Ήταν κάποτε ένας φανατικός αναγνώστης. Κάθε μέρα ξυπνούσε και, προτού καν πλύνει το πρόσωπό του, έσπευδε στο κοντινότερο περίπτερο για να αξιολογήσει τα πρωτοσέλιδα και να αγοράσει μία ή και δύο αθλητικές εφημερίδες.

Με τα χρόνια, η αγάπη του για τον αθλητισμό κάθε άλλο παρά μετριάστηκε. Πολλά έχουν αλλάξει, όμως, σε σχέση με παλιότερα. Πλέον, αφού σηκωθεί το πρωί, επισκέπτεται το «περίπτερο» του Διαδικτύου για να μελετήσει τα πρωτοσέλιδα. Η πρωινή ανάγνωση εξακολουθεί να είναι μια αγαπημένη καθημερινή συνήθειά του, ωστόσο δεν αγοράζει πια τόσο συχνά εφημερίδες. Κάποιες φορές το σκέφτεται, ίσως και να νιώθει τύψεις, όμως η οικονομική κρίση «απαιτεί» περικοπές και η αλήθεια είναι ότι η ύλη των αθλητικών sites όλο και βελτιώνεται.

Γιατί, λοιπόν, να στηρίξει τον αθλητικό Τύπο της χώρας και εφημερίδες που ενίοτε κυκλοφορούν με τίτλους υποτιμητικούς για τη νοημοσύνη του κοινού και συνηθίζουν να «ποντάρουν» στον άκρατο «οπαδισμό»;

Κυκλοφορίες σε πτώση…
Το 2000 κυκλοφορούσαν μόλις 6 αθλητικές εφημερίδες στη χώρα -οι «Αθλητική Ηχώ», «Ο Φίλαθλος», «Πρωταθλητής», «Sportime», «Το Φως των Σπορ» και «Ώρα των Σπορ». Και όμως, οι πωλήσεις τους ήταν εντυπωσιακές, μιας και, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ε.Ι.Η.Ε.Α., διέθεσαν συνολικά 58.455.297 φύλλα. Η δε Sportime είχε πλασαριστεί στην κορυφή της λίστας με μέσο όρο 47.165 φύλλα.

Μία δεκαετία αργότερα και οι επιδόσεις των (διπλάσιων πια) αθλητικών εφημερίδων πανελλαδικής κυκλοφορίας προκαλούν προβληματισμό. Και αυτό γιατί όλες μαζί πούλησαν μόλις 42 εκατομμύρια, με τον τίτλο του πρωταθλητή να καταλήγει στη Sportday με μέσο όρο 22.077 φύλλα. Πού οφείλεται αυτή η πτώση;

Όπως αναφέρει ο Ανδρέας Δημάτος, Διευθυντής της εφημερίδας «Goal News», η πτωτική πορεία οφείλεται «σε ένα συνδυασμό πραγμάτων, όπως το ότι η αθλητική εφημερίδα, σε περίοδο κρίσης δεν αποτελεί είδος πρώτης ανάγκης, η αύξηση της τιμής σε 1,3 ευρώ αλλά και η ανάπτυξη του Internet με πολλά αξιόλογα αθλητικά sites».

Πράγματι, η καθιέρωση του Internet ως Μέσου ενημέρωσης και ψυχαγωγίας -από το 12% του 2000, έχει ξεπεράσει πια σε διείσδυση το 50%- είχε αντίκτυπο στις κυκλοφορίες του Τύπου. Όπως επίσης έπαιξε ρόλο και η δυσχερής οικονομική κατάσταση της χώρας, η οποία, σε συνδυασμό με την αύξηση της τιμής αρκετών τίτλων από 1 σε 1,3 ευρώ, υποχρέωσε πολλούς Έλληνες να αλλάξουν συνήθειες. Εξ ου και η μειωμένη κυκλοφορία κατά 21,9% σε σχέση με το 2009.

Δείτε τους πίνακες με τις κυκλοφορίες του αθλητικου τύπου και την διαφημιστική απορρόφηση

…και οι κίνδυνοι που προκύπτουν
Ουδέποτε, από το λανσάρισμα της Sportime το 1994 και έπειτα, κυμαίνονταν σε τόσο χαμηλά επίπεδα οι κυκλοφορίες των αθλητικών εφημερίδων. Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει αφορά στο τι μπορεί να σημαίνει αυτή η αρνητική εξέλιξη/συγκυρία για την επόμενη μέρα της αγοράς.

