Η Διανέοσις είναι ένας ανεξάρτητος, ιδιωτικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός, με στόχο την τροφοδότηση του δημοσίου διαλόγου με τεκμηριωμένα στοιχεία και τη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων που θα συνεισφέρουν στην επίλυση θεσμικών, οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων της Ελλάδας. Ιδρύθηκε από τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο, ο οποίος διατηρεί και τη θέση του Προέδρου. Εκτός από το εποπτικό της συμβούλιο, η Διανέοσις επιβλέπεται από advisory board αποτελούμενο από 30 μέλη από τον χώρο της επιστήμης, της επιχειρηματικότητας, του πολιτισμού και της κοινωνικής προσφοράς.

Η πρώτη της μεγάλη έρευνα φέρει τον τίτλο «Τι πιστεύουν οι Έλληνες;» και πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο και τον Νοέμβριο του 2015, διερευνώντας τα αξιακά πιστεύω των ελλήνων πολιτών κάθε ηλικίας, μόρφωσης και κοινωνικής τάξης. Η έρευνα συνίσταται σε ένα ερωτηματολόγιο 69 βασικών ερωτήσεων, χωρισμένων σε πέντε μεγάλες θεματικές κατηγορίες: Εθνική ταυτότητα & σχέση με την Ευρώπη και τον κόσμο, Οικονομία, κράτος και ιδιωτική πρωτοβουλία, Μετανάστευση, μειονότητες και ανθρώπινα δικαιώματα, Θεσμοί, πολίτευμα και πολιτικό σύστημα, και Παιδεία, πολιτισμός και καινοτομία.

Μερικά από τα πιο καίρια συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι οι Έλληνες σήμερα χωρίζονται σε ευκρινή, απόλυτα ξεχωριστά, μα όχι ισοδύναμα, στρατόπεδα ανάλογα με το τι πιστεύουν για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στα οικονομικά θέματα έχουν μια ξεκάθαρη φιλελεύθερη προσέγγιση, κοινωνικά είναι ένας συντηρητικός λαός, έχουν μια εξαιρετικά υψηλή εικόνα για τη χώρα τους και τη σημασία της στην Ευρώπη, ενώ οι νέοι Έλληνες εμφανίζουν μια ξεχωριστή, αυτόνομη αξιακή συμπεριφορά, χωρίς ωστόσο οι απόψεις τους να φτάνουν να διαμορφώσουν ένα νέο γενεακό χάσμα.

Θετική κρίνεται η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΕ
Στην πρώτη ερώτηση της έρευνας, ζητήθηκε από τους πολίτες να πουν τη γνώμη τους για τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τον Απρίλιο, το 69% των ερωτηθέντων είπαν ότι τη θεωρούν είτε θετική είτε μάλλον θετική, και ένα 31% πως τη βλέπει είτε αρνητική είτε μάλλον αρνητική. Τον Νοέμβριο, τα ποσοστά είχαν αλλάξει σημαντικά σε 60% και 39% αντίστοιχα. Η γενική τάση όμως παρέμενε η ίδια, ήπια φιλοευρωπαϊκή που τεκμηριώνεται από ανάλογες έρευνες εδώ και δεκαετίες. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι οι πολίτες που απαντούν «αντιευρωπαϊκά» εμφανίζουν και έναν έντονο κυνισμό απέναντι στο πολιτικό σύστημα εν γένει, απορρίπτουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, και απέχουν από τον οικονομικό φιλελευθερισμό περισσότερο από ότι οι πολίτες που αυτοχαρακτηρίζονται «αριστεροί».

