογκούμενη τάση εισροής διαφημιστικών δαπανών στο internet. Τι συμπεραίνω εγώ από όλα αυτά; Το internet ενώ λειτουργεί απολύτως ανταγωνιστικά προς τις εφημερίδες και πλήττει τις κυκλοφορίες τους (όπως παλαιότερα συνέβη με την ιδιωτική τηλεόραση και το ραδιόφωνο), δεν προκαλεί τις ίδιες απώλειες στον τομέα της διαφημιστικής τους δαπάνης.

Αντιθέτως, προς το internet στρέφονται δαπάνες απ’ άλλα ΜΜΕ (κυρίως περιοδικά και δευτερευόντως TV και Radio). Κατά τη γνώμη μου και όσον αφορά στο μέλλον, οι κυκλοφορίες των εφημερίδων θα εξακολουθούν να συμπιέζονται, ενώ η διαφημιστική τους δαπάνη θα σταθεροποιηθεί, ίσως και θα αυξηθεί. Κυρίως για αυτές που θα αναπτύξουν την ταυτόχρονη δυναμική παρουσία τους στο διαδίκτυο. Επίσης, οι εφημερίδες έχουν εν δυνάμει τεράστιο πλεονέκτημα στην παρουσία τους στο διαδίκτυο, αφού έχουν δημοσιογραφική πληρότητα, κύρος και τεχνογνωσία, στοιχεία τα οποία αν εκμεταλλευτούν και αξιοποιήσουν και διαδικτυακά, μπορούν να αποκτήσουν σοβαρό προβάδισμα έναντι οποιουδήποτε ανταγωνιστή».

Πέννυ Λάγκα,
Γενική Διευθύντρια, Allen Warden Politics (AWP)
«Ορθολογική σκέψη και αναπροσαρμογή στόχων»
«O αντίκτυπος της ύφεσης στα media όπως και στη διαφημιστική αγορά την τελευταία πενταετία υπήρξε καταλυτικός.  Άλλαξαν όχι μόνο οι εμπορικές συνθήκες στις επιχειρήσεις του κλάδου, αλλά και ο τρόπος συγκρότησης αυτών, είτε πρόκειται για ραδιοτηλεοπτικά μέσα είτε για έντυπα. Ενώ δηλαδή την 15ετία πριν το 2010 τα πολλαπλά media στην Ελλάδα έβλεπαν τόσο το έσοδο από τη διαφημιστική δαπάνη, όσο και τον αριθμό του προσωπικού και τις αποδοχές των στελεχών τους να αυξάνονται συνεχώς, εντελώς ξαφνικά βρέθηκαν σε περιβάλλον «κραχ». Η συζήτηση την περίοδο 2010-2013 ήταν να μεταφερθεί το core business  των media προς το διαδίκτυο.

Με αυτή την κίνηση, οι εφημερίδες θα πετύχαιναν κάθετη μείωση δαπανών από το χαρτί και τις εκτυπώσεις, ελαττώνοντας έτσι τα ανελαστικά τους κόστη. Η προσπάθεια αυτή, να μεταφερθεί το επίκεντρο των μιντιακών επιχειρήσεων στο διαδίκτυο με sites αλλά και web ΤV ή Radio, αν και έδειχνε ελπιδοφόρα, τελικά δεν εκπλήρωσε τις οικονομικές προσδοκίες. Στην παρούσα πλέον φάση, παρά τις τεράστιες  περικοπές σε δαπάνες και προσωπικό και με τα νούμερα των κυκλοφοριών να συνεχίζουν να είναι πτωτικά, πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι στο χώρο των ΜΜΕ, της επικοινωνίας και της διαφήμισης να σκεφτούν ορθολογικά, αναπροσαρμόζοντας στόχους και σχέδια με γνώμονα όχι μόνο την επιβίωση, αλλά την ανάπτυξη σε όλα τα επίπεδα».