Ο Γιώργος Χελάκης, Εκδότης και Διευθυντής της Sportday, απαντά ότι «σημαίνει μία -χωρίς καθυστέρηση- προσπάθεια για αναπροσαρμογή στο περιεχόμενο και ενδεχομένως στη μορφή» και προβλέπει ότι «αυτή η χρονιά είναι ίσως η τελευταία που τα μανταλάκια στενάζουν από το βάρος τόσων αθλητικών εφημερίδων που κρεμιούνται στα περίπτερα». Άποψη την οποία συμμερίζεται ο Α. Δημάτος (Goal News), ο οποίος εκτιμά ότι «μπορεί και να σημαίνει ότι η αγορά του αθλητικού Τύπου δεν σηκώνει τις παράλογα πολλές εκδόσεις που κυκλοφορούν καθημερινά».

Ποιοι τίτλοι είναι άραγε οι πιθανότεροι για αποχώρηση; Ο Γ. Χελάκης (Sportday) διευκρινίζει ότι «δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο περιορισμός των φύλλων θα αφορά πρωτίστως στα αποκαλούμενα “οπαδικά”. Ίσα-ίσα, ορισμένα από αυτά, με περιορισμένο κόστος και αξιοποιώντας τις νέες -άθλιες- εργασιακές σχέσεις, ίσως βρουν περιθώρια να ευδοκιμήσουν».


«Scouting» στις προκλήσεις
Ο αθλητικός Τύπος έχει βιώσει πολύ καλύτερες μέρες στο παρελθόν. Οφείλει, ωστόσο, να ανασυντάξει τις δυνάμεις του και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της επόμενης μέρας με «όπλο» το ενδιαφέρον εκατομμυρίων Ελλήνων για τα αθλητικά δρώμενα. Ποιες είναι άραγε οι πλέον αξιοσημείωτες προκλήσεις, πέραν βεβαίως αυτής των μειωμένων κυκλοφοριών;

Ο Κώστας Καραπαπάς, Διευθυντής της εφημερίδας «Γαύρος», απαντά «μα φυσικά η συνολική διαχείριση της οικονομικής κρίσης που έχει να κάνει και με τη Διαφήμιση, τον δεύτερο πυλώνα κάθε εντύπου – ο άλλος είναι οι κυκλοφορίες».

Αντίστοιχα, ο Α. Δημάτος (Goal News) υποστηρίζει ότι οι αθλητικές εφημερίδες θα κληθούν φέτος να αντιμετωπίσουν «τoν ανταγωνισμό ή καλύτερα την αλληλοσυμπλήρωση με τα αθλητικά sites» και προσθέτει: «από εκεί και πέρα είναι αναγκαίο ένα γενναίο lifting προκειμένου να ξεφύγουν από την απλή είδηση και να μπορέσουν να πάνε στην εμβάθυνση των σημαντικών γεγονότων και των αλλαγών που συντελούνται στον παγκόσμιο αθλητισμό».

Από την πλευρά του, ο Γ. Χελάκης (Sportday) εστιάζει στη «μείωση των εσόδων από τη Διαφήμιση» και εκτιμά ότι «θα δοθεί σκληρή μάχη αυτήν τη χρονιά με τα αθλητικά sites σε ό,τι αφορά την αποκλειστικότητα της είδησης». Όπως συμπληρώνει, μάλιστα, «εδώ η μάχη παίρνει και ένα ανεξέλεγκτο χαρακτήρα γιατί η πληθώρα των αθλητικών sites αφήνει περιθώρια για να γραφτούν “σημεία και τέρατα” που δεν υπόκεινται στους κανόνες της διασταύρωσης».

Ο δε Σταύρος Γεωργακόπουλος, Εκδότης και Διευθυντής στην εφημερίδα «Η Γάτα», θεωρεί ότι «υπάρχουν καλά και κακά νέα. Τα κακά είναι ότι θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση της επιβίωσης. Τα καλά, όμως, μπορούν να απαντήσουν στα άσχημα που προανέφερα». Και αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν είναι άλλα από την απελευθέρωση της αγοράς του στοιχήματος και την παράλληλη “απελευθέρωση” της διαφήμισης στον τζόγο γενικότερα. Αν ο ερχομός και η παρουσία στην Ελλάδα μεγάλων εταιρειών του εξωτερικού δεν αποφέρει έσοδα στον αθλητικό Τύπο, τότε πού θα αποφέρει;».