Φιλελεύθερες απόψεις στα θέματα της οικονομικής κουλτούρας
Στα ερωτήματα που συνδέονται με την εθνική ταυτότητα και την εικόνα που έχουν για την Ελλάδα και τη θέση της στον κόσμο, τόσο οι φιλοευρωπαίοι, όσο και οι αντιευρωπαίοι απαντούν σε παρόμοια πλειοψηφικά ποσοστά ότι η Ελλάδα είναι μια μοντέρνα χώρα, που ξεχωρίζει για τον πολιτισμό της και έχει πολλά να προσφέρει στον σύγχρονο κόσμο. Οι Έλληνες θεωρούν ότι η χώρα έχει προσφέρει περισσότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση από όσα έχει λάβει από αυτήν, κάτι που έμμεσα υπονοεί μια αίσθηση ιστορικής συνέχειας και μια αντίληψη της έννοιας «Ελλάδα» σε υπερχιλιετή χρονικό άξονα. Ενδεικτικά, το 84% των αγροτών πιστεύει ότι η Ευρώπη έχει ωφεληθεί περισσότερο από την Ελλάδα στα θέματα της οικονομίας. Σημαντική είναι και η διαπίστωση ότι οι Έλληνες πολίτες εξακολουθούν στην πλειοψηφία τους να απορρίπτουν το κρατικιστικό μοντέλο για την οικονομία της χώρας τους και να εκφράζουν κυρίως -μέχρι έναν βαθμό- φιλελεύθερες απόψεις στα θέματα της οικονομικής κουλτούρας.

Οι απαντήσεις που αφορούν στην οικονομική κρίση δείχνουν μια ωριμότητα και μια αυτογνωσία, καθώς περίπου το 69% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι η κρίση οφείλεται στο ελληνικό σύστημα και τις αδυναμίες του, και όχι σε άλλες, εξωγενείς αιτίες. Οι πολίτες εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε έννοιες όπως «καπιταλισμός» και «χρηματιστήριο», αλλά βλέπουν θετικά τις ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, το 86,6% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι είναι υπέρ των ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα, κρίνοντάς τις ως θετικές για την ελληνική οικονομία. Η συντριπτική πλειοψηφία συμφωνεί ότι οι ξένες επενδύσεις δημιουργούν θέσεις εργασίας και ότι είναι απαραίτητες για να υπάρξει ανάπτυξη στην Ελλάδα.

Από την άλλη, οι Έλληνες παρουσιάζουν ένα προφίλ πολιτισμικού συντηρητισμού, που εκφράζεται κυρίως με τις εξαιρετικά αρνητικές απόψεις για την παρουσία μεταναστών στη χώρα (με ηπιότερες απαντήσεις στην επαναληπτική έρευνα του Νοεμβρίου, όταν το προσφυγικό πρόβλημα είχε γίνει πολύ πιο έντονο), και μια πολύ ισχυρή μειοψηφία που επιθυμεί την επαναφορά της θανατικής ποινής. Τα ιδεολογικά άκρα της κοινωνίας, δε, εμφανίζουν πολύ έντονο συντηρητισμό σε όλα τα κοινωνικά θέματα. Υπάρχουν, ωστόσο, εξαιρέσεις που μετριάζουν τη συνολική εικόνα. Η πλειοψηφία των πολιτών συμφωνούν με τη χορήγηση υπηκοότητας στα παιδιά νόμιμων μεταναστών που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, ενώ για πρώτη φορά καταγράφεται μια σαφής πλειοψηφία που συμφωνεί με την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης και στα ομόφυλα ζευγάρια, κάτι που πρόσφατα νομοθετήθηκε.

Στην επαναληπτική έρευνα του Νοεμβρίου, εκτός από συγκεκριμένες εξαιρέσεις, τα πιστεύω των Ελλήνων μετά το καλοκαίρι του 2015 δεν άλλαξαν δραματικά. Βεβαίως, οι περισσότερες ερωτήσεις της έρευνας έχουν αξιακό, διαχρονικό χαρακτήρα, και αφορούν σε θέματα πάνω στα οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν λίγο-πολύ διαχρονικές απόψεις. Σε πιο ρευστά θέματα, ωστόσο, καταγράφηκαν κάποιες ενδιαφέρουσες αλλαγές. Συγκεκριμένα, ενισχύθηκε αισθητά ο αντιευρωπαϊσμός, ένα 10% των ερωτώμενων αυτοτοποθετείται σε χαμηλότερη κοινωνική τάξη από ότι τον Απρίλιο, και οι απόψεις των πολιτών για το ύψος της φορολογίας σε σχέση με το μέγεθος του κράτους πρόνοιας μέσα σε αυτό το πεντάμηνο αντιστράφηκαν. Επίσης, στον βαθμό εμπιστοσύνης σε θεσμούς υπήρξε μια σημαντική αλλαγή στη στάση των πολιτών απέναντι στην «αριστερά», τον «πρωθυπουργό» και την «κυβέρνηση», ενώ αξιοσημείωτη ήταν η βελτίωση της εικόνας των ελλήνων πολιτών απέναντι στους μετανάστες.

