Μπορεί άραγε η απλή αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών να εξηγήσει αυτή την μεταβολή; Το γεγονός δηλαδή ότι οι οικονομικές δυνατότητες του πληθυσμού για ψυχαγωγία εκτός σπιτιού έχουν σοβαρά περιοριστεί και ορθολογικά οι καταναλωτές ψυχαγωγίας επιλέγουν φθηνότερες λύσεις (διασκέδαση στο σπίτι αντί για έξοδο, καφέ και ποτό αντί για φαγητό, φθηνό φαγητό αντί για ακριβό, φαγητό αντί για διασκέδαση με live μουσική κ.λπ.). Αλλαγές προς οικονομικότερο τρόπο ζωής ασφαλώς και έγιναν, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν μια τόσο έντονη αντικυκλική συμπεριφορά.

Αυτό που περισσότερο φαίνεται να ισχύει είναι ότι τα περιθώρια ανάπτυξης του κλάδου εξακολουθούν στη φάση αυτή να είναι τόσο σημαντικά ώστε να υπερνικούν ακόμα και την θηριώδη ελληνική κρίση. Τα σχετικά στοιχεία για τη διείσδυση της συνδρομητικής τηλεόρασης στις άλλες μεσογειακές χώρες (25%) και στην υπόλοιπη Ευρώπη (50%), είναι καταλυτικά.

Αυτά έγιναν στο παρελθόν. Τι γίνεται όμως σε ό,τι αφορά το μέλλον; Πόσο θα επηρεαστεί η συνδρομητική τηλεόραση από την ανάπτυξη του διαδικτύου και πόσο πιθανό είναι να εμφανιστεί στην Ελλάδα το φαινόμενο του leapfrogging, που ειδικά στον κλάδο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια υποκατάσταση της ανάπτυξής του από άλλα μέσα;

Ας ξεκινήσουμε από την ερμηνεία της καθυστέρησης της ανάπτυξης της συνδρομητικής τηλεόρασης στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τι την εξηγεί; Απάντηση: Εν μέρει ο ολιγοπωλιακός χαρακτήρας που είχε διαχρονικά η συγκεκριμένη αγορά και εν μέρει η πολύ μεγάλη ανάπτυξη των επίγειων σταθμών. Γιατί συνέβη αυτό; Γιατί απλούστατα οι επίγειοι σταθμοί αποσκοπούσαν σε πολιτική επιρροή -και τα εξ αυτής πρόσθετα έσοδα- πολύ περισσότερο απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα (δεν χρεοκοπήσαμε τυχαία). Ο ανταγωνισμός για πολιτική ισχύ έγινε λοιπόν έμμεσα, με υπερπροσφορά τηλεοπτικού προϊόντος και έτσι τα επίγεια κανάλια κατέλαβαν χώρο που φυσιολογικά θα κατείχε η συνδρομητική τηλεόραση, γιατί από τη φύση της η συνδρομητική τηλεόραση έχει πολύ μικρότερη πολιτική επιρροή, μια που δεν έχει προπαγανδιστικά δελτία «ειδήσεων».

Στην τελευταία τριετία, που τα επίγεια κανάλια
συρρικνώθηκαν δραματικά λόγω της μείωσης του αριθμού τους, της φτωχοποίησης του προϊόντος τους, αλλά και της απαξίωσης της ενημέρωσης που προσφέρουν, άφησαν άφθονο κενό χώρο που κατέλαβε η συνδρομητική. Όμως η συρρίκνωση των επίγειων σταθμών έφτασε ήδη σε οριακά σημεία και δεν αναμένεται να συνεχιστεί στα επόμενα χρόνια. Ταυτόχρονα η καθυστέρηση της ανάπτυξης της δορυφορικής είχε ως συνέπεια να αναπτυχθεί εντωμεταξύ η διαδικτυακή προσφορά παρόμοιων υπηρεσιών, με τη μορφή πειρατικών και ημι-πειρατικών download και όχι μόνο. Ανταγωνισμός που δεν υπήρχε στα προηγούμενα χρόνια, όταν αναπτύσσονταν η συνδρομητική σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Στο άμεσο μέλλον ο ανταγωνισμός από το διαδίκτυο θα γίνεται όλο και μεγαλύτερος, καθώς οι ταχύτητες θα αυξάνονται και θα δημιουργούνται ανταγωνιστικά προϊόντα σε διεθνές επίπεδο στη βάση του διαδικτύου (π.χ. apple tv). Η αγορά έχει βέβαια ακόμα τη δυναμική που της έδωσαν τα τελευταία χρόνια, όμως η μελλοντική άνοδος δεν είναι τόσο αυτονόητη ή αυτόματη όσο οι αριθμοί που παραθέσαμε στην αρχή υπονοούν ή υπαγορεύουν…