Ο ρόλος του αθλητικού Τύπου
Κάποτε, όχι πολύ παλιότερα, οι επιλογές που είχε ο μέσος φίλαθλος για την ενημέρωσή του ήταν περιορισμένες. Πλέον, όμως, είναι σχεδόν αμέτρητες, τόσες πολλές ώστε ενδεχομένως να υπερκαλύπτουν κιόλας τις ανάγκες της αγοράς. Το βέβαιο είναι, πάντως, ότι ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος για τις αθλητικές εφημερίδες, οι οποίες, προκειμένου να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητά τους, καλούνται να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και να επανεξετάσουν το ρόλο τους.

Ο Σ. Γεωργακόπουλος (Η Γάτα) πιστεύει ότι απαιτούνται «πιο στοχευμένες κινήσεις, συνεργασίες, συνέργιες στο Διαδίκτυο, “νοικοκυρεμένα μαγαζιά” και προετοιμασία υποδοχής της νέας εποχής του στοιχήματος». Αντίστοιχα, ο Κ. Καραπαπάς (Γαύρος) σημειώνει ότι «ο ρόλος του αθλητικού Τύπου θα πρέπει να περιέχει περισσότερη ανάλυση και περισσότερη άποψη, πράγματα που δεν δύναται να προσφέρει το Διαδίκτυο». Όπως επίσης, θα πρέπει να επενδύει και στο «καλό ρεπορτάζ γιατί είναι πάντα βασικό κεφάλαιο για μια εφημερίδα που θέλει να λέγεται καλή εφημερίδα».

Αναφερόμενος και αυτός στον ρόλο του αθλητικού Τύπου, ο Α. Δημάτος (Goal News) πιστεύει ότι «θα πρέπει να ξαναγίνει κριτικός και να ξεφύγει από τους… κύκλους και τις διαρροές των μεγάλων ΠΑΕ, που εκμεταλλεύτηκαν την αύξηση των εφημερίδων προκειμένου να μεγαλώσουν την επιρροή τους και να διοχετεύουν τη δική τους επίσημη ενημέρωση». Τέλος, ο Γ. Χελάκης (Sportday) κρίνει ότι «ο αθλητικός Τύπος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί και να αξιολογηθεί ενιαία».

Προβλέπει, πάντως, ότι «τα σκληροπυρηνικά αθλητικά φύλλα θα συνεχίσουν στην ίδια γραμμή και ακόμα πιο σκληρή, προσδοκώντας να συγκρατήσουν ένα κοινό φανατικών οπαδών στο οποίο απευθύνονται και το οποίο θα εξακολουθεί να υφίσταται». Ενώ για τον, όπως τον αποκαλεί, «αθλητικό Τύπο των ίσων αποστάσεων», δηλώνει ότι «πρέπει να οξύνει τη κριτική του διάθεση και να βαθύνει σε αναλύσεις για να συγκρατήσει το κοινό του και να το διευρύνει».

Δικαίωμα στην αισιοδοξία
Μπορεί το μέλλον να φαντάζει αβέβαιο για κάποιους τίτλους, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δικαιούται να ελπίζει ο εγχώριος αθλητικός Τύπος σε ένα καλύτερο αύριο. Το παράδειγμα του «Γαύρου», ο οποίος έκανε πρεμιέρα στις 29 Μαΐου και γρήγορα απέκτησε το δικό του πιστό κοινό, αποδεικνύει, όπως συμπληρώνει ο Κ. Καραπαπάς ότι «ένα καλό προϊόν έχει πάντα τύχη. Η εφημερίδα “Γαύρος” γεννήθηκε περισσότερο σαν… κίνημα παρά σαν μια ακόμα αθλητική εφημερίδα. Φτιάξαμε μια εφημερίδα “Από Γαύρους για Γαύρους”. Επιχειρηματικά ήταν παράτολμο το εγχείρημα, αλλά δικαιωθήκαμε από την απίστευτη επιτυχία του…».

