H πρόσβαση σε επαρκείς ποσότητες καθαρού νερού, αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση τόσο για την ποιότητα ζωής, όσο και για την αειφόρο ανάπτυξη. Στην περιοχή της Μεσογείου, γίνεται υπερεκμετάλλευση των περισσότερων αποθεμάτων νερού και με τη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού, την περιβαλλοντική υποβάθμιση και τις κλιματικές αλλαγές, είναι πλέον όλο και πιο δύσκολο να ικανοποιηθούν οι σχετικές ανάγκες με συμβατικούς τρόπους.

Σήμερα υπάρχει ανάγκη για συνέργειες στη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Με τη συνθήκη της Βαρκελώνης το 2009, υιοθετήθηκε η δέσμευση για εξοικονόμηση νερού από τις συμμετέχουσες χώρες ως και 25% μέχρι το 2025. Είναι εμφανές, ότι η κινητοποίηση μη συμβατικών πηγών ύδατος, μπορεί να είναι η λύση στο πρόβλημα. Η χρήση τέτοιων μεθόδων εφαρμόζεται ήδη σε κάποιες χώρες της περιοχής και αφορά κυρίως σε ανακύκλωση, συλλογή νερού της βροχής και αφαλάτωση.

Όλα αυτά, μπορούν να γίνουν εφικτά μόνον μέσα από τη συνεργασία όλων των εταίρων, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Ενίσχυση του διαλόγου
Ορόσημο στην ενίσχυση του διαλόγου και την εξεύρεση λύσεων στο ζήτημα της διαχείρισης υδατικών πόρων στη Μεσόγειο, αποτέλεσε το περιφερειακό συνέδριο «Διαχείριση Μη συμβατικών Υδατικών Πόρων στη Μεσόγειο», το οποίο διοργανώθηκε από το περιβαλλοντικό πρόγραμμα «Αποστολή Νερό» του συστήματος της Coca-Cola στην Ελλάδα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, τη Γραμματεία της Ένωσης για τη Μεσόγειο και την Global Water Partnership-Mediterranean.

Το διήμερο συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Hilton και στόχο είχε να συμβάλλει στις δράσεις του Μεσογειακού Σκέλους της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για το νερό (MED EUWI) και του GEF MedPartnership. Ειδικότερα, η συμμετοχή και συνδιοργάνωση από το πρόγραμμα «Αποστολή Νερό» εντάσσεται στο πλαίσιο της ενεργούς δράσης του προγράμματος για την επίτευξη του οράματος της βιώσιμης ανάπτυξης και συγκεκριμένα, στον τομέα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων.


Αναγκαία η συνεργασία σε περιφερειακό επίπεδο
Στον κοινό παρονομαστή της συνεργασίας φάνηκε να συγκλίνουν οι απόψεις των συμμετεχόντων, οι οποίοι τόνισαν την ανάγκη σύμπραξης όλων των εταίρων και τη σημασία της συμμετοχής και των πρωτοβουλιών του ιδιωτικού τομέα.Ο Ειδικός Γραμματέας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Ανδρέας Ανδρεαδάκης, χαιρέτησε την προσπάθεια όλων των διοργανωτών του συνεδρίου και αναφέρθηκε εκτενώς στην ετοιμασία του προγράμματος μέτρων για την «Εξοικονόμηση Νερού Κατ’ οίκον», από το ΥΠΕΚΑ και την ΕΓΥ, «ακολουθώντας το πρότυπο ανάλογων εθνικών προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν για την εξοικονόμηση ενέργειας από οικιακούς καταναλωτές». Διαβεβαίωσε δε «για την προσδοκία του υπουργείου να αξιοποιήσει τα πορίσματα του συνεδρίου».

Ο Διευθυντής Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων της Coca-Cola Τρία Έψιλον, Βασίλης Λώλας, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την παρουσία τόσο σημαντικών εταίρων στο συνέδριο: «Με μεγάλη χαρά παρατηρούμε ότι το ζήτημα της διαχείρισης μη συμβατικών υδατικών πόρων στη Μεσόγειο ένωσε τόσο σημαντικούς εκπροσώπους από την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον ιδιωτικό τομέα, τις εθνικές αρχές και φορείς, στο πλαίσιο του σημερινού περιφερειακού συνεδρίου».

Στο μήνυμα του συνεδρίου αναφέρθηκε ο Καθηγητής του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής Εργαστηρίου Χημείας Περιβάλλοντος και Πρόεδρος της GWP-MED, Μιχαήλ Σκούλλος: «Το μήνυμα του συνεδρίου είναι το εξής: Το νερό και ο αγώνας για την εξασφάλιση της επάρκειάς του μας φέρνει πιο κοντά, καθώς όλοι έχουμε να διδαχθούμε ο ένας από τον άλλο. Το συνέδριο αποτελεί ένα “χωνευτήρι” ιδεών και ευκαιριών, που οφείλουν να αξιοποιηθούν ουσιαστικά».

Ο Dr. Rafiq Husseini, Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας για το Περιβάλλον και το Νερό της Ένωσης για τη Μεσόγειο (UfM), τόνισε τη σημασία των κοινών έργων στο θέμα της διαχείρισης μη συμβατικών υδατικών πόρων για την ευημερία της περιοχής της Μεσογείου: «Οι κοινές προσπάθειες στο ζήτημα της διαχείρισης του νερού θα συμβάλλουν στην επίτευξη της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή. Γιατί παρά τις όποιες διαφωνίες, υπάρχει ένας κοινός εχθρός… η κλιματική αλλαγή, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η ερημοποίηση, η έλλειψη υδάτινων πόρων».