Αντιευρωπαϊστές και απογοητευμένοι οι νέοι 18-24
Εξετάζοντας τους νέους πολίτες ηλικίας 18-24 ετών, οι οποίοι πρακτικά δεν έχουν γνωρίσει την Ελλάδα χωρίς κρίση, καταγράφεται ένας οξυμένος αντιευρωπαϊσμός και μια φαινομενική απόρριψη του κόσμου στον οποίο ζουν. Αποδίδουν την κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και οι μεγαλύτεροι, έχουν συνείδηση ότι είναι θύματα της κρίσης, είναι αρκετά απογοητευμένοι, νιώθουν έντονα ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε παρακμή, και εμφανίζονται απροσδόκητα Ρωσόφιλοι, σε ποσοστό 43% τον Νοέμβριο, από 52% τον Απρίλιο του 2015.

Ο κοινωνιολόγος Παναγής Παναγιωτόπουλος, ένας εκ των αναλυτών της έρευνας, σχολίασε σχετικά: «Ενδε?χεται το εντυπωσιακό ποσοστό ρωσοφιλι?ας να δείχνει την ανάγκη ψυχικής αντιστάθμισης της αίσθησης απώλειας “authority” που υπάρχει στην ελληνική οικογένεια, και εν γένει στους θεσμούς». Το γενικό συμπέρασμα για τις απαντήσεις των 18-24 είναι πως, αν και εμφανίζουν ξεχωριστή συμπεριφορά, συνολικά δεν απέχουν και τόσο από τις απαντήσεις των μεγαλύτερων ηλικιών. Υπάρχει, όμως, γενικευμένη απογοήτευση και αρκετή σύγχυση. Για παράδειγμα, τον Απρίλιο, το 75% των νέων ήταν υπέρ του ευρώ. Ταυτόχρονα, το 75% των νέων δήλωνε ότι είναι καλύτερα η Ελλάδα να προσεταιριστεί Ρώσους, Κινέζους ή Αμερικάνους, και κατά 70% δήλωνε ότι η χώρα πρέπει να μείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Ιδρυτής και Πρόεδρος, Διανέοσις

«Διαμόρφωση προτάσεων χωρίς δογματισμούς και προκαταλήψεις»
«Πιστεύω ότι η αναβάθμιση του κοινωνικού διαλόγου με αξιόπιστα στοιχεία και η διαμόρφωση προτάσεων χωρίς δογματισμούς και προκαταλήψεις, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάδειξη μιας μακροχρόνιας στρατηγικής για την ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία, με περισσότερες ευκαιρίες, ιδιαίτερα για τους νέους. Η Διανέοσις θα έχει ελληνική ψυχή, αλλά ευρωπαϊκό μυαλό και παγκόσμια μάτια, καθώς οι μεγάλες ευρωπαϊκές και διεθνείς προκλήσεις και ανακατατάξεις βαραίνουν καθοριστικά στη χάραξη των εθνικών επιλογών».

Ταυτότητα της έρευνας
Το ερωτηματολόγιο συντάχθηκε από τη Διανέοσις σε συνεργασία με τον καθηγητή συγκριτικής πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, Γεράσιμο, Μοσχονά, και η έρευνα διεξήχθη από την εταιρεία ερευνών G.P.O. σε δύο φάσεις: Η πρώτη, τον Απρίλιο του 2015, περιλάμβανε τηλεφωνική έρευνα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 2.500 ατόμων από όλη την επικράτεια, καθώς και με μια ποιοτική έρευνα με focus groups εκπροσώπων τεσσάρων υποομάδων (νέοι 18-24, ελεύθεροι επαγγελματίες, πολίτες χαμηλών εισοδημάτων, πολίτες με θετική γνώμη για τη ρατσιστική βία). Η δεύτερη περιλάμβανε μια επαναληπτική τηλεφωνική έρευνα τον Νοέμβριο του 2015, ενός μέρους του ερωτηματολογίου σε μικρότερο δείγμα (1.000 ατόμων).