Άρα, τι μέλλει γενέσθαι; Ο Γ. Χελάκης (Sportday) τονίζει, κάπως σιβυλλικά, ότι «δυστυχώς οι μεγαλόσχημοι εκδότες ήταν από τους πρώτους που φρόντισαν να αντλήσουν κεφάλαια από τη φούσκα του Χρηματιστηρίου, να δανειστούν υπέρογκα από τις τράπεζες και, στην πρώτη αναποδιά, να εκβιάσουν τους εργαζόμενους με απολύσεις, μειώσεις αποδοχών και κλείσιμο των ΜΜΕ αφού δεν τους εξυπηρετούσαν στα άλλα επιχειρηματικά τους σχέδια. Δεν χρειάζονται ονόματα και διευθύνσεις αλλά ανθεί το φαινόμενο καταχρεωμένων Μ.Μ.Ε. με πλούσιους ιδιοκτήτες».

Από την άλλη, ο Σ. Γεωργακόπουλος (Η Γάτα) αισιοδοξεί χάρη στα «μυαλά που υπάρχουν στον χώρο. Μυαλά που, ευτυχώς για τον αθλητικό Τύπο, δεν έχουν ανακαλυφθεί από τον πολιτικό, ή δεν θέλουν να φύγουν από αυτόν τον χώρο». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Κ. Καραπαπάς θεωρεί ότι «η νέα γενιά αθλητικών συντακτών έχει πολλούς καλούς “γραφιάδες” και καλούς ρεπόρτερ» και καταλήγει με τη φράση ότι «αν πάρουν και κάτι από την… εργασιομανία των παλαιότερων, όλα θα πάνε καλά…».

Τέλος, ο Α. Δημάτος (Goal News) αντλεί αισιοδοξία από το γεγονός ότι «η έννοια του ρεπορτάζ εξακολουθεί να υπάρχει στον αθλητικό Τύπο με όλα τα στραβά του, σε αντίθεση με τον πολιτικό Τύπο. Και στο γεγονός ότι οι αθλητικές εφημερίδες παραμένουν εφημερίδες και δεν στηρίζονται σε προσφορές και δώρα, όπως οι πολιτικές εφημερίδες».

Ποιο είναι, λοιπόν, το επιμύθιο; Ότι οι αθλητικές εφημερίδες στελεχώνονται από ανθρώπους ικανούς και πρόθυμους να εξελίξουν τον Τύπο και να τον καταστήσουν και πάλι ελκυστικό στη συνείδηση περισσότερων αναγνωστών. Και ίσως το καταφέρουν γιατί, παρά την πληθώρα των επιλογών, είναι πολλοί, πάρα πολλοί, εκείνοι που προτιμούν το χαρτί, το άρωμα του μελανιού, την ιεροτελεστία της έντυπης ανάγνωσης και ό,τι αυτή συνεπάγεται…


Προοπτικές και η επόμενη μέρα
Marketing Week: Αν είχατε την ευκαιρία να αλλάξετε κάτι προκειμένου να βελτιώσετε τις προοπτικές του αθλητικού Τύπου στην Ελλάδα, τι θα ήταν αυτό;

Σ. Γεωργακόπουλος (Η Γάτα): Την… άποψη των διαφημιστών, όπως επαναλαμβάνω κάθε χρόνο. Την άποψη που θεωρεί τον αθλητικό, ως ειδικό Τύπο και δεν του προσφέρει τα κονδύλια που προσφέρει στις πολιτικές εφημερίδες. Έχω τονίσει επανειλημμένως ότι αθλητική εφημερίδα διαβάζει ο πλούσιος και ο φτωχός, ο «εργοδηγός και ο βασιλέας» όπως λέει το τραγούδι, ο μορφωμένος και ο λιγότερο μορφωμένος. Και όχι μόνο αυτό, αλλά την… ξεκοκαλίζουν. Όταν όλες οι έρευνες δείχνουν ότι ο αναγνώστης διαβάζει μόλις το 10% μιας συνηθισμένης εφημερίδας, στις αθλητικές το ποσοστό υπερδιπλασιάζεται. Γιατί διαβάζει για το χόμπι του, το πάθος του και όχι μόνο για την ενημέρωσή του.

Α. Δημάτος (Goal News): Οι αθλητικές εφημερίδες, κυρίως του μεσαίου χώρου, θα πρέπει να σπάσουν τον κλοιό του ανόητου συλλογικού φανατισμού που καλλιεργείται εντέχνως για να κρύβει τις συνολικές αδυναμίες του ποδοσφαίρου μας και να εμπλουτίσουν τη θεματογραφία τους ξεφεύγοντας από την ειδησεογραφία.