Η Liselotte Isaksson, Διευθύντρια Τομέα για το Περιβάλλον, την Κλιματική Αλλαγή, την Ενέργεια και τις Μεταφορές, EuropeAid F4-Περιφερειακά Προγράμματα για τη Μεσόγειο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισήμανε τη σημασία της συνεργασίας στο θέμα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων:

«Οι υδάτινοι πόροι είναι πολύτιμοι για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Δυστυχώς, υπάρχει μεγάλο κενό μεταξύ της ζήτησης για νερό και των διαθέσιμων αποθεμάτων, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα, παρά μόνο με την αύξηση της παραγωγής νερού. Απαιτείται, δε η συνεργασία σε περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να προχωρήσουμε στην επίλυση του θέματος».

Το σύνολο των συμμετεχόντων συμφωνούν στη σημασία μίας ευρείας και ουσιαστικής συμμετοχής των εταίρων σε θέματα υδάτων, για την ανάπτυξη διαχείρισης μη συμβατικών υδατικών πόρων και την ανάγκη μεγαλύτερης εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα τόσο στην εξοικονόμηση νερού, με την ιδιότητα του χρήστη και παραγωγού νερού, όσο και στη χρηματοδότηση σχετικών πρωτοβουλιών, ως επενδυτή και συμμετόχου μέσω της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. To σύστημα της Coca-Cola στην Ελλάδα, (Coca-Cola Τρία Έψιλον & Coca-Cola Hellas) και το πρόγραμμα «Αποστολή Νερό» δεσμεύεται να συνεχίσει τη στήριξη πρωτοβουλιών που προάγουν το όραμα της βιώσιμης ανάπτυξης και δημιουργούν ένα δίκτυο προώθησης αυτού του στόχου.


Οι στόχοι του συνεδρίου

  • Παροχή μίας πλατφόρμας για τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ όλων των εταίρων για τις προτεραιότητες και απαιτούμενες συνέργειες, με σκοπό τη βιώσιμη ανάπτυξη της διαχείρισης των μη συμβατικών υδατικών πόρων στη Μεσόγειο.
  • Διερεύνηση του ρόλου που θα πρέπει να διαδραματίσει ο ιδιωτικός τομέας, στην προώθηση της ατζέντας των μη συμβατικών υδατικών πόρων.
  • Προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων πάνω σε βέλτιστες πρακτικές και διδαγμάτων από εφαρμογές στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
  • Ενθάρρυνση της ανταλλαγής απόψεων σχετικά με πιθανά περιφερειακά (Μεσογειακά), υποπεριφερειακά και διασυνοριακά προγράμματα διαχείρισης μη συμβατικών υδατικών πόρων.
  • Καλλιέργεια του διαλόγου για την εξεύρεση τρόπων ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης, ενεργού συμμετοχής των εταίρων και προώθησης πιλοτικών εφαρμογών, χρησιμοποιώντας ως μέσο για την πραγματοποίησή τους προγράμματα εταιρικής υπευθυνότητας.

Συλλογή όμβριων υδάτων στο «Αποστολή Νερό»
To σύστημα της Coca-Cola στην Ελλάδα, (Coca-Cola Τρία Έψιλον & Coca-Cola Hellas) στο πλαίσιο της δέσμευσής του για υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων και των πρώτων υλών για τη διασφάλιση μιας βιώσιμης ανάπτυξης, ξεκίνησε το 2006 το πρόγραμμα «Αποστολή Νερό» που έχει ως στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των εργαζόμενων και όλων των Ελλήνων σχετικά με την υπάρχουσα κατάσταση και τη σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Στο πλαίσιο αυτό, το 2009 ολοκληρώθηκε ένα σημαντικό πρόγραμμα συλλογής όμβριων υδάτων για την άμβλυνση του προβλήματος της λειψυδρίας σε νησιά των Κυκλάδων, το οποίο προέβλεπε την εγκατάσταση υδατοσυλλεκτών και την ορθή διαχείριση και αξιοποίηση των όμβριων υδάτων, που συλλέγονται για πολλαπλές χρήσεις.

Η συλλογή όμβριων υδάτων είναι μία τεχνολογία που χρησιμοποιείται για τη συλλογή βρόχινου νερού από τις στέγες και επιφάνειες χρησιμοποιώντας απλές τεχνικές -όπως δοχεία- ή τεχνικές περισσότερο σύνθετες, όπως στέρνες ή υπόγεια φράγματα.

Αυτές οι τεχνικές έχουν τις ρίζες τους σε πρακτικές αρχαίων πολιτισμών (Ελλάδα, Βόρεια Αφρική) και ακόμη και σήμερα αποτελούν πηγές πόσιμου νερού σε αγροτικές περιοχές.

Από το 2009, έχουν εγκατασταθεί και επισκευαστεί 30 μονάδες συλλογής βρόχινου νερού σε 13 ελληνικά νησιά με έντονο πρόβλημα λειψυδρίας. Συνολικά για την κατασκευή και τη συντήρηση των συστημάτων συλλογής νερού έχουν εκπαιδευτεί 90 τοπικοί τεχνίτες, ενώ από την εγκατάσταση των υδατοσυλλεκτών αναμένεται να χρησιμοποιηθούν από τους 14.000 κατοίκους των νησιών, 4.500.000 λίτρα νερού για εναλλακτικές χρήσεις ετησίως.

Επίσης, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει δοθεί και στην εκπαιδευτική διάσταση του προγράμματος. Συνολικά στα τρία χρόνια υλοποίησής του, 2.438 μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και 326 καθηγητές παρακολούθησαν περιβαλλοντικά και εκπαιδευτικά σεμινάρια, κατά τη διάρκεια των οποίων ενημερώθηκαν σχετικά με τη δραστηριότητα και τη σημασία της σωστής διαχείρισης του νερού και ειδικότερα, του προγράμματος συλλογής όμβριων υδάτων.