Κ. Καραπαπάς (Γαύρος): Ποιότητα… Καλύτερα κείμενα, καλύτερες φωτογραφίες, καλύτερο layout. Πάντως, στην εποχή μας και στις τρεις αυτές κατηγορίες υπάρχουν αρκετές αθλητικές εφημερίδες που συναγωνίζονται ευθέως τις πολιτικές…

Γ. Χελάκης (Sportday): Η ερώτηση έχει απάντηση που ανάγεται στη σφαίρα του μεταφυσικού. Ο «οπαδισμός» που δεν απαντάται μόνο στα «οπαδικά» φύλλα, αλλά και στις σελίδες του λεγόμενου αντικειμενικού αθλητικού Τύπου, «μολύνει» την αθλητική δημοσιογραφία, της στερεί την αξιοπιστία και τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε κοινό που έχει αφήσει πίσω του τον «οπαδισμό» και την ανάγκη να φιλτράρει τις ειδήσεις με γυαλιά που έχουν το χρώμα της αγαπημένης του ομάδας.

Marketing Week: Μπορεί μια αθλητική εφημερίδα να συσχετιστεί με έννοιες όπως η καινοτομία, η διαδραστικότητα και η προσωποποιημένη ενημέρωση; Υπάρχει κάποιο αξιόλογο παράδειγμα αθλητικού εντύπου στο εξωτερικό, το οποίο δείχνει το δρόμο για την επόμενη μέρα του ελληνικού αθλητικού Τύπου;

Γ. Χελάκης (Sportday): Εδώ τα περιθώρια είναι πολύ μεγαλύτερα για το Internet. Η είδηση θα αφορά όλο και περισσότερο στο Internet και λιγότερο τα έντυπα. Στο εξωτερικό (π.χ. Ισπανία) όλο και περισσότερο οι αθλητικές εφημερίδες μειώνουν την ύλη και τις σελίδες τους και πυκνώνουν την ύλη στα sites που έχουν δημιουργήσει. Η εφήμερη ανάγνωση αφορά στο Internet. Οι αναλύσεις και οι απόψεις, οι σημαντικές συνεντεύξεις θα εξακολουθούν να παραμένουν το προνομιακό πεδίο των εφημερίδων.

Κ. Καραπαπάς (Γαύρος): Φυσικά μπορεί και το κάνει. Και μπορεί να ακουστεί εγωιστικό, αλλά ο «Γαύρος» είναι ένα σύγχρονο δυναμικό προϊόν που απέκτησε αμέσως ταυτότητα, που πήρε αμέσως θέση στην αγορά με μεγάλα ποσοστά και έδειξε ότι πάντα υπάρχει χώρος για καλές δουλειές…

Α. Δημάτος (Goal News): Αυτό που έχει αναπτυχθεί περισσότερο στο εξωτερικό είναι η συνεργασία μεταξύ του εντύπου και του site της εφημερίδας. Στην Ελλάδα ακόμα λειτουργούμε ανταγωνιστικά με την εντύπωση ότι το site δημιουργεί πρόβλημα στην εφημερίδα.

Σ. Γεωργακόπουλος (Η Γάτα): Υπάρχουν πολλά καλά και αξιοπρόσεκτα παραδείγματα αλλά όχι κάποιο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην Ελλάδα. Κι αυτό διότι, ως γνωστόν, ο ελληνικός αθλητικός Τύπος αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία: πολλοί τίτλοι, πολλές απόψεις και προτάσεις, για μικρό, αριθμητικά, κοινό. Η επόμενη μέρα του αθλητικού Τύπου είναι συνυφασμένη με αυτή της χώρας. Αν όλα πάνε καλά, θα πάει και ο αθλητικός Τύπος. Διότι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αντίθετα με τον πολιτικό Τύπο, ο αθλητικός εξελίσσεται, ωριμάζει και προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες του αναγνώστη του, όπως αποδεικνύει η πορεία του τα τελευταία, πολλά, χρόνια. Η «Γάτα», την οποία διευθύνω, είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα: ήρθε σε χώρο όπου ήδη υπήρχαν πολλοί τίτλοι, έδωσε το κάτι διαφορετικό, δεν «έκλεισε» τον ανταγωνισμό και επιβίωσε η ίδια.